جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

نسخه جدیدی از توافقنامه بدنام سایکس پیکو؛

آیا اروپا باز هم نقشه شوم بازترسیم خاورمیانه را در سر می پرواند؟

دخالت های کنونی کشورهای اروپایی در عراق و سوریه این گمانه زنی را ایجاد کرده که این کشورها نسخه جدیدی از موافقت نامه سایکس پیکو را اجرایی می کنند.

کد خبر: ۱۱۹۲۰۳
آیا اروپا باز هم نقشه شوم بازترسیم خاورمیانه را در سر می پرواند؟

اکنون، موافقتنامه سایکس پیکوی سال 1916 می تواند به عنوان یک بمب ساعتی در نظر گرفته شود که - نزدیک به یک صد سال پس از امضای آن - منفجر شده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه اینترنتی «اسپوتنیک» روسیه در گزارشی نوشت: داعش در تلاش برای ایجاد خلافت ادعایی خود، مشروعیت مرزهای خاورمیانه پس از امپراتوری عثمانی را که توسط قدرت های استعماری اروپا تعریف شده بود، زیر سوال برد. آیا توافق «سایکس پیکو» ریشه اصلی درگیری های جاری در سوریه و عراق است و باید مرزهای خاورمیانه دوباره ترسیم شود؟

در 19 مه سال 1916، یک سازش سری موسوم به موافقت نامه سایکس پیکو بین قدرت های بزرگ در اروپا یعنی انگلیس و فرانسه به امضا رسید. پیش بینی شده بود که امپراتوری عثمانی بین بریتانیا و فرانسه تقسیم شود.

پس از آغاز جنگ جهانی اول در سال 1914، متفقین از متشکل از بریتانیا، فرانسه و روسیه مذاکرات محرمانه در مورد آینده فرضی امپراتوری عثمانی آغاز کردند.

این مذاکرات به توافق «قسطنطنیه» منجر شد که در تاریخ 18 مارس 1915 امضا شد. بر اساس سازش سری، به امپراتوری روسیه وعده کنترل بر قسطنطنیه (استانبول)، تنگه «بسفر» و تنگه «داردانل» داده شده بود. در عوض، روسیه با ادعاهای انگلیس و فرانسه در دیگر سرزمین های امپراتوری عثمانی موافقت می کرد.

یک سال بعد، «سر مارک سایکس» و «فرانسوا ژرژ پیکو» نمایندگان بریتانیا و فرانسه، توافق محرمانه دیگری معروف به سایکس پیکو را نگاشتند. بر اساس این توافق که با موافقت امپراتوری روسیه امضا شد، انگلیس کنترل جنوب «بین النهرین» از جمله «بغداد» و همچنین بنادر مدیترانه «حیفا» و «عکا» را به دست آورد.

لبنان و سوریه و مغرب نیز تحت نفوذ فرانسه قرار گرفت. اینگونه برنامه ریزی شد که سرزمین های بین مناطق تحت نفوذ انگلیسی ها و فرانسوی ها توسط سران عرب تحت نظارت انگلیس و فرانسه اداره شود.

امپراتوری روسیه بخش کوچکی از توافقنامه بود؛ با این حال، قرار بود روسیه تزاری نیز بر استان های ارمنستان و برخی از مناطق کردنشین نفوذ داشته باشد.

توافقنامه قسطنطنیه و همچنین بخش مربوط به روسیه در موافقتنامه سایکس پیکو هیچگاه تحقق نیافت زیرا انقلاب اکتبر سال 1917 طرح روسیه را به شدت تغییر داد.

در 26 اکتبر سال 1917 دولت جدید شوروی فرمان صلح را صادر کرد و خواستار برقراری «صلح دموکراتیک بدون الحاقیات» شد؛ این فرمان در تاریخ 3 مارس 1918 توسط پیمان «برست لیتوفسک» توسط آلمان، اتریش، مجارستان، بلغارستان، و ترکیه از یک سو و شوروی از سوی دیگر امضا شد.

معاهده «سور» (10 اوت 1920) برای ضربه زدن و نابودی امپراتوری عثمانی پیش بینی شده بود. هم سرزمین های غیر ترک و هم بخش های قابل توجهی از مناطق تاریخی ترکیه به نیروهای متفقین داده شد. با این حال، این پیمان در طول جنگ استقلال ترکیه (1919-1923) به رهبری دولت آتاتورک لغو گردید.

با این حال، سرزمین های پهناوری از سرزمینهای غیر ترک امپراتوری سابق عثمانی در اختیار کامل قدرت های اروپایی باقی مانده بودند.

کنفرانس «سان رمو» (19-26 آوریل، 1920) که نخست وزیر بریتانیا، فرانسه و ایتالیا در آن حضور داشتند، در نهایت آینده ی خاورمیانه را تعریف کرد: سوریه و لبنان به فرانسه، فلسطین و عراق هم به بریتانیا تحویل داده شد. این قدرت ها همچنین به توافق نفتی انگلیسی - فرانسوی دست یافتند که به فرانسه 25 درصد از سهم نفت عراق و شرایط حمل و نقل مطلوب را ارائه می کرد و در عوض فرانسه با گنجاندن موصل به قیمومیت بریتانیا موافقت می کرد.

سران عربی که تلاش می کردند به تصمیمات این کنفرانس اعتراض کنند، بی رحمانه سرکوب می شدند. «فیصل یکم» پادشاه سوریه که با نفوذ فرانسه بر سوریه مخالف بود، در این دوره سرنگون شد. یک سال بعد و در سال 1921، فیصل تاج و تخت پادشاهی عراق را که توسط دولت بریتانیا به او محول شد، پذیرفت.

اکنون گویا طرح سایکس پیکو دنبال می شود.

تنش ها و مطالبات نه ناپدید شد و نه کمرنگ شد. هنگامی که آسیب هایی در این کشورها دیده شد... سرخوردگی هایی که برای چندین دهه پنهان شده بود، ظهور کرد.

داعش از فرصت موجود برای ریخت هیزم بیشتر به آتش تناقضات موجود استفاده کرد تا زخم های کهنه سر باز کنند. این گروه با استفاده از هشتگ «#SykesPicotOver » در توییتر مدعی شده که مرزهای سایکس پیکو را نقض می کند و یک خلافت جدید تاسیس می کند.

اکنون، موافقتنامه سایکس پیکو 1916 می تواند به عنوان یک بمب ساعتی در نظر گرفته شود که - نزدیک به یک صد سال پس از امضای آن - منفجر شده است.

آیا ما باید مرزهای سایکس پیکو را منسوخ شده بدانیم؟

به گفته «جان آر. بولتن" دیپلمات آمریکایی، نیازی به بازگشت به نظم پس از جنگ جهانی اول در خاومیانه نیست؟

او در مقاله ای در «نیویورک تایمز» در نوامبر 2015 نوشت: «واقعیت امروز این است که عراق و سوریه آنطور که ما آن را شناخته ایم، از بین رفته اند. داعش یک نهاد جدید از دوره پس از امپراتوری عثمانی است که مخالفان سنی نظام سوریه را بسیج می کند.»

اما آیا این نسخه جدیدی از توافقنامه سایکس پیکوی بدنام نیست؟

در واقع اکنون دیگر وقت آن است که غرب کنار برود و اجازه دهد کشورها در خاورمیانه آینده سیاسی خود را تعریف کنند.

انتهای پیام

دیدگاه شما