کشته شدن رهبر گروه جیش الاسلام که عامل عربستان سعودی در جنگ غیرمستقیم علیه نظام حاکم بر سورهی به شمار یم رود ضربه مهلکی به سعودی ها در زمان بسیار حساس به شمار می رود و هر گونه کمک سعودی ها برای انتقام از این ضربه به جیش الاسلام یا دیگر گروه های مسلح در سوریه ریاض را رو در روی روسیه قرار می دهد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در تحلیلی در روزنامه رأی الیوم نوشت:دو عملیات نظامی طی ده روز اخیر صورت گرفته است که ممکن است به شکل جداگانه یا با هم تحولات مهمی در سیر حوادث در منطقه خاورمیانه در سال میلادی جدید به وجود بیاورند. نخست هدف قرار دادن«سمیر القنطار»اسیر آزاده لبنانی و از فرماندهان حزب الله توسط موشک هایی که هواپیماهای اسرائیلی شلیک کردند و دوم کشته شدن «زهران علوش»یکی از بلندپایه ترین فرماندهان گروه های مسلح معارض سوری ،اگر نگوییم بلندپایه ترین آنها،که جمعه شب رخ داد.
ترور القنطار چه بسا در صورت اقدام حزب الله لبنان به انتقام از شهادتش و انجام عملیات گسترده علیه اهداف اسرائیلی منجر به جنگ منطقه ای می شود.کشته شدن زهران علوش نیز می تواند به فرایند سیاسی که در وین آغاز شد و نقشه راه برای حل بحران سوریه از راه سیاسی تدوین کرد و با قطعنامه 2254 شورای امنیت تقویت شد را پایان دهد.
ارتش عربی سوریه مسئولیت عملیات کشته شدن علوش را در بیانیه ای رسمی به عهده گرفت و این تصور که این عملیات را هواپیماهای روسی انجام دادند از بین برد و ما بر این باوریم که در حال حاضر هیچ فرقی میان دو جبهه وجود ندارد هر در یک اردوگاه هستند و رهبران روسیه در پاک سازی رهبر گروه موسوم به جیش الاسلام که به خود جرأت و جسارت گلوله باران سفارت روسیه در دمشق را داد،مصلحت دارند.
اگر این عملیات را در چارچوب دیگر حوادث و تحولات در صحنه سوریه مورد توجه قرار دهیم می توانیم بگوییم که عملیات کشته شدن علوش در کنار رسیدن دولت به توافق با گروه تررویستی داعش برای تخلیه 5هزار نفر از عناصر و خانواده هایشان از اردوگاه«الیرموک»،منطقه«حجر الاسود» و مکان های دیگری در جنوب دمشق، به مصلحت و به نفع دولت سوریه است.علاوه بر همه اینها باید موفقیت دیپلماسی روسیه به رهبری «سرگئی لاوروف»وزیر خارجه اش در حذف هر گونه اشاره قطعنامه یاد شده شورای امنیت به سرنوشت«بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه را اضافه کرد.
کشته شدن علوش چهار مساله اساسی در خود دارد:
نخست:این عملیات بازتاب دهنده نفوذ اطلاعاتی بزرگ دولت سوریه در گروه های مسلح سوری و به طور مشخص نفوذ اطلاعاتی در جیش الاسلام به مانند نفوذ دیگری که منجر به پاک سازی فرماندهان گروه موسوم به «احرار الشام»در عملیات مشابهی در نزدیکی شهر«حلب»در یک سال پیش شد که در نتیجه آن 50 نفر(از تروریست ها) کشته شدند.
دوم:این عملیات پیامی قوی برای دیگر گروه های مسلح سوری و فرماندهانش در داخل و خارج از سوریه است و تأکیدی بر این است که آنها در عملیات های مشابه به عنوان اهداف آینده خواهند بود.
سوم:تلاش برای پایان دادن به کار کنفرانس معارضان سوری در ریاض که چند روز پیش برگزار شد و از دل آن کمیته عالی برای مذاکرات با دولت بیرون آمد و وارد آوردن ضربه دیگری به رهبران عربستان سعودی با ترور یکی از مهمترین عواملش در میان معارضان سوری است اگر نگوییم مهمترین عاملش.این عملیات تبدیل به چیزی بدتر برای سعودی ها نیز می شود.
چهارم:دولت سوریه از مرحله دفاع که طی پنج سال اخیر از عمر بحران در پیش گرفته بود به مرحله هجوم داخلی روی آورده است و بعید نیست که پس از آن در پی حضور نظامی روسیه کار جبهه داخلی را تا حدود زیادی تمام کند و به هجوم خارجی روی بیاورد.
