پیامدهای حملات پاریس، مولفه های سیاسی و سیاست کلی دولت اوباما در قبال سوریه را تغییر داده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «گرت پورتر» مورخ، روزنامه نگار و نویسنده آمریکایی در مقاله ای در پایگاه تحلیلی «میدل ایست آی» نوشت: پس از حملات تروریستی پاریس «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که دولت وی راهبرد صحیحی را در قبال داعش اتخاذ کرده است و آن را دنبال خواهد کرد. اما دولت آمریکا در اصل سیاست خود را با هدف همکاری نزدیک تر با روسیه در سوریه تغییر داده است و یک مسئول بلندپایه سابق اطلاعاتی آمریکا گفته است دولت این کشور باید توجه بیشتری به دولت و ارتش سوریه به عنوان مانعی در برابر داعش و دیگر نیروهای افراط گرا در سوریه داشته باشد.
متحدان اروپایی اوباما و در عین حال مسئولان امنیت ملی آمریکا خواسته اند تا موضع رسمی آمریکا مبنی بر لزوم برکناری بشار اسد رئیس جمهوری سوریه از قدرت در مذاکرات بین المللی تضعیف شود. با این حال چنین تغییر رویکردی می تواند به تضاد میان منافع آمریکا و عربستان سعودی منجر شود که همچنان از گروه های افراطی مانند جبهه النصره وابسته به القاعده حمایت می کند.
روسیه در ماه سپتامبر به آمریکا پیشنهاد داد تا دو کشور اطلاعات خود را درباره داعش به اشتراک بگذارند و هیئت های نظامی با هدف هماهنگی اقدامات مشترک برضد داعش با یکدیگر دیدارهایی داشته باشند. واکنش نخست دولت اوباما رد هر دو پیشنهاد همکاری اطلاعاتی و نظامی با روسیه بود. علت این بود که روس ها در وهله نخست به دنبال تقویت دولت سوریه بودند و این اقدام از نظر آمریکا غیرقابل پذیرش بود. «جان کری» وزیر خارجه آمریکا اول اکتبر گفت: «آنچه مهم است این است که روسیه ضد هیچ کس به جز داعش اقدام نکند، این واضح است و ما به صراحت این موضوع را مطرح کرده ایم.»
با این حال این اظهارات مربوط به پیش از وقوع حملات پاریس است. پیامدهای این حملات مولفه های سیاسی و سیاست کلی دولت اوباما در قبال سوریه را تغییر داد. بارز ترین تغییر دو روز پس از این حملات و کمی پس از آن دیده شد که اوباما از همکاری های جدید اطلاعاتی با فرانسه خبر داد. «جان برنان» رییس سازمان «سیا» نیز تصمیم قبلی آمریکا مبنی بر رد شراکت اطلاعاتی با روسیه درباره داعش را کنار گذاشت. وی تاکید کرد که از زمان آغاز حملات هوایی روسیه در سوریه نیز چنین گفتگوهایی با همتای روس خود داشته است و تصریح کرد که تهدید داعش نیازمند همکاری های گسترده میان سرویس های اطلاعاتی بین المللی است. برنان گفت که او و همتای روسی اس مشارکت اطلاعاتی را در وهله نخست با تمرکز بر ورود تروریست ها از دیگر کشورها از جمله روسیه به عراق و سوریه آغاز کرده اند اما در حال حاضر نیاز به گسترش همکاری های آمریکا - روسیه در این زمینه است.
به گفته یک مسئول کاخ سفید، در اجلاس موسوم به G20 در شهر «آنتالیا» در ترکیه در تاریخ 16-15 نوامبر، اوباما برای نخستین بار در دیدار خود با پوتین اذعان کرد که روسیه به راستی در حال مبارزه با داعش است. در حقیقت روسیه طی ماه اکتبر به طور منظم مواضع داعش از جمله مقر فرماندهی این گروه را در استان «رقه» هدف قرار داده بود اما دولت اوباما در ماه اکتبر از روسیه درباره آنچه هدف قرار دادن گروه های غیر داعش توصیف می کرد، انتقاد کرده بود با این حال براساس آنچه کاخ سفید درباره گفتگوهای پوتین و اوباما منتشر کرده است چنین ادعاهایی دیگر تکرار نشده است.
از سال 2011 بخشی از سیاست آمریکا در سوریه بر این موضوع متمرکز بوده است که اسد باید از قدرت کنار برود؛ گرچه اکنون آمریکا از این موضوع سخن می گوید که اسد می تواند برای یک دوره شش ماهه به عنوان بخشی از دوره انتقالی در قدرت باقی بماند. اما حملات پاریس مشاجرات جدیدی را در دولت آمریکا درباره این مسئله به راه انداخته که آیا این تقاضا اصلا نتیجه ای دارد. «مایکل مورل» معاون سابق سازمان سیا 15 نوامبر در گفتگو با شبکه «سی بی اس» آمریکا گفته است که به نظر می رسد باید در مورد کنار گذاشتن اسد بازنگری هایی صورت گیرد. مورل گفت: « من فکر می کنم در مورد این مسئله که اسد باید برود یا اینکه وی بخشی از راه حل است باید بار دیگر بررسی هایی صورت گیرد. قطعا او بخشی از مشکل است اما می تواند بخشی از راه حل هم باشد.»
این احتمال وجود ندارد که مورل که هم در سال 2011 و هم در سال های 2013-2012 معاون سازمان سیا بوده است، صرفا نظر شخصی خو درا درباره این موضوع منعکس کرده باشد. اظهارات مقامات اطلاعاتی آمریکا از سال 2012 بر اهمیت همکاری با دولت سوریه و نیروهای نظامی آن در برابر داعش و القاعده و دیگر گروه های افراطی متمرکز است اما کری و اوباما با این موضع گیری مخالفت کرده بودند. از آنجا که نیروهای میانه رو در اواخر سال 2014 و اوایل سال 2015 ناپدید شدند و القاعده و متحدان آن به تنها رقبای داعش تبدیل شدند، چنین همکاری حتی حیاتی تر محسوب می شود.
«سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه این هفته گفت: « من نمی توانم با این منطق موافق باشم که اسد علت همه اتفاقات کنونی در سوریه است. این در تضاد با استدلال جان کری است که تا اسد نرود، این جنگ به پایان نخواهد رسید.»
اما موضع کری بر این فرض استوار است که اگر اسد برود، نیروهای اصلی که با این نظام می جنگند، به جنگ خود پایان خواهند داد و وارد رقابت صلح آمیز خواهند شد.
این موضوع که آیا درخواست برای برکناری اسد ادامه یابد یا خیر در حالی مطرح می شود که روند مذاکرات صلح سازمان ملل در خصوص سوریه در مرحله جدید و بسیار سیاسی قرار دارد. «فیلیپ هاموند» وزیر خارجه انگلیس اعلام کرده است که فاز بعدی چانه زنی در این خصوص، بعدا صورت خواهد گرفت.
اکنون بهترین زمان ممکن برای اوباما است تا در سیاست های دولت خود نسبت به اسد و افراط گرا ها بازنگری به عمل آورد.