نشست چهارجانبه وین برای رایزنی درباره سرنوشت رئیس جمهوری سوریه بدون نتیجه به پایان رسید و با توجه حمایت روسیه از اسد و نظام حاکم بر سوریه،کشورهای مخالف این نظام احتمالا دست به اقداماتی بزنند.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در یادداشتی در روزنامه رای الیوم نوشت:نشست چهارجانبه وین که با مشارکت وزرای خارجه روسیه،آمریکا ،ترکیه و عربستان سعودی به مدت دو ساعت برگزار شد به مهمترین نتیجه خود یعنی توافق بر سر آینده«بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه نرسید.
سه گانه آمریکا،ترکیه و عربستان به دنبال آن است که به همان نتیجه ای که در عراق،لیبی و یمن رسیده است یعنی تغییر نظام حاکم بر سوریه چه به شکل مسالمت آمیز و چه با جنگ برسد؛جنگ از طریق دخالت نظامی یا اشغال،صلح از طریق فرایند سیاسی که منجر به قطع رأس قدرت یا برکناری اش همانند آن چه در یمن رخ داد، شود اما نتایج در سه حالت برای ملت ها فاجعه بار بود و برای آنها بی ثباتی و تروریسم هم برای خودشان و هم برای همسایگانشان به بار آورد.
«سرگئی لاوروف»وزیر خارجه روسیه رمز عبور مهم را گفت هنگامی که پس از نشست چهارجانبه تاکید کرد«این ملت سوریه است که سرنوشت اسد را تعیین می کند»در حالی که «عادل الجبیر»وزیر خارجه عربستان سعودی این بار دیپلماتیک تر از گذشته بود هنگامی که گفت:«نشست وین بر نبود موضع مشترک درباره سرنوشت اسد تاکید کرد.»
چند روز پیش از نشست وین اخباری به بیرون سرایت کرده بود مبنی بر اینکه طرحی برای آغاز مرحله انتقالی در سوریه به مدت شش ماه وجود دارد که طی این مدت اسد رئیس جمهوری سوریه در قدرت باقی می ماند به شرط آن که در نهایت تضمین هایی برای کناره گیری اش از قدرت وجود داشته باشد.سفر ناگهانی و غیرمنتظره بشار اسد به مسکو و دیدار با رهبران روسیه گمانه زنی های زیادی درباره صادقانه بودن چنین طرحی برانگیخت و برخی در میان مخالفان سوریه تا جایی پیش رفتند که گفتند هدف از سفر اسد به مسکو ابلاغ این طرح به وی بوده است اما «دیمتری بسکوف»سخنگوی «ولادیمیر پوتین»رئیس جمهوری روسیه روز جمعه هر گونه اطلاع کرملین از این طرح را تکذیب کرد و تاکید لاوروف بر اینکه سرنوشت رئیس جمهوری سوریه را ملت این کشور تعیین می کند نیز قبر این طرح را عمیق تر کرد.
به نظر ما تحول مهمی که در نشست وین خود را نمایان کرد این است که رهبران روسیه موفق شدند اردوگاه عربی مخالف بشار اسد که در ابتدای بحران سوریه تشکیل شد را دو تکه کنند و این را می توان به واسطه این سه تحول دید:
نخست:بیرون آمدن جزئی یا کلی اردن از اردوگاه سعودی-ترکی و ورودش به نحوی از انحاء به اردوگاه روسی-سوری-ایرانی.این مساله از آن جا روشن و آشکار شده است که لاوروف پس از نشستش با «ناصر جوده»وزیر خارجه اردن در وین بر سر «هماهنگی عملیات هوایی و نظامی در سوریه»به توافق رسید و این یعنی تشکیل اتاق عملیات مشترک با حضور افسران و نظامیان دو طرف به عنوان مقدمه ای برای از بین بردن«بقایای» گروه های مسلح در «درعا»در جنوب سوریه است.
