دیدار پادشاه عربستان سعودی از مسکو پیامی برای نشان دادن«خشم»و نه فقط«سرزنش» دولت آمریکاست که عربستان و هم پیمانان ترک و قطری خود را تحقیر کرد و دیدگاه روسیه را درباره چگونگی حل بحران سوریه در پیش گرفت.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،روزنامه رأی الیوم در سرمقاله خود نوشت:چه بسا گزافه گویی نمی کنیم اگر در اینجا بگوییم که صحنه سوریه در دو شق آن یعنی سیاسی و نظامی از زمان فروپاشی مذاکرات ژنو و پیروزهای بزرگی که ارتش عربی سوریه در میدان های نبرد با پوشش هوایی روسیه بدست آورد و گروه های مسلح را در شهر«حلب»به محاصره درآورده است،در آستانه تغییرات ریشه ای سریع قرار دارد.بهترین دلیل برای این تغییران و به عبارتی دیگر این «انقلاب»بیانیه صادر شده توسط کاخ کرملین است که بدون هیچ گونه مقدمه ای اعلام کرد «سلمان بن عبدالعزیز»پادشاه عربستان سعودی اواسط ماه آینده به مسکو سفر می کند.
سفر پادشاه عربستان سعودی به مسکو قرار بود اواخر سال گذشته از روسیه صورت گیرد اما بر اساس تحلیل ها و گزارش های خبری در اعتراض به دخالت نظامی روسیه در سوریه که باعث تقویت «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه شد و به ارتشش کمک کرد تا زمام امور را در میدان نبرد در بیشتر جبهه ها به دست گیرد،لغو شد.
رسانه های سعودی و نویسندگان نزدیک به نظام حاکم بر این کشور طی ماه های گذشته حملات سختی را به روسیه و«ولادیمیر پوتین»رئیس جمهوری این کشور به دلیل سیاست حمایت کننده اش از رئیس جمهوری سوریه انجام دادند و نیز حملات سختی به ایران،هم پیمانانش در عراق،سوریه و لبنان انجام دادند؛امری که این تصور را به وجود آورد که دیدار پادشاه عربستان از مسکو صورت نخواهد گرفت زیرا «محمد بن سلمان»جانشین ولیعهد و وزیر دفاع عربستان چندین بار به پایتخت روسیه سفر کرد اما نتوانست در تغییر موضع و دیدگاه رهبران روسیه در زمینه حمایت از نظام حاکم بر سوریه به رغم «وسوسه های» مالی زیاد که طی این سفرها و دیدارهایی که بن سلمان انجام داد، موفقیتی کسب کند؛از جمله این وسوسه ها خریدن نیروگاه های هسته ای و سلاح های روسی و سرمایه گذاری هایی به میزان بیش از بیست میلیارد دلار است.
میان میزبان روسی یعنی پوتین و میهمان عربستانی اش یعنی ملک سلمان اختلافات اساسی وجود دارد که می توان آن ها را در دو نقطه اساسی خلاصه کرد:
نخست:جنگ در سوریه و حمایت عربستان سعودی از گروه های مسلح سوری و دادن پول و سلاح به آنها و نیز تامین مقر برای آنها در ریاض و اصرارش از طریق اظهارات مسئولانش به ویژه «عادل الجبیر»وزیر خارجه اش مبنی بر حتمی بودن کناره گیری بشار اسد پیش از آغاز هر گونه فرایند سیاسی به منظور اجرای قطعنامه شماره 2254 شورای امنیت؛امری که که مسکو به شدت رد کرده و همچنان رد می کند.
دوم:تصادم شدید میان دو کشور درباره سیاست های نفتی و چگونگی توقف فروپاشی کنونی بهای نفت.عربستان سعودی بیش از دو میلیون بشکه نفت اضافی به بازارهای جهانی نفت تزریق کرد و این بازارها را به منظور ایجاد اختلال و فلج کردن اقتصادهای روسیه و ایران غرق در نفت کرد.عربستان این کار را پیش از آن کرد که فاش شود واشنگتن هم پیمان تاریخی ریاض به طور مخفیانه با ایران مذاکره می کند و با مسکو درباره تغییر اولویت ها در سوریه هماهنگی می کند امری که باعث ابقای رئیس جمهوری سوریه و نظامش شود و بر از بین بردن گروه تروریستی داعش تمرکز شود.
تعیین اواسط ماه آینده یعنی 35 روز بعد از اکنون برای سفر پادشاه عربستان سعودی به مسکو چه بسا کاملا از قصد بوده است تا به رهبران سوریه و هم پیمانان روس اش زمان کافی برای از بین بردن همه گروه های مسلح یا بیشتر آنها داده شود همانطور که جان کری وزیر خارجه آمریکا در برخوردش با یکی از معارضان سوری پیش بینی کرده است و نیز بازپس گیری حلب توسط سوریه و روسیه و حاکمیت دوباره دولت سوریه بر مرزهایش با ترکیه کامل شود و گذرگاه ها مرزی بشته تا از رسیدن هر گونه کمک نظامی به گروه های مسلح معارض جلوگیری شود.خبرهای رسیده از جبهه ها جنگ در ریف شمالی حلب حکایت از آن دارد که ارتش سوریه در چند کیلومتری این گذرگاه های مرزی با ترکیه است.
