کنفرانس معارضان سوری در ریاض هیچ گونه دستاوردی برای آنها نداشته و هیأت مذاکره کننده آنها برای مذاکرات وین تشکیل نیز تشکیل نشد. پس از پایان کنفرانس نیز همه آنها دست خالی به پایتخت های غربی و استانبول که آشیانه شان به شمار می روند،بازگشتند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در یادداشتی در روزنامه رأی الیوم نوشت:کنفرانس معارضان سوری که در ریاض پایتخت عربستان سعودی اواخر هفته به مدت دو روز برگزار شد،در حالی به کار خود پایان داد که کمترین موفقیت را به دست آورد و منظور از موفقیت در اینجا از هم فرو نپاشیدن آن و مختصر شدنش به خروج گروه «احرار الشام»بزرگترین گروه مسلح و مهمترین گروه در سوریه به لحاظ نظامی است که در اعتراض به حضور گروه «سازمان های هماهنگی» نزدیک به نظام حاکم بر سوریه و تاکید نکردن بیانیه پایانی بر هویت مسلمان ملت سوریه از این کنفرانس خارج شد.
حکومت عربستان حساسیت این تعداد زیاد نمایندگان گروه های معارض(103 نفر) و تضاد ایدئولوژیک و شخصی میان برخی از آنها و علاقه شدیدشان یا علاقه بیشترشان برای ظهور در رسانه ها را به خوبی می دانست به همین دلیل آنها را به شدت محاصره کرد و اجازه تحرک به آنها نداد و از تماس شان با بیرون از طریق موبایل هایشان جلوگیری کرد دقیقا همانطور که دولت «بیل کلینتون»رئیس جمهوری وفت آمریکا زمانی که فلسطینی ها و اسرائیلی ها را در تفرجگاه«کمپ دیوید»به مدت دو هفته در سال 2000 جمع کرد انجام داد و موبایل های آنها را مصادره کرد.
بیانیه پایانی این کنفرانس هیچ چیز جدیدی نداشت و حتی بندی که در آن گروه های معارض آمادگی خود برای مذاکره با نظام در مرحله انتقالی را اعلام کردند نیز که به نظر جدید می رسد و بازتاب دهنده کوتاه آمدن آنهاست نیز هرگز چیز جدیدی نیست.نمایندگان ائتلاف مخالفان سوری در کنفرانس ژنو2 با هیأت نظام سوریه رو در رو دیدار کردند و این بند با این شرط غیرممکن که بر کناره گیری «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه و افراد نزدیک به وی در حاکمیت، همزمان با آغاز مرحله انتقالی کاملا خنثی شده و از بین رفت.این شرط دقیقا موضع رسمی سعودی ها است.
آن چه در بیانیه پایانی قابل توجه است این است که یک بند دیگری در این بیانیه وجود دارد که به موجب آن کمیته عالی برای مذاکرات با سی عضو تشکیل می شود که مقرش ریاض است. این کمیته نیز به مثابه مرجعی برای انتخاب هیأت مذاکره کننده است و این یعنی شرکت کنندگان بر سر اعضای این هیأت در رایزنی های دو روزه شان در ریاض به توافق نرسیدند و تصمیم گرفتند که به منظور تأخیر انداختن در اختلاف ها یا پنهان کردن این اختلاف ها به این کمیته پناه ببرند.
سخنان شاهزاده«محمد بن نایف»ولیعهد عربستان سعودی که در افتتاحیه کنفرانس معارضان سوری بیان شد به شکل روشنی بر بیانیه پایانی منعکس شده است.گفته می شود که این بیانیه پیش از برگزاری کنفرانس آماده شده و از اعضای شرکت کننده خواسته شده است که آن را تایید کنند.
