موضع گیری دولت آلمان درباره عربستان سعودی متناقض به نظر می رسد.یک بار ریاض مورد تمجید و بار دیگر به شدت مورد انتقاد قرار می گیرد.آخرین اظهارات مسئولان آلمانی درباره عربستان را معاون صدراعظم آلمان درباره تامین هزینه های مساجد در آلمان توسط سعودی ها بیان کرد.اما عربستان سعودی چه میزان در مساجد آلمان نفوذ دارد؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،خبرگزاری آلمان به عربی در گزارشی نوشت:اتهام ها به عربستان سعودی در موضوع نفوذ دینی و گسترش مذهب وهابیت در مناطق مختلف جهان اتفاق جدیدی نیست.اما آن چه اکنون قابل توجه است، این است که این اتهام ها توسط یکی از بلندپایه ترین مسئولان آلمان به عربستان زده می شود، توسط «زیگمار گابرییل»وزیر اقتصاد و انرژی و معاون صدر اعظم آلمان. به باور گابرییل عربستان سعودی باید «حمایت مالی از مساجد وهابی»را متوقف کند زیرا این مساجد در همه نقاط جهان توسط سعودی ها حمایت مالی می شوند.وی در گفت و گو با روزنامه «بیلد ام زونتاگ»افزود:«بسیاری از اسلامگرایانی که اشخاص خطرناکی به شمار می روند از جامعه آلمان بیرون رفتند.»گابرییل از «آنگلا مرکل»صدراعظم این کشور خواست که تدابیر قاطعی علیه مساجد افراطگرا در آلمان اتخاذ کند و گفت:«این بنیادگرایی رادیکالی که در مساجد سلفی به وجود می آید خطراتش کمتر از افراطگرایی راستگرایان در اروپا نیست.»
اما آیا عربستان سعودی در عمل اقدام به نشر مذهب وهابی و حمایت مالی از مساجد در آلمان می کند؟این سووال به طور مستقیم از«رالف غضبان» کارشناس مسائل اجتماعی و پژهشگر در مسائل اسلامی پرسیدم که پاسخ داد:«این مساله ثابت شده است که بسیاری از مساجد در غرب به ویژه در آمریکا،فرانسه و نیز به شکل کمتر در آلمان توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات و قطر حمایت مالی می شوند.»
غضبان افزود:« این حمایت مالی ثابت شده است و در حد حرف نیست. به طور مثال در حال حاضر مسجد بزرگی در شهر مونیخ در حال ساخت است و سازندگان آن به روزنامه های آلمانی گفتند که بخش بزرگی از هزینه های ساخت مسجد تامین نشده است و آنها به دنبال گرفتن کمک هایی از کشورهای حاشیه خلیج فارس هستند.»
غضبان برای جبران این سخن خود گفت:«اما همه این حمایت مالی ربطی به حکومت سعودی یا بقیه حکومت های حاشیه خلیج فارس ندارد بلکه عبارت از کمک ها از افراد و سازمان ها است.»
در مقابل،«احمد عویمر»مسئول بخش گفت و گو در شورای مرکزی مسلمانان در آلمان دیدگاه دیگری دارد و اشاره می کند جمع آوری کمک ها و دریافت شان از کشورهای حاشیه خلیج فارس طی سال های اخیر امر تقریبا غیرممکنی شده است.بسیاری از مساجد در آلمان تلاش کردند که کمک هایی از عربستان سعودی دریافت کنند اما نتیجه ای نگرفتند.»
زیگمار گابریل معاون صدر اعظم آلمان در مارس گذشته سفر کاری به ریاض انجام داد و همراه خود هیأت اقتصادی بزرگ و نیز نمایندگان مسلمانان در آلمان را با خود به عربستان برد.
عویمر در گفت و گو با خبرگزاری آلمان به عربی به اقدام توزیع ترجمه قرآن در خیابان های برخی شهرهای آلمان که معروف به «اقرأ»است اشاره کرد و گفت «شورای مرکزی مسلمانان در آلمان با این گونه اقدامات مخالف است زیرا باعث تحریک جامعه می شود به رغم آن که این کار خلف قانون نیست و محدوده آن نیز کوچک است.»وی تصریح کرد که بعید است این اقدام از کمک مالی عربستان بهره مند باشد.عویمر تاکید کرد:«اگر عربستان به دنبال انجام این گونه اقدامات بود افراد ماهرتری را برای این کار انتخاب می کرد.»
شباهت ایدئولوژی های وهابیت و داعش
خبرگزاری آلمان به عربی تلاش کرد که با سخنگوی رسانه ای سفارت عربستان در برلین تماس برقرار کند و در این زمینه با وی گفت و گو کند اما پاسخی دریافت نکرد.با وجود این، سفارت عربستان بیانیه ای صادر کرد که در آن انتقادهای گابرییل را نفی و تاکید کرد:«عربستان قصدی برای ایجاد 200 مسجد در آلمان ندارد.»و این را در اشاره به گزارشی بیان کرد که یکی از روزنامه های لبنانی چند ماه پیش مطرح کرد و در این گزارش آمده بود که عربستان پیشنهاد داده است که به دلیل ورود آوارگان به این کشور دویست مسجد در آلمان بسازد.
