نیروهای کرد که در نزدیکی مرزها تحرکاتی دارند باید بدانند که اردوغان غیر قابل پیش بینی است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «پاتریک کاکبرن» نویسنده مطرح انگلیسی در یادداشتی در روزنامه «ایندیپندنت» نوشت: یک ماه قبل از آنکه ترکیه جت جنگنده روسیه را سرنگون کند، واحد اطلاعات نظامی روسیه به «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور این کشور در خصوص این طرح ترکیه هشدار داده بود. دیپلمات های روسی می گویند که پوتین این هشدار را رد کرده بود زیرا احتمال نمی داد ترکیه بخواهد همزمان با جنگ سوریه اقدامی در جهت تحریک روسیه انجام دهد.
در این رویداد در تاریخ 24 نوامبر سال گذشته، جنگنده اف شانزده ترکیه یک جت روسی را سرنگون کرد و یکی از خلبانان آن را کشت. در این حمله ای تمامی نشانه ها حاکی از آمادگی کامل برای چنین اقدامی بود. ترکیه ادعا کرد که هواپیمای روسیه به مدت 17 ثانیه وارد حریم هوایی این کشور شده است، اما جنگجویان ترکیه بسیار تلاش کرده بودند تا خود را در ارتفاع پایین پنهان کنند و آنها به نظر می رسد ماموریت ویژه ای برای از بین بردن هواپیمای روسی داشته اند.
این سرنگونی - که نخستین سرنگونی یک هواپیمای روسی توسط یک عضو ناتو از جنگ کره تاکنون محسوب می شود - بسیار اهمیت دارد، زیرا نشان می دهد که تا چه حد ترکیه برای حفظ موقعیت خود در جنگی که در مرز 550 مایلی اش با سوریه جریان دارد، تلاش می کند. این رویداد با حال و هوای امروز بسیار مرتبط است، زیرا پس از گذشت دو ماه ترکیه در حال حاضر تحولات نظامی در شمال سوریه را یک تهدید بسیار جدی تر به منافع خود می داند؛ گرچه آنکارا روز گذشته نیز ادعای جدیدی را در خصوص نقض حریم هوایی این کشور مطرح کرده است.
جنگ سوریه در یک مرحله بسیار مهمی قرار دارد. در طول سال گذشته کردهای سوریه و ارتش بسیار موثر آنها - یگانهای مدافع خلق (YPG) - بیش از نیمی از مرز سوریه با ترکیه را در اختیار دارند. خطوط تدارکاتی داعش از طریق گذرگاه مرزی «تل ابیض» در شمال شهر «رقه» در ماه ژوئن به دست یگانهای مدافع خلق افتاد. کردها به پشتیبانی نیروی هوایی آمریکا در تمام جهات پیشروی داشته اند و باریکه ای میان دجله و فرات در شمال سوریه را از ترکیه گرفته اند.
یگانهای مدافع خلق تنها باید 60 مایل دیگر را در غرب شهر «جرابلس» بر روی فرات طی کنند تا کنترل خطوط تدارکاتی داعش را به طور کامل در اختیار بگیرند. ترکیه گفته بود که خط قرمز آن این است که هیچ یک از نیروهای یگانهای مدافع خلق نباید از غرب رودخانه فرات عبور کند، هر چند هنگامی که نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) به عنوان نایب عرب این یگان ها، کنترل سد «تشرین» بر روی فرات را در اختیار گرفت و مقر داعش در شهر «منبج» را تهدید کرد، هیچ واکنشی از خود نشان نداد. کردهای سوریه در حال حاضر در حال بررسی این موضوع هستند که آیا می توانند کنترل قلمروی استراتژیک شمال شهر «حلب» را در اختیار بگیرند و آن را به قلمروی کردی در شهر «عفرین» متصل کند یا خیر.
تحولات در چند ماه آینده ممکن است تعیین کند که برندگان و بازندگان بلند مدت در منطقه در چندین دهه گذشته چه کسانی بوده اند. نیروهای ارتش سوریه زیر چتر هوایی روسیه در چند جبهه در حال پیشرفت هستند. به نظر می رسد تلاش های پنج ساله «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه برای براندازی نظام اسد در دمشق با حمایت از تروریست ها در آستانه شکست خوردن باشد.