آن چه می خواهیم بگوییم این است که پادشاه عربستان سعودی در حالی به مسکو می رسد که رهبران روسیه و هم پیمانان سوریه ای آنها دست بالا را در سوریه داشته باشند امری که باعث می شود مرحله جدیدی از تمرکز بر چگونگی هماهنگی میان دو کشور در مسائل مشترک که بارزترین آنها همزیستی با واقعیت جدید در سوریه و بقای اسد در قدرت و تمرکز بر چگونگی رویارویی با خطر داعش که برای دو کشور تبدیل به خطر استراتژیک شده است،به وجود آید.
سفیر روسیه در ریاض به این مساله به وضوح در گفت و گو با خبرگزاری «ایتارتاس »رسمی روسیه درباره دیدار پادشاه عربستان از مسکو اشاره کرد هنگامی که گفت روسیه و عربستان برای جلوگیری از رسیدن نیروهای ویرانگر به هدف شان در به راه انداختن گرداب نزاع میان تمدن ها تعامل می کنند؛چیزی که گروه تروریستی داعش و گروه های تروریستی مشابه برای آن تلاش می کنند.
سفیر روسیه درباره پرونده سوریه نیز تصریح کرد:«در سایه رایزنی های مشترک دو کشور تلاش می کنند که فهم مشترکی را درباره راه های حل مسائل انسانی در سوریه و آتش بس و تحقق دیگر اهداف که در ثبات دوباره در سوریه اولویت دارد،برسند.»
سخنان سفیر روسیه تا حدود زیادی حکایت از دیپلماسی دارد اما سایه را بر مرحله جدید در سوریه می اندازد که تأکید بر تثبیت وضع حاکم یعنی بقای نظام و رئیس آن و پرداختن به مسائل کم اهمیت تر مانند آتش بس و مسائل انسانی و بازگرداندن ثبات به سوریه دارد، یا این گونه می فهمیم.
پادشاه بحرین هم پیمان مورد اعتماد عربستان سعودی است که نیروهای سعودی اخیرا برای حمایت از کرسی پادشاهی اش در برابر جنبش مردمی که با انتفاضه های «بهار عربی» همزمان شد،دخالت نظامی کردند،این گونه موضعی که تا کنون و تا زمان نوشتن این سطرها به طور رسمی تکذیب نشده بدون آن که بفهمد در موضع گیری سعودی ها درباره بحران سوریه تغییر کرده و در نهایت به شکل زیادی به موضع روسیه درباره چگونگی حل آن نزدیک شده،اتخاذ نمی کرد.
دیدار پادشاه عربستان سعودی از مسکو پیامی برای نشان دادن«خشم»و نه فقط«سرزنش» دولت آمریکاست که عربستان و هم پیمانان ترک و قطری خود را تحقیر کرد و دیدگاه روسیه را درباره چگونگی حل بحران سوریه در پیش گرفت.گویی زبان حال پادشاه عربستان این است که آن چه «رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری ترکیه به آمریکایی ها گفت وی نیز به آمریکایی ها می گوید.اردوغان پس از آن که آمریکایی ها حاضر به این نشدند که حزب اتحادیه دموکراتیک کُرد را به عنوان گروه تروریستی به شمار آورند به آنها گفت که اعتمادش را به آمریکایی ها از دست داده است اکنون نیز پادشاه عربستان نیز گویی می گوید«ما اعتمادمان را به شما عنوان هم پیمانان راستین از دست دادیم دیگر از شما کمک نمی گیریم و مستقیم به مسکو می رویم.»
چه بسا هنوز زود است که درباره نتایج سفر پادشاه عربستان سعودی و توافق های ریاض با مسکو گمانه زنی کرد اما آن چه می توان گفت این است که این سفر نشان دهنده آمادگی برای همکاری در عرصه های اقتصادی،نظامی و استراتژیک از جمله هماهنگی مشترک و تفاهم درباره چگونگی کنترل بهای نفت از طریق کاهش تولید و پایان عرضه مازاد در بازارهای جهانی است به ویژه آن که چند روز پیش اخباری منتشر شده است که نشان می دهد در این زمینه میان عربستان و روسیه رایزنی های آغاز می شود.البته پرونده سوریه نیز از جمله مواردی است که درباره آن رایزنی می شود.
دولت آمریکا چه بسا بزرگترین بازنده از این دیدار پادشاهی هر چند در کوتاه مدت است اما بعید نیست که این دیدار نردبان بیرون آمدن سعودی ها از چاه عمیق یمن که در آن افتادند را مهیا کند؛چاهی که طی ده ماه گذشته نتوانست از آن بیرون بیاید.
رهبران عربستان چه با درک کردند سیاست هایی که که طی سال گذشته در پیش گرفتند نتایج کاملا برعکسی در پی داشته است و باید آنها را بازنگری کرد و سفر ملک سلمان از مسکو اقدام بارز در این صدد است یا این گونه باور داریم.روزهای آینده بسیاری از مسائل را روشن می کند.