تنش بین روسیه و ترکیه در پی سرنگونی جت جنگنده روسی سوخو 24 روسیه در ماه نوامبر همچنان در حال تشدید است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه اینترنتی «المانیتور» در گزارشی نوشت: اکنون سوالاتی در این خصوص مطرح می شود که آیا ترکیه و روسیه وارد رویارویی نظامی می شوند. کارشناس نظامی ترکیه به المانیتور گفت که چنین اقدامی از سوی روسیه می تواند برای ترکیه فاجعه بار باشد.
ترکیه هفته گذشته بار دیگر روسیه را به نقض حریم هوایی خود متهم و سفیر روسیه در شهر «آنکارا» را احضار کرد. «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور و «احمد داود اوغلو» نخست وزیر ترکیه همچنین به مسکو هشدار دادند که با آتش بازی می کند و باید در انتظار عواقب آن باشد.
با این حال، جت جنگنده «سوخو 34» روسیه این بار سرنگون نشد. با وجود هشدارهای شدید آنکارا به مسکو و احضار سفیر این کشور، دولت داود اوغلو به رغم موضع گیری ظاهری آن، بسیار محتاط است که مبادا دچار تنش نظامی با روسیه نشود.
وزارت خارجه ترکیه در بیانیه خود در 30 ژانویه اعلام کرد: یک فروند سوخو 34 نوع روسی حریم هوایی ترکیه را در تاریخ 29 ژانویه نقض کرده است.
در این بیانیه آمده است: «قبل از آنکه نقض حریم صورت بگیرد واحد رادار هوایی ترکیه چندین بار به هر دو زبان انگلیسی و روسی به هواپیمای روسی هشدار داد. این نمونه دیگری از رفتار نامناسب روسیه است.»
این بیانیه نشان داد که چنین اقداماتی عواقب جدی دارد که روسیه کاملا مسئول آن خواهد بود اما مسکو این اتهامات را رد کرده و آن را «اقدام تبلیغات ترکیه» خوانده است.
ژنرال «ایگور کوناشنکوف» سخنگوی وزارت دفاع روسیه در بیانیه ای گفت: «بیانیه ی طرف ترک در مورد نقض حریم هوایی توسط جنگنده روسی تبلیغات بی اساس است.»
اردوغان نیز قبل از پرواز به شیلی برای یک دیدار رسمی در تاریخ 30 ژانویه در گفتگو با خبرنگاران گفت که این اقدام روسیه در حقیقت تلاش آن برای تشدید بحران بین دو کشور بود. اردوغان هشدار داد: «اگر روسیه همچنان به نقض حق حاکمیت ترکیه ادامه دهد با تبعاتی مواجه خواهد شد.»
داوود اوغلو نیز یک روز بعد در شهر «ریاض» عربستان هشدار مشابهی داد. داود اوغلو گفت که مخفی کردن این موارد در دنیای امروزی کاری غیرممکن است.
داود اوغلو گفت: «ترکیه به هیچ وجه قصد افزایش تنش با روسیه را ندارد.»
او گفت: «ما یک بار دیگر به روسیه هشدار داده ایم.این اقدامات به نفع روسیه نیست. تمام اقدامات احتیاطی لازم در طول مرز با سوریه در نظر گرفته شده بود.»
رسانه های ترکیه گزارش داده اند که نیروی هوایی ترکیه پایگاه های خود در وضعیت «هشدار نارنجی» قرار داده و جنگنده های اضافی را در پایگاه های نزدیک مرز سوریه مستقر کرده است و در عین حال به خلبانان خود دستور داده در صورت نقض حریم هوایی ترکیه، خودسرانه به هیچ هواپیمایی شلیک نکنند.
پنتاگون نیز به این اقدام واکنش نشان داد و اعلام کرد: «ما از گزارش ها آگاه هستیم و می توانیم تایید کنیم که دیروز یکی دیگر از هواپیماهای جنگی روسی حریم هوایی ترکیه را نقض کرده است.»
«ینس استولتنبرگ» دبیر کل ناتو نیز از ترکیه جانبداری کرد و از روسیه خواست تا عمل در قبال حریم هوایی ناتو مسئولانه و محترمانه رفتار کند.» وی افزود: «روسیه باید تمام اقدامات لازم را برای اطمینان یافتن از اینکه این اتفاق تکرار نمی شود، صورت دهد.»
در همین حال، تحولات در شمال سوریه تنش میان آنکارا و مسکو را تشدید کرده است. پس از سقوط جنگنده روسیه، این کشور حملات هوایی خود را نه تنها در برابر ترکمن ها، بلکه در برابر گروه های ترورویستی تحت پشتیبانی ترکیه، عربستان سعودی و قطر که در حال جنگ با ارتش سوریه هستند، تشدید کرد.
