برآورد های اخیر نشان می دهد تقریبا نیمی از درآمد ماهانه داعش از مصادره و سرقت اموال تامین شده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، مجله «نشنال اینترست» در گزارشی نوشت: چرا داعش آثار باستانی را نابود و غارت می کند؟ دو توضیح برای این اقدام ارائه شده است. اولین دلیل ارائه شده، نفرت و بیزاری این گروه نسبت به گذشته است. دومین دلیل، سودی است که از فروش آثار باستانی غارت شده عاید این گروه می شود. اما دلیل سومی هم که به ندرت ذکر شده نیز وجود دارد. هم تخریب و هم چپاول یک سیستم کنترل اجتماعی بر جمعیت مناطق تحت اشغال اعمال می کند، سیستمی که بر رفتارهای کنترل شده فردی تاثیر می گذارد.
خصومت های ایدئولوژیک داعش به اندازه کافی روشن است. این امر به اندازه کافی و با تخریب آثار باستانی و موزه ها در فیلم های تبلیغاتی این گروه در بوق و کرنا شده است. این موضوع همچنین در مجله آنلاین این گروه موسوم به «دابق» توضیح داده شده و از سوی بسیاری به سخره گرفته شده است:
«دشمنان داعش خشمگین از دست دادن یک میراث ارزشمند بودند. کفار این مجسمه ها و خرابه ها از نسل های قبلی را کشف کرده و تلاش می کنند آنها را به عنوان بخشی از هویت و میراث فرهنگی به تصویر بکشند.»
اما انگیزه سود آفرینی این اقدام برای داعش نیز به همان اندازه روشن است. غارت آثار باستانی از مراکز و موزه ها در سوریه از زمان آغاز جنگ سر به فلک کشیده است. عکس های ماهواره ای نشان می دهد که چگونه از تونل هایی که به مراکز باستان شناسی منتهی می شود، آثار باستانی توسط عناصر داعش غارت و چپاول می شود.
اسناد نشان می دهد که رفتار داعش با آثار باستانی به عنوان یک منبع طبیعی در تاریخ همتراز با سنگ های قیمتی و اموال به سرقت رفته است. داعش پروانه حفاری صادر می کند و در رسانه های اجتماعی به تبلیغ و بازاریابی برای این کالاها می پردازد.
و در عین حال مطالعات اخیر نشان می دهد که سود بالایی از این اقدام بدست نمی آید. به دور از ادعاهای اولیه که داعش از سرقت آثار باستانی ده ها میلیون دلار و یا بیشتر درآمد کسب کرده، ارقام واقعی احتمالا بسیار پایین تر از اینها است. همه ناظران بر این باورند که نفت و محصولات به سرقت رفته، از جمله اموال مسروقه از بانک شهر «موصل» بخش عمده ای از ثروت داعش را شامل می شود.
برخی از آثار باستانی می تواند به خریدار نهایی در اروپا، آمریکا و آسیا به رقم بالایی فروخته شود. اما بسیاری از این آثار - از جمله سفال، ظروف و سکه ها - به قیمت تنها چند هزار دلار قابل فروش هستند. و زمانی که استخراج می شوند، ارزش آنها به مراتب کمتر می شود. اغلب مطالعات در مورد آثار باستانی غارت شده نشان می دهد که قیمت نهایی فروش می تواند 98 درصد بالاتر از آنچه باشد که به حفاران پرداخت می شود. اما فروش این آثار باستانی به قیمت تنها چند میلیون دلار چه ارزشی می تواند برای داعش داشته باشد وقتی که می تواند از فروش نفت چنان درآمد بالایی داشته باشد؟ درآمد نفتی داعش برای سال 2014 رقمی بین 100 میلیون دلار و 263 میلیون دلار برآورد شده است.
غارت آثار باستانی برای داعش از لحاظ کنترل قلمروی اجتماعی اهمیت دارد. داعش که ظاهرا اسلامی به خود گرفته برای همه چیز از برنامه های درسی مدارس گرفته تا برنامه های واکسیناسیون کودکان قوانین و مقررات ساختگی ایجاد کرده است.
این گروه مالیات های متعدد و هزینه های آب، برق و سایر خدمات را وضع کرده است و به زور اسلحه، اموال مردم را از اتومبیل گرفته تا یخچال و فریزر و آپارتمان به فجیع ترین شکل مصادره می کند. برآورد های اخیر نشان می دهد تقریبا نیمی از درآمد ماهانه داعش از مصادره و سرقت تامین شده است.
همه این اقدامات اقتصاد امپریالیستی داعش را که متکی بر حمایت مستمر از تروریست ها می شود، تغذیه می کند. در حال حاضر تخمین زده می شود که این گروه دستکم 30 هزار تروریست داشته باشد و بر حسب مهارت هایشان به هر یک هزاران دلار پرداخت کند. به این تروریست ها در عین حال پاداش، حقوق ماهانه، کمک هزینه اولاد، پاداش ماه عسل، آپارتمان و حتی برده ارائه می شود. اقتصاد و ایدئولوژی داعش به مکانیسم کنترل اجتماعی و در نتیجه کنترل آثار باستانی نیاز دارد.
با کنترل آثار باستانی همچون دیگر منابع، داعش جای پای خود را سفت تر می کند. هدف واقعی از این کار تنها سود اقتصادی نیست بلکه کنترل روانی در محدوده ی جدیدی از رفتارها و تفکرات است. پست های بازرسی داعش، نظارت و بازرسی، تحقیر عمومی و دیگر جنایات در حقیقت تلاش این گروه برای کنترل مطلق مناطق تحت اشغال است. شاید سود چپاول آثار باستانی کم باشد، اما داعش در واقع راه دیگری را برای کنترل رفتار و افکار جمعیت و تبدیل آنها به اسیر پیدا می کند.