جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

انتقال آب به محیط زیست ربطی ندارد

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: تا زمانی که حقابه های زیست محیطی تامین می شود، انتقال حوضه به حوضه آب ربطی به سازمان محیط زیست ندارد.

کد خبر: ۳۵۱۱۵۵
انتقال آب به محیط زیست ربطی ندارد

به گزارش جی پلاس، دکتر عیسی کلانتری با بیان این مطلب گفت: امسال کاهش سطح دریاچه ارومیه نسبت به همیشه ۸ سانتی متر بیشتر بوده که علت اصلی آن کاهش بارندگی از یک سو و از سوی دیگر افزایش میزان تبخیر به دلیل بالابودن دمای منطقه بوده است که البته امیدواریم با بارندگی هایی که هفته آینده در پیش داریم این کمبود تا حدودی جبران شود.

وی افزود: در حال حاضر از سد بوکان و سد شهید کاظمی مقداری آب در دریاچه جریان دارد و بنا بر اعلام رسمی وزارت نیرو مبنی بر تجدیدنظر در مصرف آب در کل کشور برای تامین حقابه های زیست محیطی به عنوان اولویت شماره یک وزارت نیرو، در حالی که تاکنون به هیچ عنوان این موضوع در این وزارتخانه تعریف نشده بود، امیدواریم که وضعیت دریاچه ارومیه بهبود یابد.

کلانتری اظهار داشت: وزارت نیرو مکلف است دو میلیارد و ۵۷۶ میلیون متر مکعب سالانه به عنوانه حقابه برای دریاچه ارومیه تخصیص دهد. این در حالی است که در سالهای گذشته این میزان کمتر از یک میلیارد متر مکعب بوده که امیدوارم با تفکر جدید مسئولان وزارت نیرو و مدیران زیرمجموعه آن در استانها، حقابه قانونی تامین شود.

وی با بیان اینکه تاکنون حقابه های زیست محیطی به جای اولویت اول، اولویت چهارم وزارت نیرو بوده اند، تصریح کرد: دلیل آن این است که از یک سو اهمیت مسائل زیست محیطی تاکنون برای مسئولین سایر دستگاه ها روشن نبوده و از سوی دیگر حقابه های زیست محیطی برای وزارت نیرو درآمدزا نیست.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه تاکید کرد: بعد دیگری که برای احیای دریاچه ارومیه در نظر گرفته می شود، صرفه جویی در مصارف کشاورزی است، چراکه مصرف ایده آل و مناسب آب برای کشاورزی معادل ۰.۸ میزان تبخیر و تعرق در هر منطقه است. این در حالی است که بر اساس آخرین برآوردها در دشت زرینه رود این میزان معادل ۱۵۰ درصد میزان تبخیر و تعرق و دشت ارومیه معادل ۱۳۵ درصد میزان تبخیر و تعرق آب مصرف می شود.

وی افزود: یعنی در حقیقت فاصله بین ۰.۸ تا ۱.۳ در دشت ارومیه و فاصله بین ۰.۸ تا ۱.۵ در دشت زرینه میزان آبی است که در مصارف کشاورزی در حوضه دریاچه ارومیه هدر می رود.

کلانتری تصریح کرد: یکی از برنامه هایی که ستاد احیای دریاچه ارومیه در نظر دارد، کاهش ۴۰ درصدی مصارف کشاورزی که این کاهش در حقیقت همین آبی است که هدر می رود و نه تنها موجب کاهش عملکرد و محصولات کشاورزی نمی شود بلکه به دلیل اینکه آب اضافی وارد خاک شده و موجب جلوگیری از تنفس ریشه ها و خفگی می شود، بازده کشاورزی را پایین می آورد.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه با بیان اینکه آبهایی که ذخیره می شوند از آبهای سطحی هستند اظهار داشت: بنابراین با کاهش ۴۰ درصدی مصارف آب در بخش کشاورزی، قادریم در طول ۵ سال ۱.۲ میلیارد متر مکعب آب را ذخیره کنیم یعنی به طور متوسط سالانه ۲۴۰ میلیون متر مکعب از این محل آب وارد دریاچه ارومیه می شود.

