در حالی که ما ممکن است دید مثبتی به مذاکرات پیش رو نداشته باشیم، چشم انداز سیاسی صلح در منطقه کمی بهتر از گذشته شده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «پاتریک کاکبرن» نویسنده انگلیسی در یادداشتی در روزنامه «ایندیپندنت» نوشت: مذاکرات صلح سوریه بین دولت و مخالفان چند روز آینده در شهر «ژنو» سوئیس در حالی برگزار خواهد شد که هیچ چشم انداز روشنی برای آن پیش بینی نمی شود.
دو گروه که بیشترین اقدامات تروریستی را در این کشور مرتکب شدند، در مذاکرات حضور ندارند. نه داعش و نه جبهه النصره به این مذاکرات دعوت نشده اند؛ گرچه احتمال می رود در صورت دعوت شدن نیز در این مذاکرات شرکت نکنند. اختلافاتی نیز در خصوص این موضوع وجود دارد که تروریست دقیقا کیست: ترکیه به کردهای سوریه می تازد؛ در حالی که آمریکا آنها را متحد موثر خود در مقابله با داعش می داند.
مشکل در مورد پایان دادن به جنگ در سوریه و عراق این است که بسیاری از بازیگران برای شکست خوردن بیش از حد قوی هستند اما برای پیروزی هم ضعیف اند. کشورها و جنبش هایی مانند ایران و حزب الله شکست ناپذیرند و دیگر بازیگران مانند عربستان سعودی و ترکیه بیش از حد از اعتبار خود برای سوریه سرمایه گذاری کرده اند اما نتوانسته اند به هدف خود برای براندازی دولت سوریه دست یابند.
جنگ ها گاهی اوقات به واسطه خستگی به پایان می رسند نه توافق، و ممکن است این بهترین گزینه مورد انتظار برای سوریه باشد. آتش بس محلی و آتش بس نظامی ممکن است مانند 600 مورد یا بیشتر که در جنگ داخلی 15 ساله در لبنان دیده شد، برقرار شود. مشکل این است که گروه هایی مانند داعش و النصره همچنان به اقدامات خود ادامه می دهند.
اما، در حالی که ما ممکن است دید مثبتی به مذاکرات ژنو نداشته باشیم، چشم انداز سیاسی صلح در منطقه کمی بهتر از گذشته شده است. اقدام نظامی روسیه در چهار ماه گذشته نشان داد که دولت سوریه شکست نخواهد خورد. «بشار اسد» رئیس جمهوری سوریه در قدرت باقی می ماند و آن به دلیل افزایش حمایت های ایران، روسیه و حزب الله لبنان است که با کمک همان ها بود که می تواند شهرهای «ادلب» و «تدمر» را بازپس بگیرد. اسد ممکن است نخواهد در ژنو و یا پس از آن صحبت کند اما بیش از هر زمان به این متحدان خارجی که نمی خواهند در یک جنگ داخلی بی پایان فرو روند، وابسته است.
برندگان و بازندگان در سوریه در حال ظهور هستند، هر چند همه کسانی که در این پرونده درگیر هستند آن را نمی بینند. داعش به واسطه حملات هوایی ائتلاف و همچنین روسیه آسیب های جدی دیده و اکنون شکست خود را نزدیک می بیند. ارتش سوریه به کمک روسیه همچنان از روحیه بالایی برخوردار است. کردهای سوریه موفق هستند اما از مداخله ترکیه عصبی شده اند.
توصیف هر مرحله ای از جنگ داخلی طولانی مدت سوریه به دلیل تعیین کننده بودن آن کار خطرناکی است، اما ماه های آینده در حقیقت بسیار تعیین کننده است. آمریکا و متحدان آن در سوریه مشتاق هستند تا آخرین ارتباط داعش با جهان خارج از طریق ترکیه قطع شود. دستیابی به این هدف دور از دسترس نیست. واحدهای عرب نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)در تاریخ 23 دسامبر کنترل سد «تشرین» در 55 مایلی شرق شهر «حلب» را در اختیار گرفتند و اکنون نزدیک به دژ داعش در شهر «منبج» هستند.
این خبر که جنبشی در حال تهدید یک شهر در سوریه است هرگز جهان را به آتش نمی کشد. اما به سه دلیل مهم است: اولا، داعش در حال حاضر تقریبا در جریان خلافت ادعایی خود است؛ دوما، کردهای سوریه با وجود تهدید های ترکیه از غرب فرات در حال پیشروی هستند؛ سوما و مهمتر از همه، حمله کردها هم با حملات هوایی آمریکا و هم با حملات هوایی روسیه حمایت می شود؛ هر چند این حملات همزمان نباشد. به عبارت دیگر آمریکا و روسیه در این بخش از سوریه به گونه ای اقدام می کنند که گویی عملا متحد نظامی هستند.
بازنده بزرگ کیست؟
بازنده ی بزرگ در اینجا می تواند ترکیه باشد که در سال 2011 به نظر می رسید دارای چنان موقعیت قوی باشد که نفوذ خود را به سراسر خاورمیانه گسترش دهد. تصویر ترکیه ابتدا به عنوان یک اقتصاد موفق در نظر گرفته می شد که الگویی برای معترضان عرب بود که به دنبال سرنگونی دولت هایشان و جایگزینی حکومت دیکتاتوری بودند. اما «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه به زودی روشن ساخت که این تصویر نادرست است. او که ابتدا از اخوان المسلمین حمایت می کرد، ناگهان به سمت حمایت از داعش، النصره و گروه های تروریستی دیگر رفت.
این یک اشتباه فاجعه بار برای سوریه و ترکیه بود: برای رویاهای نئو عثمانی اردوغان که می خواست بار دیگر ترکیه را به یک قدرت بزرگ در خاورمیانه تبدیل کند، اما نتیجه عکس آن را مشاهده کرد. اینکه او چگونه به این شکست واکنش نشان خواهد داد را باید در ماه های آینده دید زیرا آمریکا و روسیه به روش های مختلف و در حمایت از یک فهرست نسبتا متفاوت از متحدان مرز بین شمال سوریه و ترکیه را خواهند بست.
رئیس جمهور اردوغان یا باید خروج ترکیه از شمال سوریه را بپذیرد و یا دخالت نظامی بیشتر و احتمالا تهاجم را آغاز کند. مفسران انتقادی در ترکیه می گویند که اردوغان می خواست در سال گذشته این حمله را ترتیب دهد اما با مخالفت ژنرال های ارشد ارتش ترکیه مواجه شد. درگیری نظامی کامل ترکیه امروز با توجه به حضور روسیه و همچنین سقوط جت جنگنده سوخوی این کشور در مرز سوریه در تاریخ 24 نوامبر کاری سخت تر به نظر می رسد. اقدام ترکیه در شمال سوریه در حال حاضر با مخالفت آمریکا و مقاومت هواپیماهای روسی و موشک های ضد هواپیما روبرو خواهد شد.
جنگ در سوریه و عراق به این زودی پایان نمی یابد زیرا برندگان و بازندگان این جنگ ها تازه ظهور کرده اند، شانس برقراری آتش بس محلی و در نهایت صلح، محتمل تر شده است. دولت اسد و مخالفان ممکن است در ژنو نتوانند به توافق برسند، اما قدرت های خارجی که از آنها به طور فزاینده ای حمایت می کنند، مشتاق هستند تا این درگیری به پایان برسد.