نزاع و اختلاف عربستان با امارات و مصر در مسائل مختلف در بستر یمن باعث شده است که نیروهای اشغالگر دچار فرسایش شوند و گروه های تکفیری و تروریستی نظیر القاعده و داعش برخی مناطق را به اشغال خود درآورند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران،روزنامه لبنانی الاخبار نوشت:روابط عربستان و مصر به دلیل پرونده های اختلافی موجود میان دو طرف،دوره ای از فترت را پشت سر می گذارد و گاهی به مرز تنش می رسد.پس از آن که ریاض در قانع کردن «عبدالفتاح السیسی»رئیس جمهوری مصر در اتخاذ سیاست باز و گفت و گو با جماعت اخوان المسلمین و راه حل سیاسی با این جماعت(که قاهره آن را در فهرست گروه های تروریستی مرتبط با جماعت های تکفیری و سلفی مسلح قرار داده) ناکام شد بحران میان قاهره و ریاض این بار از دروازه یمن و تنگه باب المندب انحنای صعودی در پیش گرفته است.باب المندب این تنگه آبی که دومین گذرگاه آبی مهم در جهان پس از کانال سوئز به شمار می رود.
شمار کشتی هایی که از باب المندب در سال عبور می کنند به 21 هزار کشتی می رسد و هفت درصد از تولیدات جهانی نفت از این تنگه عبور می کند.همچنین مصر طی جنگ 1973 تلاش کرد آن را به کنترل خود درآورد.
هر کسی که در زمینه«ژئوپولتیک»خلیج فارس و اقتصاد گذرگاه های دریایی در منطقه تخصص دارد به خوبی می داند که هر گونه تنش امنیتی یا بی ثباتی در باب المندب به طور مستقیم بر کانال سوئز،شاهرگ اقتصادی مصر،تاثیر می گذارد.کانال سوئز در پی حمله نیروهای دریایی عربستان به این گذرگاه از یک هفته پیش تا کنون کاملا فلج شده است.تنها پیشروی که نیروهای سعودی محقق کردند خسارت وارد کردن به اقتصاد مصر و خفه کردن تجارت و حرکت کشتی ها در کانال سوئز بوده است.
اما برای چه عربستان جنگ را از استان«مأرب»که رسانه های ریاض آن را استراتژیک و سرنوشت ساز برای ورود به صنعا اعلام کرده اند، به باب المندب منتقل کرد؟
1-اعلام حمایت رسمی مصر از حضور گسترده نظامی روسیه در سوریه و بمباران مواضع گروه های تروریستی و حرف و حدیث ها درباره هماهنگی مشترک روسیه و مصر موجب ناراحتی مسئولان سعودی شده است.به همین دلیل ریاض تصمیم گرفت که جنگ را از باب المندب آغاز کند و منافع اقتصادی مصری ها را نادیده بگیرد تا به دو هدف برسد:نخست:نفوذ در این تنگه پس از شسکت در حمله مأرب.دوم:فرستادن پیام تأدیب به رهبران مصر به دلیل موضع شان در حمایت از حضور نظامی روسیه در سوریه.پیام سعودی ها به مصری ها این است:«ما کلیدهای منطقه و اقتصاد آن را در اختیار داریم و ادامه فشار های مادی و سیاسی را نمی پذیریم.»
2-ناراحتی سعودی از طریق عملیات امنیتی در عدن نشان داده شد:تلاش برای ترور «خالد بحاح»نخست وزیر دولت فراری که هوادار امارات متحده عربی است.بحاح کاندیدای امارات برای مرحله آینده در یمن است و در دشمنی اش با اخوان و حزب الاصلاح با این کشور یک صداست.اما ریاض همچنان خواستار در قدرت ماندن«عبدربه منصور هادی»رئیس جمهوری فراری است.
انفجارهایی که مرکز فرماندهی نظامی نیروهای اماراتی مستقر در عدن را نیز هدف قرار داد و منجر به کشته شدن 18 نظامی و افسر اماراتی شد.با استناد به نوشته «عبدالباری عطوان»سردبیر روزنامه «رای الیوم»انگشت اتهام به سمت عربستان و هم پیمانانش(حزب الاصلاح یمن یا همان اخوان المسلمین)نشانه رفته است به رغم آنکه گروه تروریستی «داعش»در بیانیه ای مسئولیت این عملیات را به عهده گرفت.این را منابع آگاه یمنی نیز تایید می کنند.
