حکومت عربستان سعودی با اعدام شیخ نمر روحانی برجسته شیعی این کشور و 46 نفر دیگر از سنی های متهم به تروریسم بدون آن که بتوانند از خودشان دربرابر اتهام هایشان دفاع کنند،به عمد به دنبال هشدار و تهدید مخالفان داخلی و راه انداختن جنگ طایفه ای در منطقه است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در تحلیلی در روزنامه رأی الیوم نوشت:اگر به چشم ناظر به واکنش های رسمی و مردمی به اقدام حکومت عربستان سعودی در اعدام 47 متهم به تروریسم که مهمترین آنها شیخ«نمر باقر النمر»روحانی برجسته شیعی و «فارس آل شویل»سنی نگاه کنیم می بینیم که اعدام اولی یعنی شیخ نمر باعث خیزش کشورها و ملت ها در اعتراض به اعدامش شد کسی که فعالیتش را به مخالفت با نظام و اقداماتش و به حاشیه راندن طایفه شیعی،با شیوه مسالمت آمیز منحصر کرد،این در حالی است که هیچ کس به اعدام 46 نفر دیگر از اهل تسنن که برخی از آنها در «تروریسم»نقش حاشیه ای داشتند، از ترس متهم شدن به همبستگی با القاعده یا ایستادن در اردوگاهش اعتراض نکرد.نقطه مشترک این است که همه اعدام شدگان در دادگاه هایی محاکمه شدند که فاقد عدالت و تدابیر لازم برای دفاع از خود بودند.
عطوان در ادامه نوشت:ما بر این باور نیستیم که مسئولان عربستان تا این درجه احمق هستند به طوری که بزرگترین اعدام ها را با این شکل و در یک روز و در ابتدای سال جدید انجام دهند؛اعدام هایی که بزرگترین اعدام ها از زمان اعدام نزدیک به 60 نفر به همراه «جهیمان العتیبی»رهبرشان در سال 1980 به شمار می رود،بدون آن که به خوبی درباره همه پیامدهایش فکر نکرده باشد یا واکنش های خشم آلود ایران و حزب الله و شیعیان در منطقه و جهان را پیش بینی نکرده باشد یا بدون آن که احتیاط های لازم برای مقابله با عملیات انتقامجویانه گروه القاعده در انتقام از اعدام مردانش را اتخاذ نکرده باشد.باید اهداف مشخصی پشت سر این اقدام ناگهانی عربستان است،اگر چه همیشه اقرار می کنیم که جنبه های سیاست عربستان طی ماه های اخیر حاکی از سردرگمی و واکنش های عجولانه است.
این تحلیلگر در ادامه نوشت:مساله قطعی این است که هر کسی این تصمیم اجرای اعدام را اتخاذ کرده است به عمد این کار را کرد تا پیامی«تحریک آمیز»به دشمنانش داخل عربستان و خارج از آن در منطقه بدهد آن هم برای دامن زدن به تنش طایفه ای روزافزون در منطقه و تعمیق حالت تحریک مذهبی میان شیعیان و سنی ها و انتقال ایران و هوادارانش به نحوی از جنگ های نیابتی با عربستان سعودی با جنگ های مستقیم است که چه بسا اکثریت سنی ها را پشت عربستان و رهبرانش در همه جنگ های کنونی و قدیمی قرار دهد و قوی تر از برگه برنده طایفه ای در این زمینه وجود ندارد.
این اتفاقی نیست که عملیات اعدام دسته جمعی پس از اعلام تشکیل ائتلاف نظامی و سیاسی اسلامی سنی متشکل از 34 کشور توسط شاهزاده «محمد بن سلمان»جانشین ولیعهد و کسی که حرف اول را در خاندان حاکم می زند و چند روز پس از تشکیل شورای همکاری استراتژیک با ترکیه به عنوان کشور سنی همپیمان دیگر طی دیدار «رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری ترکیه از ریاض صورت گیرد،زیرا حکم های اعدام کسانی که اعدام شده اند در برخی موارد( افراد متهم به وابستگی از القاعده که متهم به دست داشتن در انفجارهای ریاض بودند)از ده سال پیش یا دو سال پیش(شیخ نمر)صادر شده بود و می شد اجرای این حکم ها چند ماه یا چند سال دیگر به تأخیر بیفتد.
اوضاع داخلی عربستان سعودی در حال حاضر به دلیل دخالت نظامی عربستان به ویژه در یمن و ذوب شدن درآمدها و ذخایر مالی عربستان در جنگش و تلاش برای«خریدن»حمایت دولت ها به دلیل گرفتار شدن سعودی ها در این جنگ و نیز لغو سوبسید برخی کالاهای اساسی(سوخت،آب و برق) و افزایش کسری بودجه شاهد غلیان است چه در عرصه خاندان حاکم چه در عرصه مردمی.
من شخصا چندین تماس از اعضای خاندان حاکم در عربستان به شکل مستقیم یا غیرمستقیم دریافت کردم که در این تماس ها اعضای خاندان حاکم از مخالفت شان به دلیل دخالت نظامی عربستان سعودی در یمن و ورود بی سابقه به لحاظ مالی و نظامی در جنگ سوریه و دشمنی با کشورهای بزرگی نظیر روسیه و حالت سردی در روابطش با آمریکا سخن گفتند.همچنین برخی از سعودی های متعلق به طبقه «نخبگان»این کشور در نشست های خصوصی که داشتیم همین را به من گفتند.
