شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در نشست روز سه شنبه با تصویب قطعنامه پیشنهادی کشورهای 1+5 ، به اجماع، رای به بستن پرونده ای داد که بیش از یک دهه عامل فشار، تهدید و تحریم علیه ایران بود. این موضوع نشان داد که جمهوری اسلامی ایران علاوه بر اینکه انحرافی در نقشه راه ترسیمی خود نداشته به تعهدات خود برا دستیابی به انرژی صلح آمیز هسته ای پایبند بوده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، به موجب این قطعنامه پرونده موسوم به پی.ام.دی یا همان مطالعات ادعایی بسته می شود و دستور کار آژانس از بررسی مسائل گذشته و حال ایران معطوف به آینده خواهد شد.
سال 2005 شورای حکام برای نخستین بار با صدور قطعنامه ای ایران را به عدم پایبندی به توافقات با آژانس، قوی ترین اتهامی که می توانست، متهم کرد.
در جولای 2006 شورای امنیت سازمان ملل نخستین قطعنامه علیه ایران را صادر کرد وخواستار تعلیق همه فعالیتهای هسته ای ایران شد. طی دو ماه بعد دو قطعنامه دیگر هم به آن افزوده شد.
در مجموع این قطعنامه ها پنج درخواست از ایران مطرح شد: « درخواست تعلیق برنامه غنی سازی ایران» ، « ارائه اطلاعات کاملی در مورد برنامه هسته ای بویژه امکان دسترسی به تمام افراد و اسناد لازم و کارگاه هایی که به ادعای آنها برنامه هسته ای اعلام نشده ایران در آنجا شکل گرفته » ، « اجرا و تصویب پروتکل الحاقی » ، « تجدید نظر در ساخت راکتور آب سنگین اراک » و « ارائه دسترسی های وسیع نظارتی آژانس برای بررسی برنامه هسته ای اعلام نشده ایران».
آژانس بین المللی انرژی اتمی 167 عضو و شورای حکام 35 عضو دارد که هر کدام یک حق رای دارند.
آرژانتین ، استرالیا ، بلاروس ، برزیل ، کانادا ، شیلی ، چین ، مصر، فنلاند ، فرانسه ، آلمان ، غنا ، هندوستان ، ایرلند ، ژاپن ، کره جنوبی ، لاتویا(لتونی) ، مالزی ، مکزیک ، نامیبیا ، نیوزلند ، نیجریه ، پاکستان ، پاراگوئه ، فیلیپین ، روسیه ، عربستان سعودی ، آفریقای جنوبی ، اسپانیا ، سوییس ، مقدونیه ، ترکیه ، انگلیس ، آمریکا و اروگوئه، 35 عضو شورای حکام برای دوره سال 16-2015 میلادی هستند.
یوکیا آمانو مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی روز دوم دسامبر - 11 آذر- در گزارشی ارزیابی نهایی خود از مسائل گذشته و حال ایران را ارائه کرد که مبنایی برای تهیه پیش نویس قطعنامه کشورهای 1+5 شد.
طبق برجام، کشورهای 1+5 متعهد شده بودند پیش نویس قطعنامه ای را تهیه کنند که با تصویب آن پرونده پی.ام.دی یا همان مطالعات ادعایی بسته شود. در تهیه این پیش نویس با ایران هم مشورت شد. دومین کمیسیون مشترک ایران و 1+5 که 16 آذر در وین با حضور سید عباس عراقچی رییس ستاد پیگیری اجرای برجام برگزار شد به همین موضوع اختصاص داشت.
«یوکیا آمانو» مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در ابتدای نشست شورای حکام، بیانیه خود را در مورد موضوع ابعاد احتمالی نظامی برنامه هسته ای ایران ارائه و بار دیگر ادعاهای مطرح شده در گزارش خود را که در اوایل ماه جاری میلادی را تکرار کرد
متن کامل بیانیه «یوکیا آمانو» مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در نشست شورای حکام منتشر شد.
بیانیه مقدماتی مدیرکل آژانس در نشست فوق العاده شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در شهر «وین» قرائت شد.
در متن این بیانیه آمده است: من برای ارزیابی نهایی در مورد مسائل برجسته گذشته و حال در مورد برنامه هسته ای ایران درخواست تشکیل جلسه کنونی را مطرح کردم.
باید خاطرنشان کنم که من 12 مورد نگرانی ها در مورد ابعاد احتمالی نظامی برنامه هسته ای ایران را ضمیمه گزارش نوامبر 2011 خود به شورای حکام کردم.
