برجام نقطه عطف بزرگی در تاریخ حل مسالمت آمیز اختلافات در جهان محسوب می شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه آمریکایی «هافینگتن پست» در مطلبی نوشت: دوم دسامبر 2015 یعنی زمانی که آخرین گام به سمت اجرای کامل برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) برداشته شد، نقطه عطف بزرگی در تاریخ حل صلح آمیز اختلافات میان کشورهای جهان بوجود آمد. (کشورهای آمریکا، چین، فرانسه، آلمان، روسیه و انگلیس و ایران در تاریخ 14 ژوئیه 2014 در شهر «وین» در اتریش بر سر برجام به توافق رسیدند)
در روز دوم دسامبر، دبیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) گزارش خود را که بسیار قابل پیش بینی بود، در مورد ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران (پی ام دی) به شورای حکام ارائه داد. در این گزارش آمده است: «آژانس هیچ نشانه های معتبری از فعالیت های ایران در زمینه ساخت سلاح هسته ای پس از سال 2009 پیدا نکرده است... این آژانس هیچ نشانه هایی در خصوص تغییر مواد هسته ای در ارتباط با ابعاد نظامی احتمالی برنامه هسته ای ایران نیافته است.»
این فرایند طولانی و پیچیده و تقریبا دو ساله به دستیابی به این نقطه عطف منجر شده است. بدین ترتیب، این موضوع را می توان یک پیروزی منحصر به فرد دیپلماسی بر زور، تعامل بر انزوا و پیروزی علوم و مهندسی نرم بر لفاظی های تند قلمداد کرد. همانگونه که «هانس بلیکس» دبیرکل پیشین آژانس اخیرا در «کنفرانس خلع سلاح اتحادیه اروپا 2015» که در شهر «بروکسل» برگزارشد، گفته است ما باید از این دیپلماسی نرم استقبال کنیم.
زمانی که آژانس بین المللی انرژی اتمی تایید کند که ایران به تعهدات خود در خصوص فعالیت های هسته ای اش پایبند است (که پایبند بوده است) و شورای حکام متشکل از 35 کشور در پانزدهم دسامبر این گزارش را مطرح کند و پرونده پی ام دی را متوقف کند، ما می توانیم فرض کنیم که آخرین مانع برای اجرای کامل برجام رفع شده است. در «روز اجرا» که ممکن است زمانی در اوایل سال 2016 باشد، اتحادیه اروپا و سازمان ملل به تحریم های خود پایان می دهند و آمریکا نیز تحریم های مربوط به فعالیت های هسته ای ایران را لغو خواهد کرد.
اما نگرانی هایی همچنان در خصوص این که پس از اجرای توافق هسته ای با ایران، در باره پایبندی این کشور به تعهداتش، لغو تحریم ها و منابع مالی جدید ایران و راه های صرف آنها چه اتفاقی خواهد افتاد، باقی است. با این وجود، امنیت و دستاوردهای دیگر توافق هسته ای با ایران و چشم انداز همکاری های جدی علمی در آینده نه فقط با ایران بلکه با همه کشورهای حاشیه خلیج فارس برای همه کسانی که در منطقه زندگی می کنند، بسیار سودمند خواهد بود.
یکی از ستون های اصلی برجام، بخش «امنیت هسته ای» است که راه را برای تعامل میان کارشناسان نظارتی و ایمنی هسته ای ایران با کارشناسان کشورهای گروه 1+5 و کشورهای دیگر هموار می کند.
برجام همچنین همکاری در زمینه هایی مانند پروازهای تجاری را تسهیل می کند و اجازه می دهد خدمات امنیتی به پروازهای تجاری مسافربری اختصاص یابد. لازم به ذکر است که تمامی مفاد ذکر شده در برجام در قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل ذکر شده است که در 20 ژوئیه سال 2015 در شهر «نیویورک» به تصویب رسید.
بر اساس گزارش تازه منتشر شده مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی (در سپتامبر 2015) در مورد حادثه «فوکوشیما دایچی» که در سال 2011 روی داد، یوکیا آمانو گفت در مورد ایمنی هسته ای در هیچ کشوری نمی توان آسودگی خاطر داشت. برخی از عواملی که منجر به این حادثه شد را نمی توان تنها مختص ژاپن دانست.
این توصیه ها امروز برای آینده کشورهای منطقه خلیج فارس بیش از همیشه حیاتی است زیرا این منطقه در حال تبدیل شدن به فعال ترین منطقه در خصوص ساخت نیروگاه های هسته ای جهان است.
توافق هسته ای با ایران - برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) - بهترین مکانیزم برای عملی و اجرایی کردن توصیه های آژانس در حوزه خلیج فارس است. این می تواند میراث قابل توجه برجام در این منطقه و دیگر مناطق جهان باشد.