وی با اشاره به اینکه از ۶۰ میلیون متر مکعبی که از طریق رودخانه ها آب وارد دریاچه ارومیه می شود، بخش زیادی به دلیل عدم اتصال رودخانه ها به بخش زنده دریاچه تبخیر می شود، تاکید کرد: در حال حاضر اقدامات زیربنایی برای اتصال تمام رودخانه ها به بخش زنده دریاچه انجام شده و دیگر هیچ رودخانه ای وارد بخش جنوبی که از رسوب پر شده و هر آبی وارد آن شود تبخیر می شود، نخواهد شد.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه تاکید کرد: یعنی به طور کلی در طول ۵ سال و تا ابتدای سال ۱۳۹۹، میزان ۹۰۰ میلیون متر مکعب آب از محل جلوگیری از تبخیر رودخانه ها در جنوب دریاچه، ۳۰۰ میلیون متر مکعب از محل جمع آوری پساب ها، ۱.۲ میلیارد متر مکعب از محل صرفه جویی در بخش کشاورزی، ۶۰۰ میلیون متر مکعب از طریق انتقال از رودخانه زاب و ۱۹۵ میلیون متر مکعب از پسوه، یعنی چیزی حدود ۳٫۵ میلیون متر مکعب آب وارد دریاچه ارومیه خواهد شد که البته برخی از این منابع تا پایان سال جاری تامین خواهند شد.

کلانتری یاد آور شد در حقیقت با انجام این عملیات ها حدود ۴ هزار و ۳۰۰ متر مربع از وسعت دریاچه آبدار شده و شوری آن به حدود ۲۵۰ گرم در لیتر که مناسب برای رشد آرتمیا است،می رسد.

وی افزود: در کنار این اقدامات، اقداماتی نیز برای کاهش ریزگردها که یکی از مهمترین دلایل توجه به دریاچه ارومیه است، انجام شده که اقدامات منابع طبیعی در این زمینه در تبریز و ارومیه مناسب بوده و محیط زیست هم به تازگی وارد عمل شده و اقدامات خوبی انجام می دهد.

به گفته کلانتری میزان ریزگردها در این حوضه در سال جاری نسبت به سال گذشته حدود ۲۵ درصد کمتر شده چرا که در ۲۰ درصد از مناطقی که تولید ریزگرد می کردند، عملیات تثبیت از جمله مالچ پاشی، بوته کاری، و قرق انجام شده است.

وی با بیان اینکه متاسفانه در حال حاضر به سالهای کمبود بودجه در خزانه دولت برخورده ایم، تصریح کرد: اگر اعتبارات لازم تامین شود، مهار ریزگردهای حوضه دریاچه ارومیه را به جای ۳٫۵ سال در ۲٫۵ سال عملیاتی خواهیم کرد.

وی در پاسخ به اینکه تا زمانی که برای کشاورزان حوضه دریاچه ارومیه شغل و امنیت غذایی تامین نشود، امکان حیای دریاچه ارومیه وجود ندارد، اظهار داشت: ستاد احیای دریاچه ارومیه مسئول ایجاد شغل یا تامین امنیت غذایی مردم نیست، با این حال جوامع محلی در این منطقه بایستی بدانند که حیات آنها در گرو احیای دریاچه است و تا زمانی که این دریاچه احیاء نشود مردم نمی توانند در میان نمک زار به شغل های دیگر بپردازند.

کلانتری تاکید کرد: از سوی دیگر عملیات های احیایی ستاد برای دریاچه ارومیه به هیچ عنوان به معنی گرفتن شغل کشاورزان نیست و صرفه جویی در مصارف آب نیز به معنی کاهش محصولات کشاورزی نیست چرا که در حال حاضر کشاورزان بیش از ۵۰ درصد آب مازاد بر نیاز خود مصرف می کنند که این آب نه تنها کمکی به افزایش محصول نمی کند بلکه باعث کاهش بازدهی آنها نیز شده است.

به گفته رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه در حال حاضر به دلیل نشستن نمک بر روی گلها، زنبور عسل تمایلی برای نشستن بر روی گلها و تولید عسل ندارد و وقتی در منطقه ای زنبورهای عسل فعال نباشند، ۸۰ درصد کشاورزی در آن منطقه از بین خواهد رفت.

وی افزود: با این حال دولت به دنبال ایجاد شغل های جایگزین در حوضه دریاچه ارومیه است، اما کاهش ۴۰ درصدی آب مصرفی در بخش کشاورزی به معنای توقف کشاورزی در این منطقه نیست.

