سوریه، ایران، عربستان و ترکیه از نگاه واشنگتن پست، تکه های این پازل خاورمیانه هستند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی نوشت: تکه های پازل خاورمیانه مثل همیشه تیز، بُرنده و خطرناک است، اما مقامات آمریکایی، صهیونیست ها و اعراب می گویند این قطعات جدید در چند ماه گذشته دوباره در کنار هم چیده شده است - و ممکن است پس از این تغییر، با روش های مختلف و اغلب تعجب آوری با هم هماهنگ شوند. ناظران پیش بینی کرده اند فرصت ها و همچنین خطرات جدیدی پیش رو باشد. «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا اغلب همچون «اردک لنگی» دیده می شود که در این 10 ماه باقی مانده از دوره ریاست جمهوری خود لنگان لنگان خاورمیانه را طی می کند. اما به احتمال زیاد این مسیر به شکل گسترده ای توسط «جان کری» وزیر خارجه این کشور - مردی که هنوز به عنوان یک دیپلمات توانایی هایی برای اثبات دارد - تنظیم خواهد شد.
با این حال ماه های آینده در سال 2016 گزینه هایی را برای رئیس جمهور بعدی شکل خواهد داد. خروج اوباما، که امیدوار بود توازن استراتژیک در خاورمیانه را تغییر دهد، تا حدودی این کار را انجام داده است و دیگران را به حفظ دیپلماسی تشویق کرده است.
اکنون باید پرسید قطعات پازل جدید چیست؟ اول، سوریه است که مسلما بزرگترین شکست سیاست خارجی اوباما محسوب می شود. با وجود مخالفت های معارضان، کری توانسته است گروه های مختلف - روسیه، ایران، ترکیه، عربستان سعودی، اردن، نظام «بشار اسد»، مخالفان سوریه - را در یک مجموعه برای کار بر روی جزئیات آتش بس گرد هم آورد.
این روند دیپلماتیک شکننده است و به حسن نیت طرفین بستگی دارد.
ایران قطعه دوم پازل است که به نظر می رسد متفاوت ترین بخش از این پازل باشد زیرا چند سال قبل پیش بینی های متفاوتی در خصوص آن ارائه شده بود. شرط اوباما که با ایران می توان به یک توافق هسته ای دست یافت، درست از آب درآمد. نتایج انتخابات روز جمعه در ایران نیز نشان داد که به نظر می رسد همه چیز هم راستا با پیش بینی های اوباما پیش می رود.
مقامات وزارت خارجه آمریکا می گویند پیش بینی در خصوص چگونگی عملکرد آتی مجلس شورای اسلامی یا مجلس خبرگان ایران غیر ممکن است. اما روشن است که موقعیت «حسن روحانی» رئیس جمهور ایران تقویت شده است.
عربستان سعودی نیز در حال تغییر شکل است. چه کسی می توانست چند سال قبل پیش بینی کند که شخصیت تصمیم گیرنده در این یک پادشاهی یک فرد 30 ساله شود که هدف وی به نظر می رسد ایجاد یک نسخه مدرن از عربستان باشد؟ اما این همان اتفاقی است که تحت معاونت ولایتعهدی شاهزاده «محمد بن سلمان» رخ می دهد.
این شاهزاده جوان سعودی بیش از آنکه عاقل باشد، متهور و خیره سر است: جنگ وی در یمن، تصمیم اش برای قطع روابط دیپلماتیک با ایران و تلاش جدیدش برای به بی ثبات کردن لبنان همگی نشان دهنده این موضوع است. اما در نقش وی به عنوان یک عامل تغییر تردیدی نیست. «عادل الطریفی» وزیر اطلاع رسانی عربستان که او خودش نیز تنها 36 سال سن دارد، هفته گذشته در سفر به واشنگتن گفت: «او تغییر سریع در عربستان را می خواهد.»
بُرنده ترین قطعه از پازل خاورمیانه در حال حاضر ترکیه است؛ کشوری که تنها یک دهه پیش درخشان ترین نقطه در منطقه بود. بازی قدرت «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه امید برای سازش با کردها را کمرنگ کرده و دموکراسی ترکیه را تضعیف کرده است. ترکیه یک در یک شاهکار همزمان توانسته است روابط خود با روسیه، ایران و آمریکا را متشنج کند. ناظران کهنه کار ترکیه از آشفتگی داخلی رو به رشد در این کشور هراس دارند.
همانطور که در طول دوره ریاست جمهوری اوباما آمریکا از خاورمیانه عقب نشینی کرد، روسیه، ایران و عربستان سعودی قدم پیش گذاشتند. اما حتی اگر تسلط نظامی آمریکا کمرنگ شده باشد، نقش دیپلماتیک آن تعیین کننده باقی مانده است - همانطور که مذاکرات سوریه و ایران نشان می دهد.
کنار هم چیدن این قطعات تغییر یافته از پازل خاورمیانه خطرات بسیاری دارد، اما فرصت های جدیدی را هم فراهم می کند.