من اظهار داشتم که این اطلاعات آژانس نشان داد که ایران فعالیت های مربوط به توسعه یک وسیله انفجاری هسته ای را انجام داده است. آژانس این اطلاعات را ،به طور کلی، معتبر ارزیابی کرده است.
در واکنش به گزارش من، شورای حکام قطعنامه ای را تصویب خواهد کرد و خواستار تقویت گفت و گو های ایران و آژانس به منظور روشن شدن مسائل برجسته خواهد شد. پس از مذاکرات طولانی با ایران، ما در نهایت بر روی «یک نقشه راه» برای حل این مسائل به اجماع دست یافتیم.
این گزارش نتیجه تلاش های فشرده آژانس است که مطابق با شیوه های مورد تأیید ما انجام شده است تا مسائل مربوط به ابعاد احتمالی نظامی روشن شود.
در حالی که برای آژانس مقدور نبود تا تمامی جزئیات مربوط به فعالیت های ایران در گذشته را بازسازی کند، ما نتوانستیم به عناصر کافی برای ارائه یک ارزیابی از کل تصویر دست یابیم.
ارزیابی نهایی من پاسخ های روشنی را به دو سوال بسیار مهم می دهد و این دو سوال این است که: آیا ایران در فعالیت های مربوط به توسعه یک وسیله انفجاری هسته ای شرکت داشته است یا خیر؟ و اگر شرکت داشته، آیا هنوز هم این کار را انجام می دهد یا خیر؟
عناصر اصلی گزارش من شرح زیر است:
ارزیابی نهایی آژانس این است که مجموعه ای از فعالیت هایی مرتبط با ساخت وسیله انفجاری هسته ای در ایران پیش از پایان سال 2003 به شکل اقدامی هماهنگ شده، و برخی از فعالیت ها پس از سال 2003 انجام شده است.
آژانس همچنین ارزیابی می کند که این فعالیت ها از مطالعات علمی و بررسی عملی بودن آن، و رسیدن به برخی توانمندی های مرتبط فنی فراتر نرفته است.
آژانس هیچ شواهد معتبری از فعالیت های مرتبط با ساخت وسیله انفجاری هسته ای در ایران پس از 2009 ندارد.
همچنین آژانس هیچ شواهد معتبری از انحراف مواد هسته ای در رابطه با ابعاد نظامی احتمالی در برنامه هسته ای ایران در اختیار ندارد.
مانند تمامی گزارشهایم، این ارزیابی نیز مبتنی بر واقعیت ها، به لحاظ فنی دقیق و مستدل و متوازن است. روش شناسی و اطلاعاتی که ارزیابی های من بر اساس آنها صورت گرفته، کاملا مشخص شده است.
امیدوارم که گزارش من به آژانس کمک کند تا درباره اقدامات لازم بعدی به خوبی تصمیم گیری کند.
دو مسئله مهم باید در آینده ای نزدیک لحاظ شود:
اول اینکه، ایران باید گام های مقدماتی ضروری را برای شروع عمل به تعهدات خود در رابطه با مسئله هسته ای طبق برجام که با کشورهای عضو گروه 1+5 توافق شده است، تکمیل کند.
روز اجرای برجام زمانی خواهد بود که آژانس تایید کند که ایران تدابیر مشخص شده در توافق نامه را اجرایی کرده است.
دوم اینکه به این موضوع پرداخته خواهد شد که فعالیت های اضافی آژانس در ایران تحت برجام چگونه تامین بودجه خواهد شد.
من برآوردهای مربوط به هزینه های اضافی را برای سال 2017 به عنوان بخشی از پیش نویس اطلاعات روز آمد شده بودجه در ژانویه 2016 فراهم خواهم کرد.
در سال های اخیر، برآوردهای اولیه، افزایش ها، به جز تغییرات قیمت، در دومین سال از دوره دو سالانه را در نظر نمی گرفت. اما در این مورد، من می خواهم درخواست بودجه اضافی را برای اجرای مسئولیت هایمان تحت برجام مطرح کنم.
در مسیر تدارک برآوردهای اولیه برای سال 2017، و تصمیم گیری در خصوص اینکه آیا پیشنهاد کنیم همه هزینه ها در بودجه عادی در یک سال ادغام شود یا اینکه به صورت مرحله ای در طول چندین سال مشخص شود، من مانند گذشته، به دقت ظرفیت کشورهای عضو را برای کمک به این قضیه در نظر دارم.
