ائتلاف جدید ضد داعش که آمریکا به آن تن داده و توسط روسیه در حال شکل گرفتن است بازگشت قدرتمندانه مسکو به منطقه و جامعه بین الملل به شمار می رود.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران،«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر معروف عرب در یادداشتی در روزنامه رای الیوم نوشت:سازمان ملل شب گذشته شاهد تحرک سیاسی دیپلماتیک پویایی بود که محور آن درباره حال و آینده خاورمیانه بود و «باراک اوباما» رئیس جمهوری آمریکا و «ولادیمیر پوتین»آن را هدایت می کنند و این تحرک در غیاب یا غایب کردن کامل رهبران عربی میانه رو یا غیر میانه رو به شکل یکسان، صورت گرفت.
دو بازیگر اصلی در منطقه ما با قدرت در میز همه دیدارها و رایزنی ها و طی سخنرانی هایی که در منبر مجمع عمومی سازمان ملل برگزار شد حضور داشتند :نظام سوریه به رهبری «بشار اسد»،و گروه تروریستی داعش به رهبری «ابوبکر البغدادی» و مساله فلسطین نیز فقط در چارچوب عاری سازی منطقه از سلاح های هسته ای و کنار زدن مانع اسرائیل از راه این ماموریت ذکر می شود .مساله فلسطین فروکش کرد و در سایه ترتیب دوباره جدول اولویت ها در منطقه بیشتر فروکش خواهد کرد.
پوتین رئیس جمهوری روسیه ستاره بدون منازع نشست های مجمع عمومی سازمان ملل بود و توانست دیدگاه خود را درباره خاورمیانه جدید و چگونگی تعامل با بحران سوریه و شکست انزوایش و کشورش از طریق دروازه سوریه تحمیل کند.
پوتین تهدید و خطرش را به عنوان پلی برای بازگشت قدرتمندانه به منطقه و جامعه بین المللی و نیز برای ایجاد یک نقش برای رئیس جمهوری سوریه در ائتلاف جدیدی که برای جنگ با داعش پیشنهاد کرد و شامل آمریکا،ترکیه،ایران،مصر،عربستان در کنار سوریه بدون ذکر نام قطر، به کار برد.
بی تردید اوباما به این دیدگاه روسیه اذعان و به آنتن داد و آماده همکاری با روسیه و ورود به ائتلاف با روسیه همانند ائتلافی که برای خطر نازی ها در جنگ جهانی دوم تاسیس شد،شده است.چه بسا شکست ائتلاف شصت گانه ای که آمریکا برای از بین بردن داعش یا حتی تضعیف آن پس از هفت هزار حمله هوایی بود که چنین اذعان و تن دادنی را تحمیل کرد.علاوه بر آن اوباما نمی خواهد که وارد جنگ سرد جدیدی یا وارد رویارویی نظامی با مسکو شود و به صراحت این را در سخنرانی اش در مجمع عمومی سازمان ملل که پر از تناقض ها و سردرگمی بود بیان کرد تناقضی مانند این گفته که «اسد رئیس جمهوری سوریه طغیانگر است و بشکه های مواد منفجره روی سر مردم می ریزد و کودکان را می کشد اما برخی هستند که از وی دفاع می کنند و می گویند جایگزینش بدتر است!»
نتیجه ای که از خوانش سریع سخنرانی های پوتین و اوباما می توان گرفت این است که بقای بشار اسد رئیس جمهوری سوریه در قدرت از ممنوعات نیست و سخنرانی رئیس جمهوری روسیه و پیشنهادش برای تشکیل کمیته تماس گسترده از دو کشور بزرگ و کشورهای منطقه ای، کار همه طرح های سیاسی و راه حل های نظامی از آموزش نظامی مخالفان به اصطلاح میانه رو و تسلیح شان گرفته تا کنفرانس های ژنو یک و ژنو 2 و حتی طرح اخیر «استفان دی میستورا»فرستاده ویژه سازمان ملل به سوریه را پایان داد.اکنون صدایی بالاتر از صدای پوتین نیست.
ما اکنون در برابر یک ائتلاف بین المللی منطقه ای قرار داریم که اولویت آن مبارزه با تروریسم به رهبری روسیه و آمریکا با مشارکت تاثیرگذار نظام حاکم بر سوریه هستیم که چه بسا ارتش این کشور در همه طرح های نظامی واقعی که قرار است طی ماه های آینده به مرحله عمل برسد،در سرنیزه قرار دارد.
