جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

عکس روز/ روایت خبرنگار خارجی از بی کفایتی عربستان در فاجعه منا

کد خبر: ۱۰۵۶۰۰
عکس روز/ روایت خبرنگار خارجی از بی کفایتی عربستان در فاجعه منا

پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، کفن ها اجساد قربانیان فاجعه منا را پوشانده است. 24 سپتامبر 2015
ماه سپتامبر بود که با هواپیما وارد عربستان سعودی شدم. این سومین باری بود که در طی پنج سال فعالیتم برای خبرگزاری فرانسه، ‌مراسم‌ حج را پوشش می دادم. هیچ وقت به ذهنم خطور نمی کرد، روزی یکی از بدترین فجایع به وقوع پیوسته در تاریخ این زیارت مقدس را که بیش از ۱۵۰۰ مومن ‌جان خود را از دست دادن، گزارش کنم.
روز ۲۴ سپتامبر مثل هر روز دیگر در منا مشغول کار خود بودم در حالی که مردم با گشاده رویی و لبخند از یکدیگر در اولین روز عید قربان استقبال می کردند.
تازه پس از یک پیاده روی طولانی مدت در زیر آفتاب سوزان از جایی که عبادت کنندگان به سوی شیطان سنگ پرتاب می کنند به همراه دو تن از همکارانم «محمد الشیخ» عکاس خبرگزاری فرانسه و «محمد قندور» فیلمبردار خبری به چادر بازگشته بودیم .
کم کم در صدد این بودیم که پس از دو شب خسته کننده و طاقت فرسا استراحت کنیم که تماس تلفنی از سوی «ایان تیمبرلیک» رئیس دفتر مستقر خبرگزاریمان در ریاض دریافت کردم که به من خبرداد وزارت دفاع ‌عربستان گزارش کرده است که بیش از ۱۰۰ تن در مراسم رمی جمرات در منا جان باخته اند.
برای همیشه وحشتی که تمام وجودم را در آن لحظه فرا گرفته بود را به خاطر خواهم داشت.

باورم نمی شد! صحت آن را سعی می کردم با شایعه پنداشتن آن گزارش انکار کنم. درست چند هفته پیش از وقوع این حادثه جرثقیلی در در محوط مسجدالحرام سقوط کرده بود که منجر به کشته شدن بیش از صد نفر شده بود.
برایم باور دو فاجعه پی در پی در دوران حج که در یک ماه به وقوع پیوسته بود، دشوار بود.
فورا با دو همکارم تماس گرفتم و پس از آن با راهنمای وزارت اطلاعات که ما را معمولا از همان لحظه ای که وارد این کشور شدیم تا زمان رفتمان و در تمامی گزارش ها و حتی جاهایی که مجبور بودیم با عجله پوشش دهیم همراهی می کرد، بیرون رفتیم.

دما بیش از ۴۵ درجه سانتیگراد بود. بعدها مشخص شد که گرما هم یکی از دلایل بالارفتن میزان تلفات بوده است.
منا دره‌ای است که چادرهای اقامتی زائران در آنجا به صف شده اند و تنها وسایل نقلیه رسمی اجازه تردد دارند.

