90 روز از تایید توافق هسته ای ایران از سوی شورای امنیت سازمان ملل می گذرد و دولت اوباما و اتحادیه اروپا از امروز یکشنبه اقدامات اولیه برای لغو تحریم ها را انجام خواهند داد.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی به قلم «جاناتان تیرون» نوشت: قدرت های جهانی برای آغاز دسترسی به بازار نفت و بازارهای مالی ایران پس از محدود شدن برنامه هسته ای این کشور و لغو تحریم ها لحظه شماری می کنند.
نامیده شدن روز یکشنبه تحت عنوان «روز تصویب» بدان معنا است که همه طرف ها باید اجرای تعهدات خود که در توافق نامه هسته ای ذکر شده است را آغاز کنند. ایران باید فعالیت هزاران سانتریفیوژ خود را متوقف کند، 95 درصد از ذخایر اورانیوم غنی شده خود را حذف کند و اراک را تغییر طراحی دهد. آمریکا و اروپا نیز برای لغو تحریم ها آماده می شوند.
«فیلیپ هاموند» وزیر خارجه انگلیس در بیانیه ای امروز یکشنبه گفت: «امروز نقطه عطفی برای یک توافق تاریخی است.»
هاموند مدعی شد:«این توافق اطمینان خواهد داد که ایران به سلاح اتمی دست نخواهد یافت. در نتیجه منطقه ای امن تر ایجاد خواهد شد و به ایران فرصت برای تعامل مجدد با جامعه بین المللی داده خواهد شد.»
انجام بیش از دو سال مذاکره، به نگارش توافق نامه ای با بیش از 100 صفحه منتهی شد که در 14 ژوئیه در وین به امضا رسید. این توافق با مخالفت های شدید در کنگره آمریکا مواجه شد اما جمهوری خواهان در رد این توافق با شکست مواجه شدند.
این توافق نامه، یک پیروزی دیپلماتیک محسوب می شود.
مکانیزم دقیق
«فرانک والتر اشتاینمایر» وزیر امور خارجه آلمان در میان جمعی از دیپلمات ها در روز شنبه در تهران گفت: «شما نمی توانید اعتماد را در بازار تولید کنید. نبود اعتماد دوجانبه ما را وادار می کند تا مکانیزم دقیقی را اجرایی کنیم.»
اشتاینمایر افزود ما این توافق نامه را گذرگاهی برای تلاش های دیپلماتیک بیشتر می دانیم.
با این وجود، این توافق تنش بین ایران و غرب را خنثی نکرده است. متحدان آمریکا مانند اسرائیل و عربستان سعودی معتقدند توافق هسته ای، قدرت ایران را افزایش می دهد.
لغو تحریم ها
دیپلمات ها ماه گذشته اعلام کردند که تحریم ها علیه ایران احتمالا در سه ماهه اول سال 2016 پس از تایید آژانس بین المللی انرژی اتمی لغو خواهند شد. انتظار می رود با رفع محدودیت ها، موانع موجود بر سر راه صادرات نفت و معاملات بانکی ایران برداشته شوند.
ایران گفته است که با اجرایی شدن توافق هسته ای، حدود 50 پروژه در بخش انرژی را به سرمایه گذاران پیشنهاد خواهد داد و تولید نفت خود را در حدود 2 میلیون بشکه افزایش خواهد داد. با توجه به اطلاعات جمع آوری شده توسط بلومبرگ، این کشور با در اختیار داشتن چهارمین ذخایر نفت جهان، در ماه گذشته 2.8 میلیون بشکه نفت در روز تولید کرده است.
به عنوان یکی دیگر از نشانه های پیشرفت، بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی هفته گذشته به تحقیقات 12 ساله خود در خصوص ابعاد احتمالی نظامی هسته ای گذشته ایران پایان دادند. بازرسان در حال حاضر تا پانزدهم ماه دسامبر فرصت دارند تا ارزیابی نهایی خود را در این خصوص ارائه کنند.
برنامه هسته ای ایران از ماه فوریه سال 2003 تحت تمرکز بین المللی بوده است. در ماه مه 2008 و بار دیگر در ماه نوامبر سال 2011، آژانس بین المللی انرژی اتمی ادعاهایی را در خصوص فعالیت های هسته ای ایران مطرح کرد.
ایران پیوسته این ادعاها را تکذیب کرده است.
جدول زمانی لغو تحریم ها:
امروز یکشنبه - «روز تصویب» برای توافقی محسوب می شود که در ماه ژوئیه به امضا رسید. طرفین از امروز عمل به تعهدات خود را آغاز می کنند.
30 نوامبر - ایران برای پایان دادن به آزمایش های حساس هسته ای آماده می شود.
15 دسامبر - آژانس بین المللی انرژی اتمی ارزیابی خود را از فعالیت های هسته ای گذشته ایران اعلام خواهد کرد.
اواخر سال 2015 و اوایل سال 2016 - تحریم های نفتی در «روز اجرایی شدن توافق» لغو خواهند شد. مقامات آمریکایی معتقدند از روز تصویب تا روز اجرای توافق دست کم دو ماه زمان لازم است.