پیشرفت قابل توجهی درباره مسئله هسته ای ایران حاصل شده است، اما اکنون زمان استراحت نیست. این مسئله، تاریخی طولانی و پیچیده دارد و باید بر میراث بی اعتمادی میان ایران و جامعه بین المللی غلبه شود.
کارهای زیادی پیش رو داریم. تمامی طرف ها باید به تعهدات خود بر اساس برجام به طور کامل عمل کنند. تلاش قابل توجهی به منظور دستیابی به این توافق نامه نیاز بود. به همان میزان تلاش منسجم برای اجرای آن نیاز است.
آژانس با همان حرفه ای گری سابق به مسائل هسته ای ایران رسیدگی خواهد کرد و من همچنان به شورای حکام گزارش خواهم داد.
من از همکارانم در آژانس، در گذشته و حال، به ویژه در اداره پادمان ها که بیش از یک دهه تلاش های چشمگیری داشته اند، تشکر می کنم.
من همچنین از پشتیبانی های پیوسته شورای حکام کمال قدردانی را دارم.
باتشکر.
نماینده آمریکا: امیدواریم شورای حکام پرونده پی ام دی را مختومه کند
«هنری انشر» نماینده آمریکا در آژانس بین المللی انرژی اتمی در نشست شورای حکام آژانس ابراز امیدواری کرد این شورا، قطعنامه پیشنهادی 1+5 را درباره مختومه شدن پرونده ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران در گذشته (پی ام دی) تصویب کند.
در بیانیه نماینده آمریکا در آژانس بین المللی انرژی اتمی آمده است:
در 14 ژوئیه، آژانس و ایران بر سر نقشه راهی به توافق رسیدند که بر اساس ان ایران باید به نگرانی های آژانس در خصوص مسائل مربوطبه گذشته و حال برنامه هسته ای اش از جمله پرونده پی ام دی بپردازد. بیانیه مدیر کل آژانس نقطه عطف مهم و گام ضروری در جهت تکمیل روند نقشه راه بود.
محتوای ارزیابی نهایی نباید باعث تعجب اعضای این شورا شود زیرا سال ها از نزدیک در جریان ارزیابی برنامه هسته ای ایران بوده است. گزارش نهایی آژانس در خصوص پی ام دی با توجه به ارزیابی های قبلی دبیر کل این سازمان در خصوص برنامه هسته ای این کشور صورت می گیرد. (همانگونه که در گزارش نوامبر 2011 آژانس اعلام شد) در این گزارش نتیجه گیری شده است که ایران تا سال 2003 برنامه هماهنگی در خصوص فعالیت های مرتبط با ابعاد نظامی هسته ای داشته است و این فعالیت ها دستکم تا سال 2009 ادامه داشته است.
جامعه بین المللی تمایل دارد تا این نگرانی های عمیق از مسیر اجرایی شدن برجام که در 14 ژوئیه میان ایران و گروه 1+5 امضا شد، برداشته شود. برجام رو به جلو پیش می رود. در حالی که تاییدیه مدیر کل آژانس نقطه عطف مهمی در نقشه راه محسوب می شود، جامعه بین المللی اطمینان خاطر خواهد یافت که فعالیت های مرتبط با ابعاد نظامی برنامه هسته ای ایران با توجه به اجرای شدن برجام ادامه نخواهد یافت. آژانس وظیفه دارد بر اساس برجام بر برنامه هسته ای ایران نظارت داشته باشد؛ آنگونه که شورای حکام و شورای امنیت سازمان ملل متحد این مسئولیت را به آن محول کرده است. این نظارت آژانس تضمین می کند که برنامه هسته ای ایران همچنان صلح آمیز باقی خواهد ماند.
همزمان با حرکت به سوی روز اجرای برجام، به همکاری با همه کشورهای عضو جهت تضمین دسترسی آژانس به همه منابع لازم برای انجام مسئولیت های مهم اش ادامه می دهد. این مسئولیت های جدید باید به گونه ای انجام شود که بر دیگر وظایف مهم آژانس در زمینه پادمان ها، امنیت، ایمنی و همکاری فنی تاثیری نداشته باشد.
