کاهش بهای جهانی نفت که بازارهای آن را عربستان سعودی غرق در بشکه های نفتی کرد این بار تاثیر منفی خود را بر خود ریاض و کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس گذاشته است.
به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران،روزنامه رای الیوم در سرمقاله خود نوشت: این روزها دو اتفاق مهم رخ داده که به شکلی جدی چشم انداز کشورهای حوزه خلیج فارس ،دولت ها و ملت های آنها را نشان می دهد و از طریق آنها می توان خوانشی عمیق از تغییرات سیاسی و اجتماعی و اقتصادی که این کشورها با آن رو به رو می شوند،انجام داد.
نخست:پنهان شدن «علی نعیمی»وزیر نفت عربستان سعودی از انظار طی مدت اخیر و به طور مشخص از زمان کاهش بهای نفت و رسیدن آن به نصف و متهم شدنش هم از داخل و هم از خارج عربستان سعودی به اینکه وی مهندس سیاست نفتی عربستان است که بازارهای جهانی را در بیش از دو میلیون بشکه نفت غرق کرد تا شرکت های نفت صخره ای را به ورشکستگی بکشاند و اقتصاد کشورهای ایران و روسیه را مختل کند.
دوم:اقدام شبکه تلویزیونی الجزیره،بازوی رسانه ای سیاسی قوی و بلکه تنها در کشور قطر به اخراج صدها کارمند خود به منظور کاهش هزینه ها به دلیل کاهش درآمدهای نفتی به نیم در پی کاهش بهای جهانی نفت.
این دو اتفاق را به دلیل تاثیر داخلی و جهانی آنها و سمبلیک بودن شان بر اساس جایگاه و اهمیت شان و نیز نقشی که در ترسیم چهره منطقه عربی به لحاظ سیاسی و اقتصادی در دهه گذشته بازی کردند به رغم اذعان پیشینی ما درباره میزان تاثیرگذاری شان،انتخاب کردیم.
چه بسا برخی اعتراض کنند که آقای نعمیی سازنده سیاست نفتی کشورش نیست بلکه مجری آن است تصمیم گیرنده اصلی در وزارت نفت عربستان معاون وی شاهزاده«عبدالعزیز بن سلمان»پسر پادشاه عربستان است و چه بسا پنهان شدن اش از صحنه تمایلش به بازنشستگی است زیرا عمرش از هشتاد فراتر رفت،همچنین وی دیگر تمایلی به ادامه ایفای نقش کنونی اش به عنوان وزیر نفت آن هم پس از بیست سال که در این مقام بوده ،ندارد.
نعیمی از سخن گفت با روزنامه ها و خبرگزاری و دیگر رسانه های جمعی امتناع می کند و به نظر می رسد اعتکاف را ترجیح می دهد اما آن چه می دانیم این است که بیشتر تحلیل ها حکایت از آن دارد که بهای جهانی نفت همچنان رو به افول است و به موازات آن درآمدهای نفتی کشورهای حوزه خلیج فارس و غیر حوزه خلیج فارس مانند الجزایر، لیبی، ونزوئلا، روسیه، نیجریه و مکزیک نیز افول می کند.تا جایی که بانک«گولدمن ساکس»پیش بینی کرد که این کاهش به بیست دلار در هر بشکه برسد.
آژانس خدمات رتبه بندی توسعه یافتگی«استاندرز اند بورس»پیش بینی کرد که ادامه کاهش بهای نفت منجر به تاخیر در برخی پروژه های زیرساختی یا لغو آنها در بیشتر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس می شود و چه بسا تصمیم شورای مدیریت شبکه الجزیره برای اخراج یک چهارم کارمندانش (از مجموع پنج هزار کارمند)یکی از برجسته ترین عناوین در این زمینه است.
درست است که شبکه الجزیره از پروژه های زیرساختی نیست ولی این تصمیم اش برای کاهش کارکنان تا حدود زیادی مهم است زیرا این شبکه یکی از مشهورترین،محکم ترین و مهمترین پروژه های حوزه خلیج فارس و منطقه عربی است.
پروژه های بزرگ ساخت فرودگاه،راه آهن،جاده،تونل و مسکن وجود دارد که بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی در سایه افزایش بهای نفت قصد دارند راه اندازی کنند اما بی تردید این پروژه ها یا بیشترشان در نتیجه کاهش درآمدهای نفتی متوقف شده یا لغو می شوند.
سخن گفتن از تدابیر ریاضت اقتصادی که برخی کشورهای حوزه خلیج فارس برای کاهش کسری بودجه های عمومی خود ممکن است در پیش گیرند بر رایزنی ها در دیوان های بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس حاکم است.برخی از روزنامه نیز از احتمال لغو سوبسید دولتی برای سوخت ، برق و آب و نیز اعمال مالیات بر شرکت های خارجی و کارگرانش خبر دادند.
پیشنهادها برای رویاروی با این بحران یا حداقل کاهش خطرات آن زیاد است که برجسته ترین آن پیشنهادی است که «نیکولاس مادورو»رئیس جمهوری ونزوئلا مطرح کرد و آن برگزاری نشست اضطراری کشورهای عضو سازمان اپک و گفت و گو برای هماهنگی با کشورهای تولید کننده نفت در خارج از این سازمان مانند روسیه و مکزیک است.اما کشورهای حوزه خلیج فارس و به طور مشخص عربستان سعودی از این پیشنهاد نه استقبال گرم کردند و نه سرد زیرا ریاض بر این باور است که چنین نشستی فایده ای ندارد و چشم به راه حل های دائمی دارد نه موقت و مهمترین این راه حل ها بیرون کردن شرکت های نفتی صخره ای که مهمترین دلیل بحران هستند از بازارها و ورشکست کردن آنهاست.
تاثیر منفی کاهش بهای نفت فقط محدود به پروژه های زیرساختی و مسائل اجتماعی نمی شود بلکه شامل جایگاه سیاسی کشورهایی صادرکننده نفت که تحرکات سیاسی و نظامی در منطقه عربی طی بیست سال گذشته را هدایت کردند،شامل می شود. در زمان بحران های اقتصادی پول سلاح استراتژیک قوی است و کشور از هم پاشیده در منطقه ملتهبی مانند خارومیانه در همه عرصه ها از هم می پاشد.