آن چه بر این چهار مساله یاد شده در بالا صحه می گذارد این است که گروه جیش الاسلام اعلام کرد که از کمیته عالی برای مذاکرات که از دل کنفرانس ریاض بیرون آمده در اعتراض به کشته شدن فرمانده اش خارج شده است و تهدید کرد که به این عملیات پاسخ سختی می دهد و این یعنی فروپاشی این کمیته به شکل کلی یا به شکل جزئی و نیز فروپاشی خود کنفرانس است که این کمیته از دل آن بیرون آمد و به هم خوردن دوباره برگه برنده ها و چه بسا بازگشت به نقطه صفر یعنی مرحله پیش از برگزاری کنفرانس معارضان سوری در پایتخت عربستان سعودی.
پرسشی که در این جا مطرح می شود این است که بازتاب ها و پیامدهای عملیات کشته شدن علوش بر گروه جیش الاسلام و آینده آن چیست؟آیا این عملیات خطر این گروه را بر پایتخت سوریه که به گلوله بارانش و ایجاد رعب و وحشت در میان ساکنان این شهر عادت کرده، کاهش می دهد.
چندین دیدگاه در این زمینه مطرح شده است:نخستین دیدگاه می گوید که عملیات کشتن علوش بر جیش الاسلام تأثیر محدودی می گذارد زیرا سه ساعت پس از عملیات فرمانده جدیدی انتخاب کرد و این نشان می دهد که نزاع جناح ها در آن وجود ندارد اما دومی برعکس آن را می گوید و تاکید می کند که جیش الاسلام یعنی زهران علوش و زهران علوش یعنی جیش الاسلام به عبارتی این گروه گروه یک مرد است همانند بسیاری از گروه ها و سازمان های دیگر که پس از کشته شدن فرمانده آنها تضعیف شده یا از هم فرو پاشیدند و در این زمینه فهرست بلندبالایی وجود دارد.
ما به نظریه دومی تمایل داریم زیرا باور ایدئولوژیک قوی در گروه جیش الاسلام به ویژه باور اسلامی مانند گروه های تروریستی داعش و جبهه النصره(البته با توجه به دیدگاه و تفسیر خودشان از اسلام) وجود ندارد تا باعث شود پیوند عناصرش به هم قوی تر باشد.باور این گروه فقط جنگ تا براندازی نظام حاکم بر سوریه است و این باور را ده ها اگر نگوییم صدها گروه و سازمان دیگر دارند.احتمال شکاف و اختلاف در صفوف جیش الاسلام و در نهایت دیگر گروه های معارض وجود دارد که در هفته ها یا ماه های آینده وقوع این اتفاق بعید نیست.
چه بسا هنوز زود است که درباره اقدام انتقامجویانه جیش الاسلام به ترور رهبرش گمانه زنی کنیم و اینکه آیا ترورش پایتخت سوریه را امن تر می کند یا نه اما آن چه می توان گفت این است که حملات راکتی و خمپاره ای چه بسا طی روزهای آینده و با تحریک مستقیم عربستان بیشتر می شود و عربستان با این کار به دنبال انتقام از نظام سوریه خواهد بود که ضربه های دیپلماتیک و نظامی مهلکی به رهبران سعودی با کشتن ستون فقرات جنگ غیرمستقیم اش برای براندازی نظام حاکم بر سوریه وارد آورد.همچنین بعید نیست که رهبران سعودی حمایت نظامی منحصر به فرد را از جیش الاسلام و چه بسا دیگر گروه های مسلح داخل سوریه را افزایش دهند و به این گروه ها به طور مثال موشک و توپ های پیشرفته ضد زره پوش و چه بسا ضد هواپیما نیز بدهند و این را برخلاف قطعنامه شورای امنیت در این زمینه انجام دهند آن وقت ریاض را رو در رو با مسکو قرار می دهند.
خوشحالی مردم سوریه در مناطق تحت کنترل دولت سوریه و تبادل تبریک هواداران دولت در صفحه های تلویزیونی و شبکه های اجتماعی در مقابل سکوت معارضان و حتی شوک آنها همه بازتاب دهنده حجم «دستاورد»ی است که با کشتن زهران علوش و فرماندهان گروه های دیگر در نشستی در منطقه«غوطه شرقی»در نزدیکی دمشق به دست آمد.نشستی که در چارچوب آشتی میان جیش الاسلام و گروه موسوم به «فیلق الرحمن»پس از درگیری های خونین میان این دو گروه برگزار شده بود.
کشته شدن زهران علوش ضربه بزرگی به معارضان سوری از حیث معنا و آثار و پیامدهایی که ممکن است داشته باشد و به سود دولت در دمشق از حیث تقویت اعتماد به نفس نظام و ضربه زدن به دشمنانش و شوک آنها در زمانی بسیار حساس و مهم است.