پرسشی که در این جا مطرح می شود این است که فرصت های موفقیت این ائتلاف جدید که دو قدرت بزرگ جهان آن را هدایت می کنند و نه یک قدرت به عبارتی تحت رهبری «دو رأس»برای از بین بردن گروه های ترویستی تندرو و به ویژه گروه های داعش و جبهه النصره چقدر است،و پس از آن چه اتفاقی می افتد و شکل منطقه و طبیعت حاکمیت در سوریه چگونه خواهد بود؟
بی تردید «سابقه»ائتلاف روسیه و آمریکا به 75 سال پیش و به طور مشخص برای رویارویی با نازیسم آلمانی بر می گردد و در رویارویی با خطر نازیسم موفق بود اما پس از دادن هزینه سنیگن یعنی کشته شدن بیش از 60 میلیون و نابودی اروپا رخ داد.
تفاوت شرایطی که 75 سال پیش حاکم بود با زمان کنونی بسیار زیاد است همچنین نازیسم با داعش بسیار متفاوت است.نازیسم قوی و به لحاظ تسلیح بسیار عالی مسلح بود و ارتشی قوی در اختیار داشت که بیشتر اروپا را تصرف کرد اما دومی در حد یک گروه شبه نظامی است که به لحاظ مسلح بودن در مقایسه با توان ائتلاف بین المللی جدید که برای پاک سازی اش تشکیل شده، بسیار ضعیف است.
پیوستن سریع ترکیه به ائتلاف جدید که در سخنان آقای «داوود اوغلو»نخست وزیر ترکیه طی سخنانش با خبرنگاران در راهروهای سازمان ملل بیان شد و گفت:«کشورش آماده همکاری با همه کشورها از جمله روسیه برای مرحله انتقالی در سوریه و شکست داعش است»، این پیوستن مشتاقانه حکایت از آن دارد که فصل جدیدی در خاورمیانه در آستانه آغاز شدن است.ترکیه گزینه دیگری غیر از پیوستن به ائتلاف ندارد همانطور که مجبور شد بمباران لیبی توسط ناتو را تایید کند.
به لحاظ نظری می توان گفت که روزهای باقی مانده از عمر داعش و دیگر گروه های تندرو به نظر اندک است اما آیا وضعیت در زمان آغاز بحران سوریه برای اسد و نظامش حاکم نبود؟!
کسانی که اشتیاق به این ائتلاف دارند نگرانی هایی دارند و آن احتمال پیوستن گروه های تندرو به داعش و رهبری آن توسط این گروه تروریستی است و پیدا کردن جایگاهی برای خود در سوریه همانند آن چه در عراق رخ داد.
اینها بیم های مشروعی است و در واقعیت اساس دارد و هیچ کس نمی تواند به اتفاق های غافلگیر کننده در آینده به ویژه اگر داعش مقاومت کند را پیش بینی کند،همانطور که هیچ کس پیش بینی نمی کرد که دولت سوریه در برابر کسانی که خواستار براندازی این دولت به منظور تغییر معادلات هستند ایستادگی کند و به این نتیجه کنونی که ابعاد آن را بررسی می کنیم برسیم.
در اینجا یک مساله اساسی وجود دارد و آن اینکه همه قدرت های بزرگ و منطقه ای در یک اردوگاه برای رویارویی با تندروها در سوریه و عراق قرار می گیرند و کسی نیست که همانند روزهای جهاد در افغانستان از آنها حمایت کند.شرق و غرب علیه تندروها متحد شده علاوه بر آن ارتش سوریه است که در جنگ چریکی و شهری طی پنج سال گذشته مهارت های زیادی کسب کرد و چه بسا این یک نقطه تحول اصلی در این جنگ است که یک نقطه قوی در طرح جدید پوتین به شمار می رود.
بعید نمی دانیم که میان آمریکا و روسیه بر سر «تقسیم»مناطق و ترسیم مرزهای جغرافیایی و هویت سیاسی در مرحله پس از پیروزی احتمالی علیه داعش همانند کنفرانس یالتا «تفاهم»صورت گیرد اما ابقای این تفاهم به شکل سری در جعبه سیاهی که محکم بسته شده نزد افکار عمومی یا بخش عمده ای از افکار عمومی برای حمایت از عملیات نظامی مدنظر،تاثیر منفی می کذارد.
قواعد بازی در منطقه خاورمیانه از زمان موفقیت پوتین در تحمیل دیدگاهش و شکستن چارچوب انزوایش و موفقیتش در دوری از رویارویی با واشنگتن و کشاندن پشت سر خود، به شکل سریعی در حال تغییر است.ما در اینجا بر اساس ظواهر حکم صادر می کنیم اما واقعیت چیست را فقط خالق بزرگ می داند و هیچ احتمالی بعید نیست.
ده ها میلیارد دلار کشورهای عربی در سوریه طی پنج سال گذشته برای براندازی نظام اسد هدر رفت و صدها میلیارد دیگر با دستور آمریکا برای جنگ با ایران هدر رفت و ده ها میلیارد دلار دیگر در جنگ علیه داعش و دیگر گروه های تندرو هدر می رود اما زیر چتر ائتلافی که ایران و روسیه ،رهبران محور مقاومت، نقش اصلی را در آن بازی می کنند.