از مهر ماه سال ۹۵ فاز اصلی احیای دریاچه ارومیه آغاز میشود و اولویت در برنامههای فاز احیاء، کاهش مصرف آب کشاورزی از طریق ایجاد محدودیت در اراضی کشاورزی جدید، تبدیل حداکثری اراضی کشاورزی به آبیاریهای نوین در راستای رعایت حقآبه دریاچه ارومیه، تسریع در اجرای پروژههای تعادلبخشی، مدیریت و کنترل برداشت از منابع آبهای سطحی و زیرزمینی است. پیشبینی میشود با رعایت برنامه زمان بندی، دریاچه ارومیه حداکثر تا ۱۰ سال آینده زنده و به حالت اکولوژیک خود بازگردد.
جی پلاس، مدتی است با برنامههای فاز تثبیت ستاد احیای دریاچه ارومیه، جان تازهای به کالبد آن برگشته است. هرچند منتقدان دولت این اتفاق را به بارشهای اخیر نسبت میدهند. اما به گزارش ستاد احیای دریاچه ارومیه آنچه امروز باعث شکلگیری وضعیت موجود شده است نه تنها بارشهای مناسب سال جاری بوده بلکه اجرای مجموعه اقدامات از جمله رهاسازی ۵۷۶ میلیون مترمکعب آب از سدهای بوکان، ساروق و حسنلو در زمستان ۹۳ و ۹۴ ، ساماندهی و لایروبی رودخانههای حوضه آبریز این دریاچه، توقف فعالیت ۳۳ سد در دست اجرا و یا مطالعه حوضه آبریز دریاچه ارومیه است.
از دیگر اقدامات انجام گرفته توسط این ستاد در زمان منتهی به اردیبهشت ۹۵، مسدود کردن بیش از ۲۰۰ شق نهر سنتی در فصول غیرزراعی، نظارت دقیق بر برنامه مصارف ۱۲ سد بزرگ حوضه آبریز دریاچه ارومیه، عدم تحویل آب مازاد ورودی به سدهای حوضه آبریز دریاچه ارومیه به بخش کشاورزی، کنترل و کاهش برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی حوضه است.
فعالیت ۳۳ سد اجرایی و مطالعاتی متوقف شد
یکی از برنامههای جدی ستاد احیای دریاچه ارومیه از زمان آغاز فعالیتش توقف سدهای حوضه آبریز دریاچه ارومیه بوده است. در این راستا نیز تاکنون ادامه اجرای چهار سد بزرگ ملی سیمینه، لیلان، باراندوز و نازلو در کنار سایر سدهای این حوضه متوقف شده است. بدین ترتیب اثرات مخربی که پیشبینی میشد این سدها در آینده نه چندان دور پدید بیاورند، تا حدودی ازبین برود.
گفتنی است در میان سدهای متوقف شده چراغویس از لیست خارج شد تا تامین آب شرب مردم سقز که با مشکلات بهداشتی متعددی روبرو بودند، تامین شود. سد چراغویس که از سال ۱۳۸۸ اولین کلنگ آن به زمین خورد تا آغاز کار ستاد احیای دریاچه ارومیه پیشرفت قابل توجهی نداشت. با حمایت مالی ۸۲۰ میلیاردی این ستاد در ۳ سال اخیر، پیشرفت آن به ۸۵ درصد رسید.
هدف گذاری برای انتقال ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب در سال ۱۳۹۸
انتقال آب از حوضههای مجاور تا اتصال کامل به پیکره آبی دریاچه ارومیه یکی از بزرگترین طرحهای ستاد احیای دریاچه ارومیه است که با اتمام آن ۶۰۰ میلیون متر مکعب آب به دریاچه ارومیه منتقل میشود.
گفتنی است طرح انتقال آب از سال ۱۳۸۶ توسط پیمانکاری قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء آغاز شد اما تا بهمن سال ۹۲ پیشرفت پروژه ۱۳ درصد بود. به دنبال حمایت مالی ستاد احیای دریاچه ارومیه از این پروژه پیشرفت آن اکنون به ۲۲ درصد رسید.