روسیه برای مبارزه با ترکمن ها انگیزه خاصی دارد، زیرا جنگجویان ترکمن بودند که خلبان روسیه را پس از خروج از جنگنده سوخو با چتر نجات کشته بودند. آوارگان ترکمن همزمان با کنترل تدریجی ارتش سوریه بر منطقه با پشتیبانی هوایی روس ها، ورود به ترکیه را آغاز کردند.
ترکیه از حضور حزب اتحاد دموکراتیک (PYD)، بزرگترین گروه به نمایندگی از کردهای سوریه برای پیوستن به مذاکرات ژنو ممانعت به عمل آورد و بدین ترتیب برگ دیگری را به دست روسیه داد.
اکنون روسیه انگیزه دیگری برای حمایت از حزب اتحاد دموکراتیک و ضربه زدن به ترکیه از طریق نقطه ضعف اش دارد. روسیه اعلام کرد کنار گذاشتن این حزب از مذاکرات ژنو غیرممکن است و اصرار دارد که این گروه در آینده در مذاکرات شرکت خواهد داشت.
در همین حال، رسانه های ترکیه گزارش داده اند که روسیه از شاخه نظامی حزب اتحاد دموکراتیک، واحدهای حفاظت خلق (YPG)، در غرب رودخانه فرات پشتیبانی هوایی به عمل آورده است. این امر نیز می تواند تنش بین آنکارا و مسکو را تشدید کند.
آنکارا که نگران است کردهای سوریه به یک منطقه خودمختار در طول مرز خود با سوریه دست یابند، حضور حزب اتحاد دموکراتیک و شاخه نظامی آن را در غرب فرات «خط قرمز» اعلام کرده است. اما ترکیه برای جلوگیری از این اقدام و همچنین پیشروی سوریه در شمال این کشور با کمک روسیه چه اقدامی می تواند داشته باشد؟ همان سوال در خصوص نقض دوباره حریم هوایی ترکیه نیز مطرح می شود.
سرتیپ بازنشسته ژنرال «نعیم بابور اوغلو» که در حال حاضر مشاور در مرکز ملی امنیت و تحقیقات سیاست خارجی در شهر «آنکارا» است، در مصاحبه با المانیتور گفت: «روسیه از زمان سقوط جنگنده سوخو 24، نیروهای خود را با جت های جنگنده سوخو 34 و سوخو 35 مجهز کرده که بسیار پیشرفته تر از جنگنده اف شانزده ترکیه هستند.»
او افزود: «بر خلاف سوخو 24 که تنها دارای قابلیت های هوا به زمین است، این جت ها دارای قابلیت های هوا به زمین و زمین به هوا هستند و با پیشرفته ترین فن آوری رادار پشتیبانی می شوند.»
این مفسر سیاسی مدعی شد که «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه در تلاش است وارد رویارویی با ترکیه شود.
با توجه به اظهارات بابو اوغلو، به نظر می رسد ترکیه گزینه های کمی برای مقابله با چالش روسیه داشته باشد.
وی گفت: «از زمان سقوط جت روسی، جنگنده های اف شانزده ترکیه قادر به پرواز در حریم هوایی سوریه نیستند. ایالات متحده نیز آنها را در آنجا نمی خواهد.» او اشاره کرد که جنگنده سوخو 35 و «فلانکر ای» روسیه که در منطقه مستقر هستند، بسیار پیشرفته تر از جت های ترکیه هستند و نگرانی واشنگتن را برانگیخته است.
وی همچنین ابراز شک و تردید کرد که در صورت رویارویی ترکیه با روسیه ناتو به کمک بیاید.
وی گفت: «تصمیم گیری ها در ناتو به اتفاق آرا گرفته می شود. آمریکا و انگلیس ممکن است از ترکیه حمایت نظامی کنند، اما بعید است چنین حمایتی از سوی کشورهایی مانند فرانسه، آلمان و یونان صورت گیرد. در عین حال بعید است ناتو موشک های پاتریوت ضدموشک های بالستیک در شرق ترکیه مستقر کند و از سیستم هشدار کنترل هوابرد هواپیما برای حمایت از نیروی هوایی ترکیه استفاده کند.»
وی اذعان کرد که ملاحظات داخلی هنوز هم ممکن است اردوغان را به حمایت از مداخله در سوریه وادار کند، اما او معتقد است چنین مداخله ای می تواند نتایج فاجعه آمیزی برای ترکیه به دنبال داشته باشد.