اکنون این سوال مطرح می شود که آیا عربستان سعودی بخشی از راه حل بحران خاورمیانه است یا خود بخشی از بحران است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه انگلیسی «تایمز» در گزارشی نوشت: کاربران فیس بوک در عربستان سعودی در سال 2011 خواستار نامگذاری روزی به نام «روز خشم» شدند. همه جوانان در اطراف آنها در جهان عرب نیز مصرانه خواستار تغییر عملکرد دولت هایشان شدند و به همین ترتیب ده ها هزار نفر مشتاقانه اعتراضات ضد دولتی را برگزار کردند. در روز خشم، همگی آنها یکصدا دست به تظاهرات اعتراض آمیز زدند.
مقامات سعودی در مواجهه با این اعتراضات چه کردند؟ آنها چهره شهر «ریاض» را به یک شهر پلیسی تبدیل کردند، پادشاه وعده داد میلیاردها دلار به اشتغال زایی و مسکن اختصاص دهد، و مفتی اعظم سعودی فتوا داد که تظاهرات های خیابانی اقدامی بر خلاف اصول اسلامی است. این مدل حکومتی - سرکوب گسترده نیروهای پلیس، بازداشت، شلاق و اعدام معترضان و فتواهای مضحک مفتی های سعودی - تا به امروز ادامه داشته است. دولت سعودی با این اقدامات به شدت اعتراضات را سرکوب کرده است. با این وجود، عربستان هنوز هم مستعد ناآرامی جدی اجتماعی است و نگران هایی در این خصوص وجود دارد. عربستان با داشتن 70 درصد از جمعیت زیر 30 سال، با دانشجویانی که با ایده های غربی از دانشگاه های خارجی باز می گردند، با آمار بالای بیکاری جوانان و فساد اداری زیاد و خشم شیعیان این کشور در استان های شرقی با مشکلات متعددی پیش روی شاهزادگان مواجه شده است.
با نادیده گرفتن این جوش و خروش، ما در غرب با این سوال مواجه می شویم که آیا عربستان سعودی بخشی از راه حل بحران خاورمیانه است یا خود بخشی از مشکل است. تحلیل گران این هفته تاکید کردند که باید بر عربستان سعودی فشار آورده شود تا تامین مالی تروریست ها را متوقف کند! فروش اسلحه به آنها را متوقف کند! و پناهندگان بیشتری را بپذیرد! از دید ریاض این خواسته ها بسیار گیج کننده است. اصلاحات داخلی در عربستان سعودی مستلزم توقف تدریجی اقداماتی چون شلاق زدن در ملاء عام، اعدام های کمتر و بهبود حقوق زنان است.
عربستان سعودی نمی تواند هیچ یک از این خواسته ها را برآورده کند و آن کشور ما را به عنوان یک متحد ناامید کرده است. در نظر بگیرید چه اتفاقی خواهد افتاد اگر عربستان بی سر و صدا به ما بگوید که در مسیری که شما می گویید پیش خواهیم رفت. یک دانشجوی سعودی گفت: «شما شکایت دارید که اصلاحات ما در یخ گرفتار شده است. اما آیا تا کنون از یخچال های طبیعی در بیابان چیزی شنیده اید؟! شما فکر می کنید برای چنین یخچالی در بیابان چه اتفاقی می افتد؟ بهتر است برای جلوگیری از آب شدن آن در چنین زمان بحرانی همه با هم از تغییر جلوگیری به عمل آوریم.»
برای شاه سلمان و شاهزادگان وی، فاجعه می تواند در اشکال مختلفی بروز کند. یکی از این فجایع که آل سعود برای آن تدارکاتی دیده است، برگزاری تظاهرات های خشونت آمیز است که سقوط آل سعود را تسریع می کند، به تبعید اجباری شاهزادگان به ایالت های «کالیفرنیا» و «فلوریدا» در آمریکا می انجامد و در نهایت درآمد نفتی را به طور ناگهانی به خزانه تروریست ها جریان می دهد.
البته این بازی می تواند متفاوت باشد. اما در هر صورت، غرب منافع خود را در ثبات عربستان سعودی می بیند. در قلب این ثبات ظاهری، معاهده ناپایداری بین آل سعود و علمای دینی وهابی وجود دارد که برای اولین بار در قرن هجدهم توسط «ابن سعود» و «ابن عبدالوهاب» منعقد شد. بر اساس این قرارداد نانوشته، بنا به درخواست علمای محافظه کار، خانواده سلطنتی در اصول سنی این کشور دخالتی نمی کند. در عوض، رعلمای دینی وهابی به آل سعود مشروعیت داده اند.
گاهی اوقات به نظر می رسد پادشاهان از حد خود در قبال محافظه کاران تجاوز می کنند. هنگامی که شاهزاده «فیصل» در سال 1963 تلویزیون را معرفی کرد، حتی وعده پخش برنامه های مذهبی گسترده نیز نتوانست مانع واکنش های خشونت آمیز برخی از افراطیون مذهبی در این کشور شود.
در موارد دیگر، مفتی های سعودی به چانه زنی های سختی مشغول هستند. از این موارد می توان به فتوای استفاده از زور برای شکستن محاصره مسجد الحرام در سال 1979 اشاره کرد.
قدرت و آزادی مفتی های سعودی افزایش یافته است در حالی که آل سعود اعتماد به نفس خود را برای مدرنیزه کردن جامعه از دست داده است. واعظان سعودی کوچکترین اقدام زنان در کنار مردان را غیر مجاز می دانند و به خشم می آیند. هر گونه تلاش برای نزدیک کردن زنان به تصمیم گیری های سیاسی است با مجموعه ای از اعتراضات رسانه های اجتماعی هماهنگ شده با چند مفتی سعودی مواجه می شود. این مفتی ها همان افرادی هستند که از جوانان خواسته اند که به جنگ در کنار داعش در سوریه بپیوندند و از تجار خواسته اند مخالفان «بشار اسد» رئیس جمهور این کشور را تامین مالی کنند.
این اقدامات نیز به نوع رهبری عربستان سعودی بر می گردد. احتمال می رود که همان تروریست ها پس از بازگشت به عربستان یک جبهه تروریستی جدید در کشور خود ایجاد کنند. «محمد بن نواف آل سعود» سفیر عربستان در لندن هفته گذشته تاکید کرد که این کشور اقدامات سختگیرانه ای را برای جلوگیری از پیوستن جوانان به تروریست ها اتخاذ کرده است که از آن جمله می توان به: حکم حبس برای فردی که به داعش بپیوندد و حکم اعدام برای کسی که بودجه گروه های تروریستی را تامین کند، اشاره کرد.
این ها تتها بخش کوچکی از حقایق در خصوص عربستان سعودی است. در واقع آنها این واقعیت را پنهان می کنند که این کشور در لبه پرتگاه قرار دارد. ما می خواهیم عربستان سعودی به عنوان یک شریک کامل و صادق در جنگ علیه داعش عمل کند. با این وجود، این پادشاهی در درجه اول با خودش در جنگ است.