دوم:اصرار لاوروف بر گسترش دایره کشورهایی که درباره بحران سوریه رایزنی می کنند و الحاق ایران و مصر به این دایره و منحصر نکردن آن به چهار کشور امری که به معنای «عمومی کردن» حل بحران به شکل های مختلف است.
سوم:موفقیت دیپلماسی روسیه در به حاشیه راندن قطر در پرونده سوریه هر چند در سطح اقدامات سیاسی این کار صورت گرفته باشد.این مساله از لغو سفر«تمیم بن حمد»مسکو آشکار شده است که گفته بود قصد دارد این هفته انجام دهد.
جالب توجه بود که روسیه واکنشی به این مساله از خود نشان نداده است و همانطور که همه می دانند قطر از ابتدای بحران سوریه به چه لحاظ سیاسی و نظامی و چه به لحاظ رسانه ای نقش اساسی بازی کرد.
نتیجه ای که می توان از آن چه در بالا ذکر شد گرفت این است که روسیه بر بقای رئیس جمهوری سوریه و حمایت از وی اصرار دارد و دعوتش به مسکو برای تقویت و تحکیم این دیدگاه بوده است و این امر باعث می شود که همه روایت هایی که عکس این را گفته اند خنثی کند.این دعوت ثابت کرد که همه این روایت ها«آرزوهایی»بیش نبودند.حتی «دیمتری مدودف»نخست وزیر روسیه در صفحه شخصی خود در «فیس بوک»نوشت«اسد در سفر به مسکو کاملا آرام و متین بود و همانطوری بود که پنج سال پیش با وی دیدار کرده بود.»
پرسشی که اکنون مطرح می شود این است که گام بعدی اردوگاه سعودی پس از فروپاشی نشست وین و اصرار روسیه بر بقای بشار اسد و حمایت از وی،چیست؟
برای پاسخ به این پرسش باید درباره دو تحول مهم که تا حدود زیادی اشاره به واکنش و اقدامات تنش برانگیز عربستان و متحدانش به عنوان واکنش به حضور نظامی روسیه در سوریه دارد،درنگ کنیم:
نخست:دیدار کنونی سرلشکر «عبدالرحمن بن صالح البنیان»رئیس ستاد مشترک ارتش عربستان از ترکیه به منظور مقدمه چینی برای حمایت گسترده سعودی ها از گروه های مسلح سوری است.پیش از این «نواف عبید»رایزن نظامی سفارت عربستان در واشنگتن در صفحه شخصی اش در «توییتر» گفته بود که موشک های ضد زره«تاو»که در اختیار گروه های مسلح سوری است توسط عربستان سعودی تامین شده است که 13795 موشک از این نوع موشک ها را از آمریکا به قیمت 900 میلیون دلار خریداری کرده بود.
دوم:سخنان چند روز پیش«خالد العطیه»وزیر خارجه قطر در گفت و گو با «سی ان ان»که گفت کشورش از موضع عربستان سعودی که آقای الجبیر آن را بیان کرد و تهدید به روی آوردن به گزینه نظامی در سوریه کرده بود، استقبال می کند و افزود«قطر استفاده از گزینه نظامی را اگر برای حمایت از ملت سوریه در برابر نظام حاکم باشد، بعید نمی داند...»و«به این گزینه با تمام معنای آن آری می گوییم...و راه های زیادی برای حمایت از گروه های مخالفان وجود دارد.»
آیا «توفان قاطعیت»به همان شکلی که هست به سوریه گسترش پیدا می کند؟
این احتمال با توجه به تهدیدهای عربستان سعودی وجود دارد اما اگر گزینه نظامی در پیش گرفته شد فقط علیه نظام حاکم بر سوریه اتخاذ نمی شود بلکه علیه روسیه و هم پیمانانش اتخاذ می شود.و اگر توفان قاطعیت نخست در یمن با مشکلات فراوانی رو به روست پس آیا شکل دوم این عملیات حال و روز بهتری در سوریه در برابر روسیه و جنگنده ها و موشک ها و پوتین اش خواهد داشت؟
پاسخ را به روزها و ماه های آینده واگذار می کنیم.