شاهزاده بن نایف باز هم سخنان «تحریک آمیز»را که آقای«عادل الجبیر»وزیر خارجه عربستان طی ماه های گذشته آنها را بارها تکرار کرده بود،تکرار کرد هنگامی که حضور رئیس جمهوری سوریه را در هر گونه راه حل«موقت یا دائمی » رد کرد.
این سخنان در وهله نخست با بندهای کنفرانس اخیر وین کاملا متناقض به نظر می رسد؛کنفرانسی که 9 بند را به تصویب رساند و در هیچ کدام از بندهای آن مساله کناره گیری رئیس جمهوری سوریه از قدرت را مطرح نکرده است بلکه فقط از مرحله انتقالی به مدت یک سال و نیم که شخصیت هایی از دولت و مخالفان آن را هدایت می کنند سخن گفت و پس از آن نیز مقرر شد انتخابات سوریه در داخل و خارج از این کشور با نظارت سازمان ملل برگزار می شود.به همین دلیل بعید نیست که این گونه سخن گفتن سعودی ها مذاکرات را پیش از آغاز آنها از فرو بپاشد.
خروج گروه احرار الشام اگر تایید شود و نیز مشارکت نکردن گروه«تیار القمح»به ریاست«هیثم مناع»و دور کردن حزب«اتحادیه دموکرات»کُرد،همه این عوامل باعث می شود که نمایندگی هر گونه هیأت معارضان سوری «ناقص»باشد.گروه های جبهه النصره و داعش نیز به دلیل تروریستی بودن شان به این کنفرانس دعوت نشدند.
راه حل سیاسی برای بحران سوریه به نظر دور از دسترس است زیرا بسیار پیچیده است.این راه حل برای آن که فرصت معقولی برای موفقیت داشته باشد باید دو شرط محقق شود نخست اینکه یکی از طرف ها، اوضاع میدانی را به نفع خود به پایان برساند و طرف دیگر به شکست خود اعتراف کند دوم دو طرف به مرحله خستگی کامل برسند، تا باعث شود به راه حل میانه بیشتر تمایل پیدا کنند که تا این لحظه هیچ کدام از دو شرط به تحقق نرسیده است.علاوه بر آن دخالت نظامی روسیه در سوریه ایستادگی و پایداری نظام حاکم بر سوریه را تقویت کرد و گرفتار شدن ترکیه ،حامی اصلی معارضان ،در بحران های «فرعی»که ممکن است با همسایگان عراقی و روسی اش بزرگتر نیز شود و افزایش اتهام ها به این کشور در زمینه حمایتش از گروه داعش باعث تضعیف موضعش و در تنگنا قرار گرفتنش شده است.
چه بسا در نظر بسیاری این موضع تند معارضان و میزبان سعودی شان آن هم در سایه بالا رفتن صداها در غرب که حامی آنهاست درباره ضرورت مذاکره با بشار اسد و تکیه بر ارتش سوریه به عنوان قدرت اصلی در میدان برای جنگ با داعش،عجیب به نظر می رسد.«بوریس جانسون»شهردار شهر بزرگ لندن و کاندید برجسته رهبری حزب محافظه کار حاکم بر انگلیس آخرین کسی بود که بر موضع جدید غرب تاگید کرد.
بعید نیست که دولت سوریه و هم پیمان روس اش این موضع گیری ها تند را برای سخت تر کردن موضع و شروط خود در هر گونه روند سیاسی در آینده چه موقت چه دائمی، مورد استفاده قرار دهند.
سورپرایزها قطعا پیش رو ست آن هم پس از بازگشت پرندگان معارض به لانه های خود در پاریس و استانبول و دیگر پایتخت غربی.پس از بازگشت شان واقعیت ها نمایان می شود و اختلاف ها روی سطح می آید یا این همان چیزی است که انتظار می رود، همانطور که در زمان بازگشت هیأت فلسطینی که «یاسر عرفات»رهبر درگذشته فلسطین از مذاکرت کمپ دیوید رخ داد،البته با برخی تفاوت ها در مقایسه.