در بیانیه سفارت عربستان آمده است که «عربستان همانند آلمان به مقابله با افراطگرایی میان جوانان اهتمام دارد»و خواستار جلوگیری از به وجود آمدن «فضای تنفر از عربستان سعودی»شد.
در همین حال،«توماس اوبرمن»رئیس فراکسیون پارلمانی حزب سوسیال دموکرات آلمان تاکید کرد که خطر فکر وهابی به وضوح دیده می شود و گفت:«این فکر در افراطی کردن برخی از مسلمانان میانه رو در دیگر کشورها نقش دارد.»وی گفت:«این را ما در آلمان نه نیاز داریم و نه می خواهیم.»
«گیدو اشتاینبرگ»پژوهشگر مرکز پژوهش های بین المللی و امنیتی آلمان با وی موفق است و در گفت و گو با رادیو «دویچه لند فونک»گفت که «یکی از دلایل قدرت داعش، به دلیل انتشار همان تفسیر اسلام داعشی توسط عربستان سعودی در جهان عربی و جهان اسلام از دهه شصت قرن گذشته تا کنون است.»اشتاینبرگ افزود که «جوهر مذهب وهابی و جوهر ایدئولوژی گروه داعش با هم تطابق دارد.»
رالف غضبان اما از زمان انتقاد آلمانها از سعودی ها ابراز تعجب کرد و آن را«سیاسی»دانست و نه« دینی».
غضبان گفت که باید میان مسائل تفاوت قائل شد و مدعی شد که این تعمیم بیش از آنکه مفید واقع شود زیان بار است.وی مدعی شد که وهابیتی وجود دارد که به خشونت دعوت نمی کند و بخشی از سلفی گری وجود دارد که سلفی گری جهادی است و از خطر وهابیت فراتر رفته و به خشونت دعوت می کند و خطر اینها کمتر از راست تندرو نیست.»غضبان در ادامه می گوید که رویکرد وهابیت این است که خواستار ایجاد جامعه هدایت شده توسط شرع است و دعوت به خلافت برایش مهم نیست اما سلفی گری جهادی دعوت به قتل همه می کند.»
ضرورت مقابله با عربستان
چند روز پیش دولت آلمان گزارش سازمان اطلاعات این کشور که عربستان را متهم به تغییر سیاست خارجی خود به گونه که تبدیل به سیاست مداخله جویانه و احساسی شده است،را نپذیرفت.«اشتفان زایبرت»سخنگوی دولت آلمان گفت که مهم است برلین «موضع واحد»درباره نقش عربستان در منطقه داشته باشد.زایبرت ارزیابی های سازمان اطلاعات آلمان را بازتاب دهنده این موضع واحد ندانست.
اما این دومین مسئول بلندپایه در دولت(گابرییل)است که از عربستان سعودی انتقاد می کند.حتی رئیس فراکسیون پارلمانی حزب سوسیال دموکرات آلمان (توماس اوبرمن)پا را فراتر گذاشت و گفت:«از حمایت هایی که عربستان برای ساخت یا حمایت مالی از مساجد در آلمان می کند، جلوگیری می کنیم زیرا افکار وهابیت در آنها منتشر می شود.»اوبرمن افزود که فکر وهابی خطر آشکاری را شکل می دهد.وی این فکر را ارائه کننده ایدئولوژی تروریستی کامل داعش است.
غیدو اشتاینبرگ پژوهشگر بر این باور است که عربستان در جهان عرب و اروپا نفوذ دینی سیاسی دارد و تنها راه حل مشکل توقف این نفوذ با اتخاذ تدابیر شدید است.
از طرفی،عویمر از تغییر در موضع گیری مسئولان آلمانی ابراز تعجب کرده و گفت که اقدامات عربستان در آلمان به لحاظ دینی کاملا محدود است و قابل مقایسه با اقدامات ترکیه یا مراکش در موضع مساجد در آلمان نیست.این دو کشور ده برابر کمک های عربستان به مساجد در آلمان کمک ارائه می کنند.
در برابر این انتقاد از سعودی ها از داخل دولت آلمان،غضبان نیز بر این باور است که مساله مربوط به انتقاد سیاسی است و ربطی به دین ندارد.وی در گفت و گو با خبرگزاری آلمان به عربی عملکرد سیاستمداران آلمان را غیرحکیمانه دانست و گفت که دولت آلمان در این زمانی که قدرت های منطقه ای در خاورمیانه یعنی عربستان و ایران دچار اختلاف شده اند،نباید این موضوع را مطرح می کرد.به گفته غضبان عملکرد آلمانی ها و این رفتار آنها به نفع یک طرف علیه طرف دیگری است به عبارتی جانبداری از ایران علیه عربستان است.
در حالی که اشتاینبرگ بر این باور است که عربستان در جهان عرب و اروپا نفوذ دینی و سیاسی دارد و تنها راه حل مشکل این است که جلوی این نفوذ را با اقدامات بسیار شدید و جدی باید گرفت.وی بر ضرورت تغییر در شیوه تعامل با عربستان سعودی تاکید کرد و گفت:«تصویر ما از عربستان سعودی بیش از اندازه مثبت است و با واقعیت مطابقت ندارد.»