درسی که اقدام اخیر ضدروسی برای اردوغان دارد این است که دیگر هیچ گاه روسیه را تحریک نکند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه «گاردین» چاپ انگلیس در گزارشی نوشت: آنکارا با موضع سیاست خارجی خود در حال تبدیل شدن به کشوری جسور است، اما باید به رئیس جمهور ترکیه یادآور کرد که تحریک روسیه بر سر سوریه ممکن است برای وی گران تمام شود.
پرخاشگری سیاست خارجی ترکیه چیز جدیدی است.
اردوغان اخیرا دخالت های خود را در جهان عرب گسترش داده است. به طور خاص، او تلاش کرد تا در سوریه تغییراتی به وجود آورد و تلاش های خود را تشدید کرد زمانی که به ادعای وی «بشار اسد» رئیس جمهور سوریه نپذیرفت اصلاحات مد نظر وی را اعمال کند. وی برای براندازی اسد از هیچ تلاشی فرو گذار نکرد.
اردوغان پیش بینی کرده بود اسد به زودی از قدرت برکنار شود به همین دلیل به امید اینکه در عرض چند هفته پناهندگان سوری به کشورشان باز خواهند گشت، شمار زیادی از آنها را در کشور خود پذیرفت. اما نه تنها این اتفاق نیافتاد، بلکه بحران پناهندگان به ویژه به واسطه قدرت گرفتن کردها در مرز ترکیه، پیچیده ترو پیچیده تر شد.کردها می توانند یک تهدید برای تمامیت ارضی ترکیه محسوب شوند، زیرا جنوب شرق ترکیه عمدتا کردنشین است. سپس روس ها به طور مستقیم وارد بحران سوریه شدند و ترکیه یک جنگنده روسی را سرنگون کرد؛ اقدامی که به گفته ترک ها کاملا بی سابقه بود و حتی در طول جنگ سرد نیز رخ نداده بود. هیچ کس نمی تواند حدس بزند این اقدام چه عواقبی خواهد داشت اما عواقب آن ممکن است تا حدی باشد که تدوین کنندگان سیاست خارجی ترکیه با حسرت به گذشته نگاه کنند.
زمانی که این کشور در نهایت در سال 1923 شکل کنونی خود را گرفت، مرزهای دقیقی برای این کشور ترسیم نشده بود. تا اینکه بریتانیا در سال 1926 با منافع نفتی خود، خطوط مرزی دو کشور عراق و ترکیه را ترسیم کرد، تا جایی که ترکیه اینگونه فرض کرد که بخشی از جهان به لحاظ طبیعی به آن کشور تعلق دارد. با این حال، آنها ترتیب موجود را پذیرفتند، و تا همین اواخر به دنبال یک سیاست خارجی عاقلانه بر اساس شعارهای «کمال آتاتورک» موسس خود بودند که: «صلح در خانه با صلح در خارج از کشور تامین می شود؛ بدون هیچ ماجراجویی.»
ترکیه در سال 1938 بر سر مناقشه شهر «انطاکیه» در این کشور یا در سال 1974 در جریان تحولات قبرس نیز محتاطانه عمل کرد. بنابراین ترکیه همواره تلاش داشت محتاطانه عمل کند، بویژه زمانی که پای روسیه به میان می آمد.
دلیل این همه احتیاط هم بسیار ساده بود: روسیه بسیار قدرتمند بود و امپراتوری عثمانی را در جنگ های متعددی شکست داده بود اما در عین حال در حمایت از جمهوری جدید ترکیه نیز به شیوه گزینشی عمل می کرد.
اما تمامی این ارتباطات تمام شد زمانی که پس از جنگ جهانی دوم استالین چنگ و دندان نشان داد. او دستور ساخت یک پایگاه نظامی در تنگه «داردانل» و مناطق شرقی ترکیه را داد. آمریکایی ها و بریتانیایی ها از ترک هایی که بی طرفی خود را کنار گذاشته و به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پیوسته بودند، حمایت کردند. هزاران دانشجوی ترک در خارج از کشور با کمک های بسیاری از سوی صندوق بین المللی پول به بازارهای اروپایی به ویژه بازار کار آلمان دست پیدا کردند.
ارتباط آنگلو - آمریکایی در قدرت گرفتن ترکیه در خاورمیانه بسیار مهم بود. اکنون ترکیه رشد اقتصادی خوبی در مقایسه با رقبای منطقه ای خود دارد. اتحاد با امریکا حداقل دستاوردی که برای ترکیه داشته حاکم شدن دموکراسی هر چند ظاهری در این کشور است. ترک ها در سال 1950 یک انتخابات آزاد داشتند.
مکان هایی موسوم به «خانه ملت» به شیوه شوروی نیز در ترکیه ساخته شده بود. در دهه 1950، دولت دستور تعطیلی آنها و ساخته شدن مساجد به جای آنها را داد. اکنون بیش از 80 هزار مسجد در این کشور وجود دارد.
اکنون حزب «عدالت و توسعه» با رهبری اردوغان که در همه زمینه ها قدرت را در دست دارد، حاکم ترکیه است.
واضح است که داعش کمک هایی را از ترکیه دریافت کرده زیرا براندازی اسد اولویت اردوغان بوده است. ماجراجویی اردوغان تاکنون به قیمت انحراف غیرطبیعی در سیاست خارجی ترکیه تمام شده و حتی ممکن است خطراتی نظیر تخریب این کشور را به دنبال داشته باشد.
اشتباه اردوغان در اینجا چیست؟
«آنگلا مرکل» صدر اعظم آلمان که برای بحران پناهندگان ملتمسانه از ترکیه تقاضای کمک می کند و اروپایی ها چشم های خود را به روی زندانی شدن سردبیر ترکیه ای می بندند. اما آنها ناگهان پس از سقوط هواپیمای روسی تصمیم می گیرند سیستم صدور ویزای خود را که باعث تحقیر تاجران و دانشگاهیان ترکیه ای می شد، تغییر دهند. آمریکایی نیز می توانند تحت تاثیر قرار بگیرند. ترکیه دو سیاست خارجی در قبال واشنگتن دارد، و آن هم «بله» و «چشم قربان گفتن» است. اکنون این سیاست قوی تر هم خواهد شد.
اردوغان در کاخ خود نشسته و خود را احیا کننده امپراتوری عثمانی می بیند. در قرن 16 که دوره طلایی امپراتوری عثمانی بود روسیه تنها صدای ضعیفی در شمال بود. اما اکنون که سنت ها در سیاست خارجی ترکیه شکسته و رویکرد محتاطانه جای خود را به سلطه طلبی داده است، اردوغان فراموش کرده است نسیم مرگ این بار از شرق - که ارتش آن در قرن 19 دوبار به استانبول رسید - می وزد نه از غرب.
اکنون به نظر می رسد، قدرت های غربی در راستای شکست دادن دشمن بزرگ تر یعنی داعش با روسیه همکاری خواهند کرد. به بیان دیگر، ترکیه ممکن است منزوی شود. آنکارا در اقدام تحریک آمیز اخیر خود که به سقوط جنگنده روسی منجر شد، تصور می کرد آمریکایی ها به جانبداری از ترکیه منطقه پرواز ممنوع در سوریه اعلام کنند و اردوغان به راحتی با دشمنانش از جمله کردها که چالش کنونی اش هستند، بجنگد. اردوغان تاکنون در دستیابی به این هدف ناکام بوده اما آیا این اقدام به برکناری وی از قدرت منجر خواهد شد؟ تنها درس این اقدام برای مقامات ترکیه این است که : روسیه را تحریک نکنند.