اخیرا گروه طالبان با بحران رهبری مواجه شد اما پس از آن اشغالگری هایی نیز در خاک افغانستان داشت.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی نوشت: نخستین جلسه مذاکرات چهارجانبه با هدف از سرگیری فرایند صلح افغانستان در شهر «اسلام آباد» پاکستان آغاز شد. هنگامی که نمایندگان چهار کشور امروز دوشنبه برای برگزاری مذاکرات چهار جانبه صلح با هدف پایان دادن به نزدیک به چهار دهه جنگ در افغانستان دیدار داشتند، مهم ترین شخص حضور نداشت.
در حالی که مقامات ایالات متحده، افغانستان، پاکستان و چین در شهر اسلام آباد با یکدیگر در حال دیدار و مذاکره هستند تا چهارچوب مذاکرات آتی را تعیین کنند، «اختر محمد منصور» رهبر طالبان همچنان غایب است. با این حال، وی بر این مذاکرات سایه افکنده بود.
از شش ماه پیش که اخبار در خصوص مرگ «محمد عمر» موسس طالبان در سال 2013 به بیرون درز کرد، این گونه ثابت شده است که منصور همچون سلف یک چشم خود، فردی بسیار منزوی است. بسیاری از اعضای فعلی و سابق طالبان می گویند منصور بهترین شانس افغانستان در بیش از یک دهه گذشته برای دستیابی به توافق است. آنها می گویند او یک پراگماتیست است که به عنوان وزیر حمل و نقل هوایی طالبان، کمونیست ها را برای فعال نگه داشتن ناوگان هواپیمایی کشور استخدام می کند.
«وحید مجده» دیپلمات سابق طالبان که در حال حاضر یک تحلیلگر در شهر «کابل» است، گفت: در گروه طالبان افراد زیادی مانند ملا منصور وجود ندارد. او مرد بسیار خوبی برای مذاکرات صلح است. او مردی است که وضعیت جهان را و نه فقط ادامه جنگ را درک می کند.»
با این حال، تحت فرماندهی منصور طالبان نه تنها به مبارزه ادامه می دهد بلکه آن را تشدید کرده است. در ماه اکتبر، طالبان شهر شمالی «قندوز» را تصرف کرد. یک ماه بعد، عناصر این گروه از سمت ولایت «هلمند»، شهر «سنگین» را به تصرف خود درآورد. اگر چه هر دو شهر در نهایت توسط نیروهای افغان از اشغال درآمد اما طالبان از سال 2001 تاکنون بیشترین قلمرو را به کنترل خود درآورده اند.
با وجود این تصرفات، منصور با مخالفانی در درون طالبان مواجه شده است. او توسط گروه های انشعابی طالبان به ترور بی رحمانه رقبا و حمایت از دموکراسی متهم شده است. برخی از اعضای ناراضی طالبان حتی به رقیب بزرگ آن، داعش پیوسته اند.
«عبدالمنان نیازی» سخنگوی یک گروه زیر مجموعه طالبان گفت: ما به منصور اعتمادی نداریم. او گفته است که امکان او نظام دموکراتیک در افغانستان را بپذیرد.»
زندگی منصور یک راز است. با توجه به زندگینامه رسمی وی در طالبان، او در سال 1968 در روستای بند- تیمور از مناطق روستایی استان «قندهار» - قلب تجارت مواد مخدر متولد شد - و در سنین نوجوانی در مبارزه با شوروی چند بار مجروح شد.
«سید محمد اکبر آقا» فرمانده پیشین طالبان که در کنار منصور با شوروی سابق جنگیده بود، گفت: او یک فرد معمولی بود. به یاد نمی آورم که وی در تیراندازی یا انفجار تانک، تبحر خاصی داشته باشد. تنها استثنای وی بردباری و آرامش وی بود. از نقطه نظر شخصی، او فردی میانه روبود.
پس از عقب نشینی شوروی در سال 1989، منصور به یادگیری متون اسلامی در مدرسه ای در اردوگاه پناهندگان در پاکستان پرداخت. مدتی پس از آنکه ملا عمر در سال 1994 طالبان را تاسیس کرد، منصور پنج اتوبوس اجاره کرد و 150 مرد را برای پیوستن به این گروه به قندهار برد.
هنگامی که طالبان قندهار را به کنترل خود درآورد عمر، منصور را به عنوان مسئول تامین امنیت فرودگاه منصوب کرد. و زمانی که طالبان یک سال بعد به کابل پیشروی کرد، منصور وزیر حمل و نقل هوایی این گروه شد.