طبق پیشبینی ستاد احیای دریاچه ارومیه، عملیات حفاری دستگاه شماره دو یعنی TBM دوم حدود ۴۰ روز دیگر آغاز میشود به دنبال این اتفاق تا سال ۱۴۰۲ آب به دریاچه سرازیر میشود.
۳۵۳ میلیارد ریال برای توقیف چاههای غیرمجاز و کنترل برداشت چاههای مجاز
یکی از برنامههای کلیدی که ستاد احیای دریاچه ارومیه در دستور کارش قرار داده کنترل و کاهش برداشت از منابع آب سطحی و زیرزمینی حوضه است. برنامهای که قصد دارد به وضعیت نگرانکننده برداشتهای غیرمجاز پایان دهد. بر این اساس تاکنون ۳۵۳ میلیارد ریال اعتبار برای توقیف چاههای غیرمجاز و کنترل برداشت چاههای مجاز در سه استان همجوار دریاچه در نظر گرفته شده است.
اما روند اجرای این برنامه طبق گزارشهای ستاد احیای دریاچه ارومیه بهکارگیری ۱۲۵ اکیپ گشت و بازرسی کنترل برداشت از آبهای سطحی و زیرزمینی، پلمب ۱۴۰۰ چاه غیرمجاز، برچیدن ۱۹۵ موتورتلمبه غیرمجاز، ۹۹ مورد توقف دستگاه حفاری در استان آذربایجان غربی و نصب ۳۷۰۰ کنتور هوشمند بر روی چاههای برقدار مجاز است.
گفتنی است در صورتی که تمامی موتورتلمبههای غیرمجاز در این مناطق حذف شوند، ۱۵۰ میلیون مترمکعب آب در سال به دریاچه ارومیه سرازیر میشود.
اتصال زرینهرود به سیمینهرود
گفتنی است در اسفند ۱۳۹۳ برنامه اتصال زرینهرود به سیمینهرود آغاز شد و ظرف مدت ۹ ماه با اعتباری معادل ۱۴۰ میلیارد ریال در آبان ۱۳۹۴ پایان یافت. اتصال زرینهرود به سیمینهرود با سه میلیون متر مکعب عملیات خاکبرداری در طول ۲۵ کیلومتر به اتمام رسید.
براساس گزارش این ستاد، پروژه لایروبی رودخانه آجیچای و دیگر رودخانههای آذربایجان غربی در مدت ۱۱ ماه با مبلغی معادل ۱۲۰ میلیارد ریال به اتمام ر سید.
پروژهای بدون هزینه
یکی از برنامههای ویژه ستاد احیاء در ۵ سال اول اجرای کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی است. برنامهای که با عنوان نظارت دقیق بر برنامه مصارف ۱۲ سد بزرگ حوضه آبریز دریاچه ارومیه از سال آبی ۹۴-۹۳ شروع شد. طبق این گزارش سال آبی ۹۳-۱۳۹۲ مبنای کار قرار گرفت و براین اساس نیز ۱۸ درصد رهاسازی برای مصارف کشاورزی کاهش یافت، راهکاری که بدون هزینه به مدت دو سال اجرا شد.
پارک ملی دریاچه ارومیه
بر اساس گزارش ستاد احیای دریاچه ارومیه، یکی از مباحث مورد توجه ستاد احیای دریاچه ارومیه حفاظت از اکولوژیک پارک ملی دریاچه ارومیه است. برنامهای که سازمان محیط زیست اجرا میکند. ستاد تا پایان سال ۹۴ رقمی معادل۱۳ و نیم میلیارد ریال هزینه کرده، پروژهای که در سال گذشته پیشرفت ۱۰۰ درصدی داشته است. پیشبینی شده با اجرای عملیات مالچپاشی در این منطقه، تپههای ماسهای تثبیت و ریزگردها کنترل شود. ضمن اینکه در آینده به دنبال حاصلخیزی خاک شاهد افزایش جوانهزنی و استقرار پوشش گیاهی در شرایط سخت بیابان میشود.
منبع: ایسنا