سایر افراد پیاده می توانند در آنجا حرکت کنند.
به خاطرهمین موضوع صدای آژیر و بالگردها که شب و روز در آنجا که پلیس برای کنترل کردن جمعیت تلاش می کنند و واقعا اگر شرایطی اضطراری روی دهد مواجه شدن با آن دشوار است، امری معمول شده است.
سالیان بود که مراسم رمی جمرات بدون هیچ حادثه ای و به خوبی برگزار می شد. آخرین حادثه در منا یک دهه پیش روی داده بود. پس از آن زمان میلیاردها دلار برای جذب زائران بیشتر از سراسر جهان در آن جا هزینه شده است .
منطقه ‌رمی جمرات از اردوگاه ما بسیار دور بود بنابراین پس از نیم ساعت پیاده روی در آن گرما به اولین بیمارستان اضطراری رسیدم.
بالگردهایی را که یکی پس از دیگر در جاده ای که ده ها آمبولانس در آن قرار داشت فرود می آمدند ‌را دیدیم.
در نهایت در بیمارستان اورژانسی منا هرج و مرج پس از ورود آمبولانس ها که پزشکان همراه با برانکاردها می دویند و مقامات امنیتی با صدای بلند دستور می دادند اوج گرفت.
آمبولانس های حامل زائران مجروح حادثه رمی جمرات وارد بیمارستان اضطراری منا می شدند.
یکی از ماموران امنیتی بر سر محمد الشیخ عکاسمان فریاد زد: اگر ببینم یک بار دیگرعکس می گیری قسم می خورم دوربینت را خرد خواهم کرد.
پس از مراجعت به چند مقام وزارت بهداشت برای گرفتن مجوز برای عکاسی از ما خواسته شد که آن جا را ترک کنیم و به ما گفتن که «شب و بلکه بهتر است فردا» به آنجا باز گردیم.
ما تنها از پشت حصارهای اطراف عکسبرداری و فیلم برداری کردیم.
وقتی به محل اقامتمان در اردوگاه وزارت اطلاعات بازگشتیم به ما گفته شد که همه گزارشگران برای ساعت ها در آنجا حبس شده بودند و همه خبرنگارها به غیر از خبرنگاران شبکه الاخباریه عربستان اجازه نداشتند و باید آنجا را ترک می کردند.
به نظر می رسید که مقامات اطلاعات عربستان در رویارویی با رسانه ها در زمان بحران سر درگم شده بودند. مردی میانسال در گوشم زمزه کرد که حادثه در رمی جمرات نبوده است احتمالا گروه تروریستی داعش حمله کرده است. شایعه پراکنی ها شروع شده بود.
نزدیک به ۱۰ ساعت پس از رمی جمرات، در نهایت به خبرنگاران اجازه ی بازدید از محل وقوع فاجعه را با همراهی یک راهنمای رسمی سعودی دادند.
در نهایت به آن منطقه که خیابان باریکی که با حصارهای بلند احاطه شده بود رسیدیم. بسیاری از کسانی که در انبوه جمعیت گیر افتاده بودند، بنا به گرایش درونی انسان برای زنده ماندن تلاش کرده بودند برای ‌رهایی یافتن ‌به حصار ها برسند .
«حمزه موسی کبیر» ۵۵ ساله از شمال نیجریه نتوانسته بود به علت وجود مرد عظیم جثه که در جلوی وی قرار داشته است، خود را از حصارها بالا بکشد.

وی گفت تنها توانستم یکی از دستهایم را به نوار فلزی حصار برسانم. مردی در بالای حصار به وی کمک کرده بود و او را بالا کشیده بود و نهایتا وی در کنار یکی از چادرها بر زمین افتاده بود.
زئران بسیاری از کشورهای دور مانند چین برای اولین بار برای به جای آوردن این فریضه مذهبی که برای برخی از آنها یک رویا در طول زندگیشان بوده است، به آنجا می آیند. تنها در آنجا است که بزرگترین گردهمایی جهان صورت می گیرد در حالی که گروهی از زائران رواندایی زمانی که از کنار زائران مقدونییه ای می گذرند به یکدیگر لبخند می زدند و برای یکدیگر سر تکان می دهند.
شمار تلفاتی که گزارش شده است متقاوت است اما از اتباع بیش از ۳۰ کشور مختلف در فاجعه جان خود را از دست داده اند.

بر اساس اظهارات برخی از کشورهای خارجی شمار کشته شدگان تا کنون به ۱۶۳۳ رسیده است که مراتب بسیار بیشتر از ۷۶۹ کشته ای است که عربستان سعودی گزارش کرده است.
مقامات عربستانی تحقیقات رسمی بر روی آنچه اتفاق افتاده است را در دفاع از خود آغاز کرده اند .
هنگامی که به مکان رمی جمرات رسیدم نیروهای امنیتی محل ورود به محل حادثه جایی که گفته می شد اجساد هنوز وجود دارند را مسدود کرده بودند .
زائرانی که شاهد این فاجعه بودند هنوز شوکه بودند.