کلانتری با بیان اینکه در بسیاری از موارد آب مازادی که در بخش کشاورزی مصرف می شود، به صورت غیر مجاز و قاچاق تهیه می شود، اظهار داشت: یکی دیگر از اقداماتی که در راستای مدیریت کشاورزی منطقه انجام می شود گذشته از فرهنگ سازی، جلوگیری از تخلفاتی است که در حاشیه رودخانه های منتهی به دریاچه صورت می گیرد.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه یادآور شد: بر این اساس ظرف ۶ ماه گذشته در حاشیه رودخانه های حوضه ارومیه، ۳۰۰ موتور پمپ چاه های غیر مجاز بسته شده و بعد از این نیز با متخلفان با جدیت برخورد می شود.

چرا که معتقدیم در ابتدا باید متخلفان را حذف کنیم و اگر باز هم نیاز داشتیم حقابه رسمی کشاورزی را خریداری کنیم.

کلانتری تصریح کرد: متاسفانه تا به حال مسئولان مدیریت آب تنها متخلفان را تماشا می کرده اند و در طول ۴۰ سال گذشته هر کس هر کاری که دلش خواسته است با منابع آب کرده است، اما از حالا به بعد با این متخلفان با کمک دستگاه ها قضایی برخورد خواهد شد که استانداری ها مسئولیت آن را خواهند داشت.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه با بیان اینکه آذربایجان شرقی ۱۰ درصد آب مورد نیاز دریاچه ارومیه را تامین می کند، تاکید کرد: این در حالی است که آذربایجان غربی ۹۰ درصد آب را تامین می کند اما خطر ریزگردها در درجه اول متوجه آذربایجان شرقی است. چرا که مسیر باد از غرب به شرق است با این حال برای ایجاد انگیزه در آذربایجان شرقی، ابتدا فشار را به آذربایجان غربی برای تامین آب بیشتر وارد کرده ایم.

کلانتری با بیان اینکه در حال حاضر ۹۷ راهکار برای احیای دریاچه ارومیه به صورت موازی در حال بررسی و اجرایی شدن است، اظهار داشت: ستاد احیای دریاچه ارومیه مسئولیت برنامه ریزی، تامین منابع مالی و نظارت بر عملیات اجرای دستگاه ها را بر عهده دارد و چنانچه لازم باشد در طول اجرا، برنامه هایی که اشتباه هستند و یا توجیه علمی و اقتصادی ندارند توسط این ستاد اصلاح خواهند شد.

وی افزود: به عنوان مثال پس از مدتی ستاد احیاء به این نتیجه رسید که انتقال آب از رودخانه ارس به دریاچه ارومیه با اینکه تصویب شده بود، بسیار پرهزینه است و توجیه اقتصادی ندارد. بنابراین آن را از دستور کار خارج کرد.

کلانتری یادآور شد: همچنین پروژه انتقال آب از دریای خزر به دریاچه ارومیه نیز از نظر ستاد مردود است اما با توجه به دستور رئیس جمهور مبنی بر بررسی مجدد این پروژه، همچنان بررسی می شود.

وی دو دلیل عمده مخالفت با انتقال آب دریاچه خزر را اختلاف در ترکیبات شیمیایی آب این دو دریاچه و هزینه بسیار سنگین آن عنوان کرد.

به گفته کلانتری: ترکیبات شیمیایی دریاچه خزر سولفاته و میزان حلالیت آن ۳۰ تا ۴۰ برابر کمتر از دریاچه ارومیه با ترکیبات کلراته است. همچنین برای انتقال آب از دریای خزر به دریاچه ارومیه بایستی ۲۷۰۰ متر پمپاژ انجام شود که در هیچ جای دنیا اتفاق نیفتاده و به لحاظ اقتصادی برای انتقال ۳ میلیارد متر مکعب آب در سال، ۷.۵ میلیارد دلار بایستی هزینه شود که کاملاً غیر اقتصادی است.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه در پاسخ به اینکه بسیاری از کارشناسان محیط زیست انتقال آب از رودخانه زاب به دریاچه ارومیه را نیز غیر کارشناسی و خلاف موازین زیست محیطی می دانند، اظهار داشت: سالانه حدود ۱.۹ میلیون متر مکعب به طور متوسط آب از رودخانه زاب به کشور عراق منتقل می شود. این در حالی است که ۵۰ درصد این میزان حقابه کشور ماست که تاکنون به دلیل اینکه منطقه سردشت و پیرانشهر مناطقی پرباران بوده اند و منابع مالی و تکنولوژی آن را نداشته ایم از این حقابه استفاده نکرده ایم. اما در حال حاضر هم به این ۹۰۰ میلی متر مکعب حقابه قانونی خود نیازمندیم هم منابع مالی برای آن تعریف شده و هم تکنولوژی آن را داریم. بنابراین چرا از آن استفاده نکنیم؟

کلانتری در پاسخ به اینکه هدایت بخشی از رودخانه زاب به کشور ممکن است بر محیط زیست کشور عراق که همسایه ما است و اثرات مستقیم بر کشور ما دارد تاثیربگذارد، گفت: ما که مسئول حفظ محیط زیست کشورهای همسایه در حالی که محیط زیست خودمان به شدت ویران شده است، نیستیم.