1+5 قطعنامه ای را با هدف مختومه کردن تلاش های دبیرکل در ارتباط با ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران در گذشته ارائه کرده است. پیش نویس این قطعنامه با حمایت این شش کشور همراه شده است و ما امیدواریم شورای حکام امروز با تایید این قطعنامه به ما ملحق شود. در این صورت، دستورالعمل کنونی ایران در نشست های شورای حکام با دستورالعمل جدیدی جایگزین خواهد شد که مربوط به نظارت بر فعالیت های ایران بر اساس برجام و قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل است.
این رویکرد تمرکز شورای حکام را از پرونده پی ام دی به سمت اجرا و نظارت بر برجام سوق خواهد داد. با این حال، در حالی که ما امروز به چنین فصل مهمی نزدیک می شویم، باید به خاطر داشته باشیم که توانایی آژانس برای ارزیابی هر گونه نگرانی های احتمالی آتی را نباید نادیده بگیریم. بنابراین آژانس این حق را خواهد داشت تا با تصویب توافق نامه، و یا هر گونه پروتکل الحاقی مسائل این چنینی را حل و فصل کند و یا در مسیر برجام شفاف سازی های لازم را داشته باشد.
حمایت غیرمتعهدها از ایران و بسته شدن پرونده PMD
همچنین اعضای جنبش غیرمتعهدها در نشست ویژه شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در بیانیه ای از بسته شدن موضوعات باقیمانده گذشته و حال برنامه هسته ای جمهوری اسلامی ایران حمایت کردند.
در این بیانیه که آن را «رضا نجفی» سفیر و نماینده دایم جمهوری اسلامی ایران در آژانس به عنوان رییس جنبش غیرمتعهدها قرائت کرد ، این جنبش ضمن اشاره به گزارش اخیر «یوکیا آمانو» مدیرکل آژانس درباره ارزیابی نهایی مسایل باقیمانده گذشته و حال برنامه هسته ای ایران ، بر موضع اصولی خود مبنی بر اینکه دیپلماسی و گفتگو تنها راه برای حل بلندمدت موضوع هسته ای ایران است ، تاکید و همه کشورهای عضو را نسبت به مشارکت مثبت در این راستا ، تشویق کرد.
در این بیانیه همچنین جنبش غیرمتعهدها بار دیگر از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) که بین جمهوری اسلامی ایران و EU3+3 در 14 جولای 2015 در وین مورد توافق قرار گرفت استقبال کرد و افزود: اعتقاد دارد که این برنامه به حل مسالمت آمیز موضوع هسته ای ایران مساعدت خواهد کرد.
غیرمتعهدها همچنین از نقش آژانس در نظارت و راستی آزمایی موضوعات هسته ای برنامه جامع اقدام مشترک حمایت کرد و در زمینه لغو تحریم ها ، ضمن حمایت از قطعنامه شماره 2231 (2015) شورای امنیت ، مصوب ژوئیه 2015 ، مشتمل بر پایان دادن به مفاد قطعنامه های مربوط شورای امنیت سازمان ملل خواست که شورای حکام آژانس نیز بر همین اساس اقدام مشابهی را در مورد قطعنامه های مربوط خود انجام دهد.
در این بیانیه غیرمتعهدها بر اهمیت احترام صادقانه همه طرف ها را نسبت به وظایف و تعهدات خود در چارچوب برجام تاکید و اعلام کردند با توجه به اینکه همه فعالیت های مربوط به نقشه راه برای روشن کردن موضوعات باقیمانده گذشته و حال مرتبط با برنامه هسته ای ایران طبق برنامه زمانی مورد توافق انجام شده است ، خاتمه رسیدگی به این موضوع در شورای حکام را مورد توجه قرار می دهد.
قرار است در نشست فوق العاده شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی گزارش مدیرکل آژانس درباره ارزیابی نهایی موضوعات باقیمانده گذشته و حال برنامه هسته ای ایران بررسی و درخصوص پیش نویس قطعنامه 1+5 تصمیم گیری شود.
بدین ترتیب، پرونده موسم به PMD یا همان مطالعات ادعایی پس از تلاش مستمر تیم مذاکره کننده کشورمان در به ثمر رساندن مذاکرات هسته ای نیز بسته شد و موفقیتی دیگر پس از فروپاشی رژیم تحریم های ظالمانه نصیب کشورمان کرد. اکنون زمان اجرای تعهدات طرف مقابل در خصوص اجرایی کردن برجام و رفع اثرات سیاسی و اقتصادی ناشی از تحریم ها و فشارهایی است که بخش مهمی از آن بواسطه این پرونده بی اساس بر کشورمان تحمیل شده بود.