3-در مقابل،امارات (که در دشمنی با اخوان در اردوگاه مصر قرار دارد)در مناطق استقرار نیروهایش در یمن نفوذش را بسط داد به طوری که منابع نظامی یمنی تاکید کردند که امارات بر دشت و بلندهای «حضر موت»به لحاظ نظامی سیطره پیدا کرد و در آن سه پادگان بزرگ در مناطق«عبوه»، «الخایره» و «ثومه» ایجاد کرد، علاوه بر آن در صدد ایجاد پادگان های دیگری است.
همین منابع گفتند که همه این مناطق نفت خیز هستند و از ورود عناصر و نیروهای هوادار هادی به آنها جلوگیری می شود.این منابع همچنین افزودند که ساکنان حضر موت از«اشغال نرم امارات» در این مناطق و تبدیل آن به امارت هشتم امارات متحده عربی سخن می گویند.
4-نزاع بر سر نفوذ در یمن میان امارات و عربستان چندان دور از نظر نیست به طوری که رسانه های سعودی خبر مرگ«عبدالرحمن بافضل»یکی از رهبران ارشد اخوان المسلمین و یکی از مهمترین شخصیت های مهم این گروه که در ریاض اقامت دارد در یک تصادف مشکوک را اعلام کردند آن هم در سایه سکوت و تسلیت نگفتن یا تایید خبر مرگش توسط حزب الاصلاح یمن (اخوان یمن)و رهبران اخوان در جهان.عبدالرحمن بافضل اخوان را در اروپا هدایت کرد و به عنوان نماینده و وزیر در دولت«علی عبدالله صالح»رئیس جمهوری سابق یمن فعالیت کرده است.
فشار مصر بر عربستان بر اساس نوشته های«مجتهد»وبلاگ نویس و فعال در شبکه های اجتماعی مشهور سعودی رو به فزونی است.مجتهد فاش کرد که مسئولان سعودی درباره چگونگی واکنش به مصری ها و فشارهای اقتصادی و مادی بر سعودی ها توسط السیسی دچار دو دستگی شده اند.در حالی که «محمد بن سلمان»جانشین ولیعهد تصمیم گرفت که از طریق حمایت مادی و دوری از اختلافات و رویارویی با مصر با تعارف به السیسی پاسخ دهد،شاهزاده«محمد بن نایف»ولیعهد گزینه فشار به مصر را در مقابل فشار مصر از طریق گشودن آغوش ریاض به روی اخوان المسلمین پاسخ دهد و آخرین اقدامش نیز دعوت از «شیخ یوسف القرضاوی»برای مشارکت در جشن عید ملی در سفارت عربستان در قطر و دعوت از وی برای سفر به عربستان سعودی بود.
مجتهد در یکی از نوشته هایش اشاره می کند که مصر در صورت ادامه نیافتن حمایت مادی عربستان از قاهره ،تدابیر و اقدامات زیادی را در پیش می گیرد(با وجود آن که عربستان به دلیل وضع مالی دشوار و هزینه های سنگین جنگ علیه یمن ناتوان از ارائه این کمک است)از جمله این اقدام ها:
1-افزایش انتقاد و حمله به عربستان در رسانه های جمعی مصر.
2-حمایت سیاسی از ایران در منطقه .
3-گشودن پرونده های مربوط به فساد شاهزاده های سعودی.
به نظر می رسد در استان های جنوبی یمن جبهه ائتلاف سعودی-اماراتی، به دلیل این اختلاف ها و نزاع ها شروع به فرسایش کرده است زیرا نیروهای سعودی و اماراتی بر سر مناطق نفت خیز رقابت دارند،به رغم توافق سعودی-اماراتی بر سر اینکه مناطق مأرب و الجوف و حضر موت زیر نفوذ و سیطره سعودی قرار گیرد و استان عدن زیر نفوذ اماراتی.اما امارات زیر این توافق زد و روی دشت و بلندهای حضرموت دست گذاشت و نیز از حضور و گسترش نفوذ عربستان در عدن و بندر حیاتی آن جلوگیری می کند؛بندری که رقیب اصلی و تاریخی بندر دبی به شمار می رود.
جنگ بر سر نفوذ میان عربستان و امارات بر سر منابع نفتی بخشی از صحنه بحرانی در استان های جنوبی یمن است که در اشغال سعودی-اماراتی است. انتشار سریع و گسترده گروه های تکفیری و داعش را نیز باید اضافه کرد که امارت های إب و عدن را پس از اعلام امارت حضر موت و آغاز اجرای حکم های علنی اعدام در استان عدن را اعلام کرد.این امر نشانه روشنی از تصویر صحنه ای است از همه مناطقی به دست نیروهای سعودی اشغال می شوند، و اینکه تجربه سوریه در حال تکرار است.