ترکیه می تواند عمل انجام شده را بپذیرد و اذعان کند که ارسال نیروهای ارتش این کشور به شمال سوریه کار دشواری خواهد بود و با اعتراض شدید از سوی آمریکا و روسیه مواجه خواهد شد. اما، اگر شکست و تحقیر جایگزین آن باشد، ممکن است این کار را انجام دهد. «جرارد چالیاند» کارشناس فرانسوی در امور جنگ نامنظم و سیاست خاورمیانه، هفته گذشته در شهر «اربیل» عراق گفت که «بدون داشتن اردوغان به عنوان رهبر، ترک ها در شمال سوریه مداخله نظامی نمی کردند، اما حال که او یکی از مقامات ترکیه است، این کشور چنین مداخله ای خواهد داشت.»
همه می دانند که اردوغان برای دستیابی به اهدافش حاضر است دست به هر کاری بزند. سال گذشته زمانی که او موفق نشد اکثریت پارلمانی را در دور اول انتخابات به دست آورد، از مقابله با کردهای ترکیه و قلع و قمع کردن مخالفان خود به نفع انتخابات دور دوم در ماه نوامبر بهره برداری کرد. مداخله نظامی مستقیم در سوریه خطرناک است، اما چالیاند معتقد است که ترکیه «قادر به انجام این اقدام نظامی است و روسیه نیز تلاش نخواهد کرد آن را منصرف کند». البته این اقدام، کار آسانی نخواهد بود. مسکو هواپیماهایی در آسمان و موشک های ضد هوایی بر روی زمین دارد، اما پوتین احتمالا مخالف درگیری نظامی بیش از حد روسیه در سوریه است.
«عمر شیخموس» رهبر کهنه کار کردهای سوریه که در اروپا زندگی می کند، می گوید که کردهای سوریه باید بدانند که روس ها و دولت سوریه به خاطر آنها با ارتش ترکیه وارد جنگ نمی شود. او هشدار داد که حزب حاکم سیاسی کرد، حزب اتحاد دموکراتیک، نباید خیلی خود را درگیر کند؛ چرا که واکنش اردوغان غیر قابل پیش بینی است.
دیگر رهبران کرد معتقدند که دخالت ترکیه بعید است و اگر قرار بود چنین اتفاقی بیافتد، قبل از سرنگونی جت روسی می افتاد. این اقدام به تقویت نیروی هوایی روسیه در سوریه و خصومت بیشتر نسبت به ترکیه و به پشتیبانی کامل از پیشروی های ارتش سوریه در شمال شهر «لاذقیه» و اطراف حلب منجر می شد.
برای یک لحظه، کردهای سوریه هنوز هم باید تصمیم بگیرند که چه باید بکنند. در صفحه شطرنج پر آشوب بحران سوریه، کردها در این زمان دشمنان مشترکی با ارتش سوریه دارند، اما آنها می دانند که موقعیت قوی خود آنها تنها تا زمانی که جنگ است، وجود دارد.
اگر هیچ مداخله نظامی از سوی ترکیه در مقیاس قابل توجهی وجود نداشته باشد، پس از آن اسد و متحدان آن برنده خواهند بود؛ زیرا توازن به سمت روسیه، ایران و حزب الله لبنان خواهد بود و عربستان سعودی، قطر و ترکیه شکست خورده خواهند بود.
شور و اشتیاق آنها برای انجام این کار تحت فشار است. عربستان سعودی یک رهبری متغیر دارد، در جنگ یمن گرفتار شده، و قیمت نفت نیز ممکن است در همین 30 دلار در هر بشکه باقی بماند. اقدامات قطر در سوریه نیز بی حساب و کتاب تر از عربستان است. سیاست های قطر، قابل پیش بینی نیست.
در مورد تنوع سیاست های سوریه و عراق تقریبا همه انگشت برای شمارش کم می آورند. شکل گیری یک قدرت بزرگ مانند آمریکا در عراق در سال 2003، یک هیولا مانند داعش در سال 2014، و یک قدرت کوچک مانند کردهای سوریه در سال 2016 درست است.
ترکیه آخرین قدرت منطقه ای است که می تواند با مداخله نظامی روند حوادث سوریه را معکوس کند، اما این درگیری تا حدی بین المللی شده که تنها آمریکا و روسیه می توانند آن را به پایان برسانند.