در سایه تحولات منطقه آیا ما در حال حاضر، شاهد روزهای پایانی خاندان آل سعود هستیم؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه انگلیسی « فایننشال تایمز » در مقاله ای به قلم «مالیس روث ون» نوشت: آیا ما شاهد آخرین روزهای آل سعود هستیم؟ اگر چنین است چه زمان خواهد بود؟ از زمانی که «فرد هالیدی» نویسنده و کارشناس ایرلندی مقاله «عربستان بدون پادشاهان» را در سال 1974 منتشر کرد، کارشناسان و روزنامه نگاران پایان این رژیم رارپیش بینی کرده بودند. دو کتاب جدید دیگر نیز در همین راستا به فشارهای داخلی و خارجی در عربستان می پردازد. گرچه هیچ کدام از نویسندگان این کتاب ها همچون هالیدی سقوط قریب الوقوع رژیم سعودی را پیش بینی نمی کنند، هر دو تصویری را ایجاد می کنند که در زمانی که قیمت نفت به 40 دلار در هر بشکه کاهش یافته است، برای این خاندان به شدت نگران کننده است.
«پاول آرتز» استاد رشته روابط بین الملل دانشگاه «آمستردام» و همکار وی «کارولین رولانتس» روزنامه نگاری که به عنوان ویراستار بخش خاورمیانه در روزنامه هلندی «هندلزبلات» مشغول به کار است، کتابی با عنوان «عربستان: پادشاهی در خطر» نوشتند و در آن اطلاعات کافی در زمینه های نفت، آموزش و پرورش، بمب ساعتی جمعیت عربستان (با 60 درصد از جمعیتی که اکنون زیر 30 سال سن دارند)و «انفجار دیجیتالی» رسانه های اجتماعی وجود دارد که موجب انتقادات بسیاری شده است.
«مداوی الرشید» تاریخ نگار و مردم شناس در دانشکده اقتصاد لندن نیز می تواند یکی از نویسندگان مطرح به خاطر مطالبش در خصوص عربستان سعودی باشد. چهارمین کتاب او با همین مضمون تحت عنوان «مدرنیست های پنهان» به زبان دقیق رساله های دانشگاهی نوشته شده است و دیدگاه های آن منحصر به فرد است.
با وجود تلاش های عربستان برای فاصله گرفتن از اقدامات جنایتکارانه افراط گرایان در لندن، مادرید یا پاریس، بی تردید می توان گفت که فرهنگ ترور و عدم تحمل مذهبی که آل سعود را بین سال های 1906 و 1926 به قدرت رساند، شباهت هایی با ارزش های القاعده، داعش و گروه های وابسته به آنها دارد. اگر نگاهی به پیشینه داعش و القاعده بیندازیم نیز می بینیم که اندیشه تروریستی آنها ریشه در عربستان دارد. برای مثال به خوبی برنامه ریزی شده بود که پس از اشغال شهر «موصل» دومین شهر عراق بدست داعش در ژوئن 2014، این گروه کتاب های درسی سعودی را برای تدریس در دبیرستان ها انتخاب کرد. به گفته «آرتز» و «رولانتس»، پیش از طوفان انتقادها که پس از مشخص شدن سعودی بودن ترویست های حملات 11 سپتامبر ایجاد شد، کتاب های درسی که در کلاس های مذهبی تدریس می شد، نفرت از کفار و مخالفان، فضایی برای فعالیت های تروریستی ایجاد می کرد. گرچه این شرایط تا حدود زیادی تغییر کرده است، نویسندگان فکر می کنند هنوز هم تاکید بسیاری بر مطالعات مذهبی وجود دارد. این نویسندگانه نوشته اند «در برنامه های درسی آنها چیزی در خصوص کسب و کار نوشته نشده است» و «به همین دلیل شرکت های سعودی ترجیح می دهند خارجی ها را استخدام کنند و بالطبع بسیاری از جوانان سعودی نمی تواند کار پیدا کنند.»
بنابراین تعجبی ندارد اگر که دست کم 2500 نفر از این جوانان بیکار به گروه داعش در سوریه و عراق پیوسته اند.
برای تغییر فرهنگ ضد زن در عربستان نیز که هنوز به زنان اجازه رانندگی نمی دهد، زمان زیادی لازم است.
آن گونه که آرتز و رولانتس استدلال می کنند، «اجازه حداقل درجه ای از کثرت گرایی سیاسی» ممکن است در واقع «پادشاهی سعودی را در معرض خطر قرار دهد»؛ آن هم در زمانی که جنگ در سوریه و یمن در جریان است. در همین حال، با وجود تلاش های عربستان سعودی برای سرپا نگه داشتن سلطنت منفور بحرین در مقابل خواسته های مسالمت آمیز اکثریت شیعیان در جهت بهبود حقوق مدنی شان، بحران سیاسی در این کشور همسایه هنوز هم حل و فصل نشده است.
کابوس آل سعود «انفجار کامل» منطقه حجاز است که شاید سناریویی دور از ذهن باشد اما هر غیرممکنی هم ممکن است اتفاق بیافتد. آن گونه که آرتز و رولانتز محتاطانه نوشته اند: آل سعود ممکن است در نهایت سقوط نکند، اما در حال حاضر تمامی زمینه های این رویداد قطعا فراهم شده است.