پس از چندین دهه از حاکمیت پیرمردهایی که عمر آنها از هشتاد سال می گذرد بر کشورهای حاشیه خلیج فارس،به نظر می رسد که صحنه به سرعت در حال تغییر است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«جفری مارتینی»در گزارشی تحلیلی در روزنامه فورین افیرز به صعود نسل های جدید در پست های رهبری و کلیدی در کشورهای حاشیه خلیج فارس و پپامدهای آن در عرصه تغییرات و اصلاحات سیاسی و اقتصادی پرداخته است.
کم سن و سال ها
در دهم فوریه،شیخ«محمد بن راشد»دولت جدید امارات را اعلام کرد.چه بسا تصور می شد که وی گروهی از شیوخ مسن را منصوب می کند اما ترکیب کابینه شاهد 8وزیر با عمر متوسط چهل سال بود که کوچکترین آنها وزیر 22 ساله وزارت جوانان است.پیش از وی شیخ«تمیم بن حمد آل ثانی»امیر قطر روی کار آمد که 35 سال سن دارد که خودش نیز «محمد بن عبدالرحمن الثانی»-35 ساله-را به عنوان وزیر خارجه قطر منصوب کرد.با افزایش شکاف سن میان حاکمان و ولیعهدهای آنها-بیست سال فاصله حاکمان بحرین و عربستان از ولیعهد های آنها وجود دارد-هنگامی که زمان انتقال قدرت به ولیعهدها برسد صحنه جوان تر به نظر می رسد.
این جوانان دارای دیدگاه های جدید برای سیاست های منطقه ای و بین المللی هستند، در اقلیم حاکمیت شان بیشتر از گذشتگان شان به سر بردند و معاصر با حمله به کویت و جنگ خلیج فارس بودند و بیشتر آنها در ایالات متحده آمریکا به جای قاهره و پاریس و لندن آموزش دیدند.
با وجود این آیا جوان آموزش دیده و با خبره معنایش ضرورتا تغییرات ریشه ای و اصلاحات سیاسی گسترده است؟
قید و بندهای خاندان حاکم و ترس از بهار
طبیعت نظام های حاکم در کشورهای حاشیه خلیج فارس به گونه ای است که فشارهای زیادی بر رهبران جوان وارد می آورد و فضایی به وجود می آورد که با اصلاحات سیاسی مخالف است. مساله بسیار ساده است به این دلیل که حاکم به همان اندازه که از رقیب خود می ترسد از ملتش می ترسد.در نهایت رویکرد حاکم به اصلاحات سیاسی بستگی به توانش برای انجام این اصلاحات به گونه ای است که بتواند تا اندازه ای قدرت را از افراد خاندان حاکم بگیرد و گرنه وی در معرض تهدید به برکناری اش از قدرت قرار دارد.بهترین مثال برای این مساله «سلمان بن حمد بن عیسی خلیفه»ولیعهد بحرین است که تلاش کرد برخی اصلاحات سیاسی را در پی اعتراض ها و ناآرامی هایی انجام دهد که بحرین در سال 2011 شاهد بود اما همه چیز علیه وی شد و خاندان حاکم به شدت به وی ضربه زدند.
درست است که آنها به سمت تعیین وزرای نسبتا کم سن و سال می روند اما اولویت نخست شان حفظ قوت شان است پیش از آن که قدرت را دیگران از دست آنها بگیرند.بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس نیروهای متخصص و خبره دارند که در انتظار رسیدن به قدرت هستند و ذخیره شده اند و ترقی آنها به مناصب بالا نیازمند زمان است.«عادل الجبیر»وزیر خارجه عربستان سعودی 10 سال کامل به عنوان سفیر عربستان سعودی در ایالات متحده آمریکا سپری کرد تا به عنوان وزیر خارجه منصوب شد.
دلیل دیگر که باعث می شود رهبران جوان تمایلی به اصلاحات دموکراتیک نداشته باشند این است که این جوانان در زمانه تجربه های دموکراتیک زندگی کردند که به شکست آشکار منتهی شد از جنگ عراق گرفته تا بهار عربی.برعکس توقع ها،نسل های قدیمی آمادگی بیشتری برای پذیرش تغییرات دموکراتیک دارند زیرا آنها تجربه های موفقی را در زمانه خود شاهد بودند مانند فروپاشی دیوار برلین.نظرسنجی ها در عربستان این را به وضوح نشان می دهد زیرا افراد مسن از دموکراسی حمایت کردند این در حالی است که اکثریت طبقه سنی 26 تا 35 سال با آن مخالفت کردند.
همراهی با دوران جدید و نظامی گری
در هر صورت انتظار می رود که نسل جدید حاکمان تلاش می کند که خدمات عمومی بهتری در مقایسه با نسل قدیم ارائه کند و کشور را بهتر مدیریت کرده و اصلاحات اقتصادی که رفاه را در کشورهای حاشیه خلیج فارس تامین کند به اجرا دربیارود.
کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال حاضر شاهد پیشرفت در عرصه های فناوری اطلاعات و طرح های دولت الکترونیک و حمایت از نیروی کار محلی است.امارات و عربستان سعودی تا حدود نسبی در این زمینه ها گام بر می دارند.
رهبران جوان در حاشیه خلیج فارس در زمینه دفاعی فعالیت بیشتری دارند.امارات -یا اسپارت کوچک همانطور که ارتش آمریکا آن را می نامد-بارزترین کشور حاشیه خلیج فارس در این زمینه است.
این رهبران تلاش می کنند که ارتش های خود را با هزینه کردن در زمینه ایجاد نیروهای ویژه،کم کردن تکیه بیش از اندازه بر ایالات متحده از طریق گسترش همکاری های نظامی با دیگر کشورها بنا نهند.اصرار کشورهای حاشیه خلیج فارس بر افزایش توان نظامی شان به وضوح در سیستم خدمت سربازی اجباری در امارات و قطر نمایان شده است.
خلیج فارس جدید و روابط با آمریکا
همزمان با تغییرات بزرگ در حکومت های حاشیه خلیج فارس آمریکا نیز باید شیوه معمولی خود در روابط با این کشورها را که به آنها به عنوان گروهی از شیوخی که سلاح از آمریکا در مقابل مشارکت در مبارزه با تروریسم می خرند، تغییر دهد.حاکمان هشتاد ساله خلیج فارس رفتنی هستند و حاکمان جدید برای سرمایه گذاری در بخش های عمومی و خصوصی و فناوری تلاش می کنند.
حالا آمریکا باید به گونه ای دیگر با این کشورها که به دنبال تبدیل شدن به قدرت های منطقه ای هستند سخن بگوید و راه حل همیشه سلاح بیشتر و جنگ های بیشتر نیست.حاکمان جدید از آمریکا می خواهند که با صراحت بیشتری با آنها سخن بگوید.