«امینو ابوبکار» خبرنگار «کانو» خبرگزاری فرانسه که در مراسم حضور داشت به دلیل اینکه در جلوی جمعیت بوده است توانسته بود جان سالم به در کند.
او گفت: هیچ فضایی برای حرکت کردن وجود نداشت.
شاهدان جزئیات هولناکی را از اینکه والدین تلاش می کردند فرزندانشان را نجات دهند و به بالای حصار برسانند بازگو می کردند.
یک شاهد عینی اهل لیبی که با مادرش نجات یافته بود سهل انگاری پلیس سعودی را متهم می کرد. سایر زائران دور دوربین جمع شدند و با تکان دادن سر گفته های وی را تائید می کردند، وی می گفت که نیروهای پلیس تازه کار و کار آموز بودند و راه ها و مسیرها را هم حتی نمی دانستند.
او اولین کسی نبود که از سازمان دهی ضعیف در امسال شکایت می کرد. شکایات مشابهی را از زائران دیگری در عرفات نیز شنیده بودم.
من نیز سال گذاشته این مراسم را پوشش خبری داده بودم و کاملا متوجه تفاوت آن با امسال شدم.
با وجود تعداد بیشمار نیروهای امنیتی ولی هیچ کمکی به زائرین نشده بود به جای اینکه با آب پاش کمک کنند تنها فریاد زده بودند حاجی حرکت کن!!
هیچ گاه چهره وحشت زده شاهدان آن روز را فراموش نخواهم کرد. بسیاری دور ما جمع شدند و از ما می خواستند که شنوده صحبت آنان در مورد مصیبتشان باشیم.
آنان می خواستند صدایشان شنیده شود. با صدای بلند صحبت می کردند. مقامات سعودی را سرزنش می کردند. تعجب کرده بودم چطور جرات می کنند از این پادشاهی درست مقابل نیروهای پلیس انتقاد کنند.
«احمد» زائر مصری که حدودا ۳۰ سال داشت گفت: تعداد سربازان بیشتر از زائران است اما هیچ سازمان دهی وجود نداشت. نه تنها در اینجا و نه در عرفات. دولت سعودی مسئول آن است. فقط برای به رخ کشیدن شاهزادگانشان مبلغ زیادی را در این مراسم خرج می کنند.
صدای وی با فریاد راهنمای وزارت اطلاعات که دستور می داد مصاحبه را متوقف کنیم و فورا آنجا را ترک کنیم خاموش شد.
احمد ناگهان به سوی افسران امنیتی که سعی می کردند ما را دور کنند فریاد زد: من از هیچ کس نمی ترسم. من می خواهم صحبت کنم.
روز بعد نیروهای امنیتی بیشتری در روی پل جمرات مستقر شدند. زمانی که نیروهای پلیس دیدند ما دوربین داریم از ما خواستند از آنها عکس بگیریم. آنها شروع به لبخند زدن کردند درست پیش از آنکه عکس بگیریم رئیسشان سر رسید و بر سر ما فریاد زد که فورا آنجا را ترک کنیم.
پرستاران به خاطر وجود زائران از کشور های مختلف مشکل برقراری ارتباط داشتند.
مردی هندی که سرش خونین بود، گفت: حالم اصلا خوب نیست. پرستار که حرفهای وی را متوجه نمی شد، لبخندی زد و گفت: او حالش خوب است. زیاد از حد نگران است؟!
در راهرو و در بخش پذیرش اعضای خانواده قربانیان نگران در تلاشند که از سرنوشت عزیزشان اطلاع پیدا کنند.
هنوز متعجبم! نمی دانم این قضیه چگونه ختم می شود. آیا آنها توانسته اند در سردخانه گم شده شان را بیابند؟

و یا آیا آنقدر خوش شانس بوده اند که عزیزشان را در تختی در بیمارستان پیدا کنند؟
عکس: خبرگزاری فرانسه
مترجم: گلناز سادات غفاری

انتهای پیام

دیدگاه شما