وی افزود: کشور عراق هم در حال حاضر به دلیل اینکه آب زیادی از محل رودخانه زاب در اختیار دارد، بدون هیچ گونه صرفه جویی و با اسراف در استان کردستان خود، کشاورزی می کند در حالی که وقتی که منابع آب آنها نیز محدود شود، این کشور نیز ناگزیر است با مدیریت بهتر در کشاورزی صرفه جویی کرده و از تخریب محیط زیست خود جلوگیری کند.

به گفته وی: کشورهای دیگر نمی توانند به حساب منابع دیگر کشورها هر چقدر که دلشان می خواهد آب را مصرف کرده و در بخش هایی مانند کشاورزی اسراف کنند.

وی افزود: کشور عراق میلیاردها دلار درآمد نفتی دارد که می تواند با مدیریت صحیح آن بخش کشاورزی و محیط زیست خود را رونق داده و حفاظت کند.

وی در پاسخ به اینکه اما این همان دیدگاهی می شود که کشور افغانستان در مورد ما دارد که حقابه هامون را نمی دهد، تصریح کرد: قرار نیست که ما از حقابه کشور عراق استفاده کنیم بلکه این حقابه قانوناً متعلق به کشور ماست و حقابه قانونی آنها به طور کامل در نظر گرفته می شود.

کلانتری در پاسخ به اینکه اما کارشناسان محیط زیست به طور کلی با طرح های انتقال آب مخالف هستند، تاکید کرد: انتقال حوضه به حوضه آب تا جایی که حقابه زیست محیطی در نظر گرفته شود به سازمان محیط زیست ربطی ندارد.

به گفته وی: محیط زیست بایستی در درجه اول به دنبال گرفتن حقابه های زیست محیطی خود و در درجه دوم حفاظت کیفی از منابع آب محیط زیست باشد.

وی با بیان اینکه زمانی که میزان آب دریاچه ارومیه به ۱۵ میلیارد متر مکعب برسد می توان گفت که این دریاچه احیاء شده است، اظهار داشت: در حال حاضر این دریاچه حدود ۱.۶ میلیارد متر مکعب یعنی حدود ۵ تا ۶ درصد مساحت آن آب دارد و با انجام عملیات های احیایی، سعی می کنیم که تا سال ۱۳۹۹ این میزان را به حدود ۱۴.۵ میلیارد متر مکعب برسانیم و پس از آن با ورود سالانه ۳٫۱ میلیارد متر مکعب حقابه به این دریاچه می توان زنده بودن آن را برای همیشه تضمین کرد.

وی با بیان اینکه در سال جاری ۱۹۵۰ میلیارد تومان بودجه برای احیای دریاچه ارومیه در نظر گرفته شده، اظهار داشت: در حال حاضر ۳۵ درصد آن یعنی حدود ۷۰۰ میلیارد تومان از محل صندوق توسعه ملی به صورت نقدی پرداخت شده و ۱۰۵۰ میلیارد تومان آن از ماده ۱۰ و ۱۲ اعتبارات بلایای طبیعی و ۲۲۰ میلیارد تومان از ردیف های بودجه تامین می شود.

رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه با بیان اینکه در حال حاضر ۸۸ هزار چاه غیر مجاز در حوزه دشت ارومیه وجود دارد، اظهار داشت: برخورد با ۴۱ هزار چاه در اولویت است که حدود ۶ هزار عدد از این چاه ها در حاشیه رودخانه های دریاچه ارومیه هستند که ستاد احیاء با همکاری قوه قضائیه، نیروی انتظامی و سازمان آب منطقه ای، برخورد با این چاه ها و بستن آنها را آغاز کرده است و قرار است مابقی آنها خارج از نوبت رسیدگی و در دستور کار قرار گیرند.

منبع: مهر

انتهای پیام

دیدگاه شما