جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

برای نجات دریاچه ارومیه تا امروز چقدر هزینه شده؟+ جدول

کد خبر: ۳۶۲۳۱۶
برای نجات دریاچه ارومیه تا امروز چقدر هزینه شده؟+ جدول
نجات دریاچه ارومیه مهم‌ترین برنامه زیست‌محیطی دولت روحانی بود که از اولین جلسه هیات دولت استارت آن زده شد. برای نجات این دریاچه دولت تا به حال چه هزینه‌هایی کرده است؟
جی پلاس، در آخرین روزهای ریاست جمهوری احمدی‌نژاد، سفر هیات دولت به آذربایجان غربی بهانه‌ای شد تا او بهبود وضعیت دریاچه ارومیه را یکی از موضوعات ویژه دولت عنوان کند. اما درست در همان روزها مقامات وزارت نیرو پیش‌بینی کرده بودند دریاچه ارومیه تا ۴سال آینده تبدیل به باتلاق کوچکی می‌شود که از روی نقشه حذف خواهد شد. وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه که از اواسط دهه ۸۰ رو به خشکی گذاشته بود و روند تخریب آن با شیبی تند ادامه پیدا می‌کرد، با شروع دولت یازدهم در قالب کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه سازماندهی شد. اگرچه تا پیش از آن، رئیس دولت نهم و دهم خشکی دریاچه ارومیه را یک اتفاق طبیعی می‌دانست که هر ۵۰۰سال یک بار تکرار می‌شود اما برای دولت یازدهم، تشکیل این کارگروه موضوع اولین جلسه‌ اعضای هیات دولت بود و بلافاصله پس از تصویب، جمعی از کارشناسان محیط زیست و دستگاه‌های مرتبط گرد هم جمع شدند تا اولین قدم دولت برای احیای بزرگترین دریاچه داخلی ایران برداشته شود. کارگروه پیش‌بینی کرده بود که با اقدامات فوری می‌توان روند خشکی دریاچه را متوقف کرد و در سال ۱۳۹۵ به نقطه تثبیت رساند. پس از آن، دریاچه می‌توانست به تدریج و تا سال ۱۴۰۲ به تراز اکولوژیکش نزدیک شود. اما خوشبختانه دریاچه تشنه ارومیه زودتر از آنچه پیش‌بینی‌ می‌شد، یعنی در پایان سال آبی ۹۴-۹۳ به مرحله تثبیت رسید و در خردادماه ۹۵ تراز آبی دریاچه ۵۴ سانتی‌متر بالاتر از تراز آب در پایان سال آبی قبل گزارش شد. چرا ارومیه خشک شد؟ تحلیل‌های آسیب‌شناسان محیط زیست ۳عامل خشکسالی، کشاورزی غیر اصولی و بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب سطحی و زیرزمینی را در بحران خشکی دریاچه ارومیه دخیل می‌دانند. با وجود این، آنچه در این تحلیل‌ها متفاوت است سهم اثرگذاری هرکدام از این عامل‌هاست. در دولت احمدی‌نژاد، وزیر نیرو معتقد بود که آنچه ارومیه را به این روز انداخته خشکسالی‌های اخیر است و بر همین اساس تدابیری مثل بارورسازی ابرها و انتقال آب ارس به دریاچه ارومیه را مناسب می‌دانست. اما تحقیقی که چند محقق امریکایی در سال ۲۰۱۵ در ژورنال تحقیقاتی دریاچه‌های بزرگ منتشر کردند، نشان می‌داد خشکسالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوضه آبریز دریاچه ارومیه شده و عوامل انسانی (از جمله سدسازی‌ها، توسعه ساخت و سازها و احداث بزرگراه) وضعیت دریاچه را بحرانی کرده است. کارشناسان ستاد احیای دریاچه ارومیه معتقدند حدود ۷۰ درصد از منابع آب تجدیدپذیر حوضه آبریز دریاچه ارومیه توسط بخش‌های مختلف به‌ مصرف می‌رسد که فقط ۶۰ درصد از کل منابع آب تجدیدپذیر حوضه را بخش کشاورزی مصرف می‌کند. این در حالی است که بر اساس شاخص کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل، حوضه آبریز ارومیه در مرحله تنش آبی قرار دارد و میزان برداشت از آن باید بین ۲۰ تا ۴۰درصد باشد. ادامه خشکسالی‌ها هم این روند تخریب را تشدید کرده و باعث کاهش ۵۰درصدی آب ورودی به دریاچه شده است. بر همین اساس هم بود که ستاد احیای دریاچه ارومیه، در کنار توقف سدسازی‌ها، آموزش کشاورزان و اهالی ۷۵ روستای پیرامون دریاچه را هم در دو استان آذربایجان شرقی و غربی برای اصلاح الگوی کشت و کاهش مصرف آب یکی از اصلی‌ترین برنامه‌های خود قرار داد و با مسدود کردن چاه‌های غیر مجاز جلوی بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی دریاچه ارومیه را گرفت. ۱۰قدم تا نجات دریاچه برای رسیدن این دریاچه ارومیه به وضعیت امروز، کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه اقدامات زیادی انجام داد که البته هزینه‌های چشمگیری هم برای دولت در بر داشت. هزینه‌هایی که در مقابل آسیبی که حذف دریاچه ارومیه به اکوسیستم منطقه وارد می‌کند و تاثیرات اجتماعی، اقتصادی و حتی سلامتی که بر مردم منطقه می‌گذارد، ناچیز است. دکتر مسعود تجریشی، رئیس کارگروه علمی و فناوری ستاد نجات دریاچه ارومیه می‌گوید: «ابعاد و تبعات خشک شدن ارومیه فقط در داخل ایران نیست. غبار در منطقه حرکت می‌کند و نه تنها در شرق حرکت می‌کند بلکه در غرب، مسیر جبل کندی نیز طوفان شن داریم. طوفان‌های وحشتناکی هستند. مدلسازی‌های جدید می‌گوید طوفان‌ها تا ۵۰۰ کیلومتر شرقی یعنی تا کرج حرکت می‌کنند و کم‌کم به ما می‌رسند. این مساله محلی نیست. مساله‌ای منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی است.» او درباره هزینه‌های احیای دریاچه ارومیه هم می‌گوید: «تا آخر سال ۹۴ کل پولی که ستاد احیای دیارچه ارومیه برای پروژه های خود گرفته ۱۰۱۹ میلیارد تومان است. تقاضا بیشتر از این بود و حدود ۳هزار میلیارد تومان تقاضا داشتیم. امسال هم بودجه درخواستی ما ۲۴۰۰ میلیارد تومان است.» هزینه‌های دولت برای نجات دریاچه ارومیه در ۱۰ طرح اصلی دسته بندی می‌شود که جزئیات آن را در جدول زیر می‌بینید:

ردیف

طرح

فعالیت انجام شده

هزینه اجرا

پیشرفت کار

۱

توقف کلیه طرح‌های سدسازی در دست مطالعه و اجرایی

توقف کلیه طرح‌های سدسازی در دست مطالعه و اجرایی

بدون هزینه

۱۰۰درصد

۲

انتقال آب از به حوضه دریاچه ارومیه

انتقال آب از رودخانه زاب به حوضه دریاچه ارومیه

۳۵۰۰ میلیارد ریال+ ۲۳ میلیون یورو

۲۲درصد

انتقال آب از گلاس (ساختمان سد سیلوه و کانال جلدیان)

۳۳۰۰ میلیارد ریال

۹۸درصد

۳

انتقال آب رودخانه‌ها به پیکره آبی دریاچه

احداث ساختمان سد چراغ ویس

۸۲۰ میلیارد ریال

۸۵درصد

اصلاح دریچه‌های خروجی سد بوکان

۳۵میلیارد ریال

۱۰۰درصد

اصلاح بند انحرافی نوروزلو و کانال MC

۱۲٫۵ میلیارد ریال

۶۲درصد

لایروبی و مسیرگشایی رودخانه های منتهی به دریاچه ارومیه (در آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، کردستان)

۳۵۷میلیارد ریال

آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی ۱۰۰ درصد، کردستان ۳۰درصد

آب‌رسانی دراز مدت به شهر سقز

۸۶ میلیارد ریال

۶۰درصد

۴

جلوگیری از برداشت غیرمجاز از آب‌های سطحی و زیرزمینی

بکارگیری و تجهیز اکیپ گشت کنترل از آب‌های سطحی و زیرزمینی(در آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، کردستان)

۳۵۳٫۸ میلیارد ریال

۵

اتصال زرینه رود به سیمینه رود

اتصال زرینه رود به سیمینه رود

۱۴۰ میلیارد ریال

۱۰۰درصد

۶

انتقال پساب تصفیه‌خانه‌های فاضلاب حوضه آبریز به دریاچه

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهر ارومیه

۱۲۰ میلیارد ریال

۲۸درصد

سامانه فاضلاب گلمان ارومیه

۳۰میلیارد ریال

۴۳درصد

سامانه فاضلاب شاهین دژ

۱۷ میلیارد ریال

۲۰درصد

ایجاد تاسیسات فاضلاب شهر تبریز

۲۵ میلیارد ریال

۵۰ درصد پیشرفت شبکه جمع آوری + ۱۳ درصد پیشرفت خط انتقال اصلی ورودی

۷

کنترل و کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی

مطالعه و اجرای سیستم‌های آبیاری تحت فشار بارانی و قطره ای

۳۹۰ میلیارد ریال

۸۰۰۰ هکتار اجرا شده و ۱۱۰۰۰ هکتار در دست اجرا در سطح سه استان

مطالعه و اجرای انتقال آب با لوله

۱۸۰ میلیارد ریال

۱۴ درصد در آذربایجان غربی - ۵ درصد در آذربایجان شرقی - ۴۴ درصد در کردستان

ساختمان شبکه‌های آبیاری و زهکشی حوضه دریاچه ارومیه

۳۳۰ میلیارد ریال

۲۲ درصد در آذربایجان غربی + ۲۵ درصد در آذربایجان شرقی

۸

برنامه احیای اکولوژیک دریاچه ارومیه

حفاظت و احیای تالاب‌های در معرض خطر کشور

۱۳٫۵ میلیارد ریال

۱۰۰درصد

۹

شناسایی کانون‌های تولید ریزگرد و تثبیت آنها

حفاظت و احیای تالاب های در معرض خطر کشور

۱۳ میلیارد ریال

۹۵درصد

تهیه و اجرای طرح‌های جامع مقابله با بیابان‌زایی (در آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی)

۱۳۵٫۵ میلیارد ریال

۹۲ درصد در آذربایجان غربی + ۹۰ درصد در آذربایجان شرقی

۱۰

تهیه کاداستر اراضی حوضه آبریز دریاچه ارومیه

عکسبرداری هوایی رقومی اراضی کشاورزی حوضه آبریز دریاچه ارومیه (در آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، کردستان)

۸۸٫۲ میلیارد ریال

۸۱ درصد در آذربایجان غربی، ۴۸درصد در آذربایجان شرقی و ۵ درصد کردستان

۱۱

جمع کل مبلغ

۹۹۴۶٫۵ میلیارد ریال + ۲۳میلیون یورو

منبع: خبرآنلاین
انتهای پیام

دیدگاه شما