بزرگ نمایی نمی کنیم اگر بگوییم که پیامی که تصمیم گیرنده سعودی می خواست به واسطه اجرای این حکم های اعدام به داخل این کشور بدهد نه فقط هشدار بلکه «تهدید» بوده است چه برای اکثریت سنی چه برای اقلیت شیعه با هم، با این مضمون که مشت آهنین سعودی با هر کسی که مخالف نظام است چه به شیوه مسالمت آمیز چه به شیوه نظامی کنار نمی آید و تسامح نمی کند و امکان ندارد بگذارد که حوادث تونس یا قاهره یا صنعا در این کشور تکرار شود به عبارتی کنار نیامدن و تسامح نکردن با صداهایی که می خواهند پایه های نظام را متزلزل کنند یا حتی به فکر سرنگونی اش باشند.
به معنای دیگر می توان گفت که تصمیم گیرنده در عربستان با زبان دارد راه حل های امنیتی که برخی از رهبران عربی در پیش گرفتند را تکرار می کند و چقدر عجیب است که عربستان با سلاح و پول برای براندازی دولت«بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه از گروه های معارض حمایت می کند اما خودش با هر گونه مخالفتی برخورد می کند.
عبدالباری عطوان در ادامه تحلیل خود مدعی شد: ایران در دام تحریک عربستان افتاد و این مساله به وضوح در حمله تظاهرکنندگان به سفارت عربستان در تهران و به آتش کشیدن آن متجسد شده است.ایران که با شش کشور بزرگ جهان تواف هسته ای امضا کرد و می خواهد اتهام تروریسم از این کشور دور شود تا بتواند به جامعه جهانی برگردد به پای خود گلوله شلیک کرد و این رویکرد را با اجازه دادن برای حمله به سفارت عربستان به طور کلی یا جزئی از بین برد،در حالی که می توانست از آن جلوگیری کند.مخالفت با اعدام شیخ نمر یک چیز و حمله به سفارتخانه ها چیز دیگری است زیرا معاهده های بین المللی وجود دارد که حمایت از آنها را قطعی کرده و از همه کشورها بدون استثناء خواسته است به این معاهدات پایبند باشند.
تظاهراتی که در اعتراض به اعدام شیخ نمر در کشورهای مختلف جهان برگزار شد و تهدید به انتقام توسط دولت ها ، احزاب و سازمان ها که همراه آن شد، ممکن است بالا بگیرد و از کنترل خارج شود به ویژه آن که این عملیات اعدام پس از فاجعه ازدحام در «منا» طی موسم اخیر حج رخ داده است و بیشتر جان باختگان ایرانی و از حجاج شیعه بودند.هیچ کس نمی تواند پیش بینی کند که در روزهای آینده چه برخوردها و چه اتفاقات ناگهانی می افتد.
وی همچنین نوشت:در سایه این تنش طایفه ای میان عربستان و ایران هیچ گونه میانجیگری یا تحرکی برای محدود کردن آن و جلوگیری از تبدیل شدنش به «فتنه»طایفه ای شیعی و سنی بزرگ که در آن صدها هزار نفر از دو طرف جان خود را از دست می دهند و شهرها و زیرساخت ها نابود می شود و صدها میلیارد دلار بخار می شوند،وجود ندارد.
میزان موفقیت فرصت های این جنگ طایفه ای را نمی دانیم.گروه القاعده در عراق تلاش کرد که آتش آن را با هدف قرار دادن شیعیان با خودروهای بمب گذاری اش شعله ور کند،گروه داعش نیز همین را تکرار کرد و همچنان ادامه می دهد اما اینکه کشورهای مانند عربستان با تمام ثقلش در این زمینه فعالیت کند این یک تحول جدید است و علامت سووال های زیادی بر می انگیزد.
نویسنده عرب در ادامه نوشت:سعودی ها همیشه ایران را سرزنش می کنند و مسئولیت بالا گرفتن تنش طایفه ای را به گردن ایران می اندازند که این اتهام زدن توسط عربستان را انتظار داریم و جنگ علیه یمن را این گونه توجیه می کنند که برای مقابله با نفوذ ایران به راه انداخته اند اما دوستانشان در آمریکا و از زبان چندین مسئول بر این باورند که عربستان در حجم این نفوذ ایران بزرگ نمایی می کند البته این به معنای تبرئه ایران نیست زیرا ایران یک کشور منطقه ای بزرگ است که دارای منافعی است و این چیز غیرمنتظره ای نیست. توسعه دایره نفوذ وجه مشترک همه همتای های ایران مانند ترکیه و عربستان و مصر است.
منطقه در آستانه جنگ منطقه ای طایفه ای و مذهبی است و این جنگ منتظر کشیدن یک چوب کبریت است تا هیزم آن را به آتش بکشاند و امیدواریم که اعدام شیخ نمر در بامداد روز شنبه آغازگر این جنگ نباشد اما امیدها و آروزها یک چیز است و آن چه در اتاق های سیاه پخته می شود چیزی دیگر.
ما در آستانه سال جدیدی هستیم که چه بسا خونین تر سال در تاریخ منطقه باشد و بعید نیست که سوخت جنگ های منطقه کشورهایی باشند که بر این باور بودند که از «انقلابهای»آن چه موسوم به بهار عربی است مصون هستند و اقدام به صادر کردن آن به دیگر کشورها کردند.
ما منجم نیستیم و نخواهیم بود ولی آن چه بر دیوارها نوشته شده حکایت از بسیاری چیزها در این زمینه دارد و روزهای آینده بسیاری چیزها را مشخص می کند.