اختلاف های روزافزون و گسترده بر سر قدرت میان هادی و نخست وزیرش یعنی بحاح نیز در دو دستگی و سردرگمی بر سر قطع روابط دیپلماتیک با ایران پس از فاجعه منا و جان باختن حجاج ایرانی و انتقاد شدید از سعودی ها آشکار شد.ریاض از بحرین و یمن خواست که به جمهوری اسلامی ایران پاسخ دهند به همین دلیل «ریاض یاسین»وزیر خارجه دولت فراری یمن قطع روابط با تهران را اعلام کرد در حالی که«راجح بادی» سخنگوی دولت بحاح این مساله را تکذیب کرد.
حراک جنوبی که از تشتت و چند دستگی میان رهبران غایب یا غایب شده از صحنه و عرصه سیاسی یمن رنج می برد به گفته برخی منابع یمنی آگاه،پایگاه مردمی اش در حال ضعیف شدن است و این رهبران در پی عملی نشدن وعده های عربستان به آنها برای دفاع از این جریان برای جدایی جنوب از شمال یمن دچار سرخوردگی شده و احساس فریب خوردگی و به حاشیه راندن می کنند.از بارزترین این شخصیت ها:«علی سالم البیض»رئیس جمهور سابق جمهوری یمن جنوبی است که اکنون در انگلیس اقامت دارد.برخی منابع به نقل از کسانی که با وی دیدار کرده اند تاکید می کنند که وی از جانبداری اش از ائتلاف سعودی و جنگ علیه یمن پشیمان شده است.
این اختلافات،که بازتاب سیاسی و نظامی منفی بر ائتلاف سعودی دارد تنها چالش ائتلاف نیست.عربستان از بحران مالی بزرگ در نتیجه جنگ یمن رنج می برد؛امری که باعث شد ملک«سلمان بن عبدالعزیز»پادشاه عربستان تدابیر ریاضتی اعلام کند،پروژه های بزرگ را به حالت تعلیق،استخدام ها و خرید خودروها را نیز متوقف کند.برخی آمارها نشان می دهد هزینه جنگ علیه یمن به 195 میلیون دلار در هر روز رسیده است.برخی اطلاعات نیز فاش شده است که نشان می دهد عربستان سعودی میلیاردها دلار برای شرکت های روابط عمومی در آمریکا و دیگر کشورها اختصاص داده است تا با انتقادهای شدیدی که در نتیجه قتل کودکان و غیرنظامی ها در یمن و حکم اعدام «علی النمر»نوجوان عربستان با آن رو به روست،مقابله کند.به همین دلیل سازمان عفو بین الملل از کشورهای جهان خواست که فروش سلاح به عربستان سعودی را متوقف کنند.«لی وانگ»نویسنده آمریکایی در مقاله ای در پایگاه اینترنتی«ذا اینترسپت»نوشت که عربستان سعودی دو توافقنامه با شرکت بزرگ روابط عمومی «پولمن»و نیز شرکت«پودیستا گروپ»امضا کرده است.
در تحولی دیگر،ارتش یمن و کمیته های مردمی و انصار الله با شجاعت و قدرت چندین حمله سعودی-اماراتی با مشارکت اسرائیل به تنگه باب المندب را دفع کرده و به گفته منابع نظامی یک ناوچه جنگی سعودی را نیز هدف قرار دادند.همچنین«صالح الصماد»رئیس دفتر سیاسی جنبش انصار الله نسبت به پیامدهای جنگ باب المندب و تاثیرات آن هشدار داد و در بیانیه ای که صادر شد،گفت:«دشمن به گشودن جبهه های جدیدی در باب المندب روی آورده است تنگه ای که ملت یمن به دلیل حساسیتش آن را از نزاع طی ماه های گذشته بی طرف کرده است اما دشمن تلاش می کند آتش جنگ را در این تنگه شعله ور کند تا پای قدرت های بین المللی را به آن باز کند.»یمنی ها باب المندب را دروازه اشک مهاجمان می دانند در اشاره به آن چه «ابن خلدون»مورخ و فیلسوف عرب درباره تسمیه باب المندب یا دروازه اشک گفته است.ابن خلدون گفت:«هیچ یک از نیروهای مهاجمان به یمن از طریق باب المندب باز نمی گردد.به همین دلیل در سرزمین هایشان گریه و زاری برایشان آغاز می شود به همین دلیل باب المندب نامگذاری شد.»
آیا مسئولان سعودی پیش از آن که کار از کاربگذرد به این حقایق تاریخی پی می برند؟