مانند سایر وزرای طالبان، منصور نیز هیچ تخصص فنی نداشت. او یک ناوگان از هواپیماهای آسیب دیده را به ارث برده بود اما نمی دانست باید با آنها چه کار کند. بر خلاف دیگر وزرا، او به طور فعال کمونیست هایی را که از کشور فرار کرده بودند، استخدام کرد.
منصور در سال 1998 برای خرید قطعات هواپیما و بالگرد به آلمان رفت.
به گفته حامیان منصور، پنج سال مسئولیت وی در بخش حمل و نقل هوایی انعطاف پذیری وی را نشان می دهد که نشانه خوبی برای پس از جنگ افغانستان است. اما مخالفان وی آن را نشانه خطرناکی از خود برتر بینی وی می دانند.
هنگامی که حمله آمریکا در اواخر سال 2001 طالبان را سرنگون کرد، منصور تسلیم شد و اجازه یافت تا به قندهار بازگردد. اما پس از انکه نیروهای آمریکا مکررا به خانه اش حمله کردند، منصور به پاکستان فرار کرد. از آنجا او در جهت احیاء این گروه تلاش کرد و بسیاری را متقاعد کرد تا دوباره به آن بپیوندند.
هر چه فرماندهان دیگر طالبان بازداشت و یا زندانی می شدند، جایگاه منصور بالاتر می رفت. هنگامی که معاون ملا عمر در سال 2010 در پاکستان دستگیر شد، منصور به عنوان جایگزینی وی تعیین شد.
منصور فرد دست راست عمر شد و باز هم مهارت هایی را از خود نشان داد. در سال 2010 که «باراک اوباما» تلاش داشت طالبان را نابود کند، او به طور موثر طالبان را در طول زمان بسیار پیچیده ای رهبری کرد.
در آوریل 2013 که عمر مرد، منصور و چند نفر دیگر از اعضای طالبان در بستر مرگ وی، برای انتخاب یک جانشین با یکدیگر دیدار کردند. این تصمیم باید قبل از دفن عمر گرفته می شد بنابراین همه اعضای شورای مشورتی دعوت نشدنده بودند. در این نشست منصور انتخاب شد، اما آنها تصمیم گرفتند هم مرگ عمر و هم تغییر در رهبری را به عنوان یک راز حفظ کنند.
برای دو سال، منصور اطلاعیه هایی را به نام عمر صادر می کرد، از جمله برخی اطلاعیه های مربوط به دفتر سیاسی طالبان در قطر که درگیر مذاکرات صلح محرمانه با مقامات آمریکایی بود. طالبان در مذاکرات صلح در ماه ژوئیه گذشته شرکت کرد که اخبار مرگ ملا عمر منتشر شد. در این مذاکرات، برخی از اعضای طالبان منصور را به غصب جایگاه رهبری این گروه متهم کردند.
نیازی گفت: «آنها می گویند ملا عمر بیمار بود و او در نتیجه همین بیماری درگذشت، اما آنها می گویند وی به احتمال زیاد مسموم شده بود.»
دیگر رهبران طالبان نیز با پیوستن به داعش مخالفت وی را با منصور اعلام کردند. با این حال، منصور تلاش کرد طالبان را تا حد امکان منسجم نگاه دارد.
نیازی گفت: «ملا منصور با چالشهای جدی مواجه شده زیرا فرماندهان و عناصر این گروه از وی می پرسند که چرا خبر مرگ ملا عمر را به مدت دو سال از آنها مخفی نگه داشته بود. برخی از فرماندهان علنا اعلام کرده اند به نقش رهبری منصور سوء ظن دارند. با این حال منصور بحران رهبری را گذرانده و اکثر منتقدانش او را به عنوان رهبر این گروه پذیرفته اند.»
تحلیلگران می گویند منصور برخی از منتقدان را با پول و یا دادن وعده مناصب بالا ساکت کرده و برخی دیگر را کشته است.
از آنجایی که نیروهای طالبان سال گذشته پیشروی هایی داشتند، منصور در خصوص شرکت در مذاکرات صلح دچار تردید شده است. در روز شنبه، طالبان با انتشار بیانیه ای حیله گرانه اعلام کرد که جنگ در افغانستان حق قانونی افغان ها است، چرا که این کشور تحت اشغال آمریکا است و تلاش های سیاسی همچنان در جریان است.
اما «توماس روتیگ» کارشناس افغانستان از «شبکه تحلیلگران افغانستان» گفت که نشانه هایی وجود دارد که این گروه تحت رهبری منصور آماده به اشتراک گذاشتن قدرت است.
با این حال وی در خصوص ترفند های احتمالی منصور هشدار داد و گفت: «طالبان یک جنبش بسیار خشونت آمیز است. اما ما باید به دنبال یک راه گریز در مورد جنگ در افغانستان باشیم. اگر دشمن مایل به مذاکره باشد، شما باید بپذیرید.»