پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران_ اصغر میرشکاری: تاریخ، خانه ای کوچک و محقر را معرفی می کند که به قول امام خمینی: «جلوه گاه نور عظمت الهى و پرورشگاه زبدگان اولاد آدم است.» و انسانهایی را پرورش داده است که «نورشان از بسیط خاک تا آن سوى افلاک و از عالم ملک تا آن سوى ملکوت اعلى مىدرخشد.»
در این خانه، علی بزرگ پدر است و فاطمه، همان «زنى که از معجزات تاریخ و افتخارات عالم وجود است؛» مادر و حسن و حسین-علیهما السلام- اولین و دومین فرزندان و زینب(س) سومین فرزند این خانواده است که بنا به مشهور در سال ششم هجری چشم به جهان گشوده است. او در این محیط بی نظیر تحت نظر و تربیت پنج نفر از برترین موجودات خلقت و الهی ترین انسانها رشد و نمو یافت و با برخورداری از استعداد و توانایی بالای عقلانی و هوش سرشار چیزهایی را آموخت و به جایگاهی رسید که دیگران را هم فرصت و هم توان آن نبود.
این محیط تربیتی از نگاه امام خمینی(س)، چنین تعریفی دارد:
«این خانه کوچک فاطمه -سلام اللَّه علیها- و این افرادى که در آن خانه تربیت شدند که به حسب عدد، چهار- پنج نفر بودند و به حسب واقع، تمام قدرت حق تعالى را تجلى دادند، خدمتهایى کردند که ما را و شما را و همه بشر را به اعجاب درآورده است. ... و با اینکه عده کم و اسباب و ابزار جنگ پیش آنها کم بود، لکن روح الهى و روح ایمان آنها را آن طور کرد که بر همه ستمکاران عصر خودشان غلبه پیدا کردند و اسلام را زنده کردند.»(صحیفه امام 16، ج ص 87)
و یا این که در باره حضرت زهرا(س) به عنوان مادر که نقش اصلی را در تربیت حضرت زینب دارد، چنین میخوانیم:
«زنى که از معجزات تاریخ و افتخارات عالم وجود است؛ زنى که در حجرهاى کوچک و محقّر، انسانهایى تربیت کرد که نورشان از بسیط خاک تا آن سوى افلاک و از عالم ملک تا آن سوى ملکوت اعلى مىدرخشد. صلوات و سلام خداوند تعالى بر این حجره محقر که جلوهگاه نور عظمت الهى و پرورشگاه زبدگان اولاد آدم است.»(صحیفه امام 16، ج ص192 )
اما در یک جمع بندی از ویژگیهای حضرت زینب(س) میتوان گفت:
او از جمله اصحاب رسول اکرم(ص) اسلام و راوی بعض احادیث نبوی و ناقل خطبه های فاطمی است که با توجه به سن کم -حدود 5 سالگی- خود به معجزه شبیه است؛
او حکومت عدل و آزادگی پیامبر بزرگ اسلام را درک کرده است و در آن ارزش و کرامت انسانها را شاهد بوده است؛ او مصیبت بزرگ رحلت پیامبر اسلام و به دنبال آن، جفا و رنج رفته در حق پدر و مادر و بل بشریت در طول تاریخ آینده و به فاصله کمی پس از آن درد جانکاه از دست دادن مادری همچون زهرای مرضیه را تجربه کرده و پس از آن بر 25 سال خانه نشینی و صبوری طاقت سوز و فوق تصور پدر شاهد و همراه و درس آموز بوده است؛
او در محیط تربیتی خود، تعبد و بندگی آگاهانه و زهد و پارسایی روشن بینانه و خداخواهی و انجام کارهای هدفمند و جهت دار را به خوبی درس آموز بوده است؛
او زیبایی و ارزش عدالت و دادگری را در این فضا همیشه شاهد بوده و به ویژه در دوران حکومت پدر بزرگوارش آن را عملا مشاهده کرده و بر اهمیت تلاش برای بر پائی و استقرار آن به خوبی واقف شده است؛
او آموخته است که نگاه داشتن مردم در جهل و بی خبری از ناجوانمردانه ترین ابزار حکومتهای خودکامه و ستمگر غیر مردمی است و ناجوانمردانه تر از آن به کارگیری مقدسات برای این امر و تعریف آن بر اساس قد و قامت رفتارهای منفعت جویانه و در حقیقت مبارزه با دین و مذهب بر اساس تعریف این چنینی از این همه است. روشی که دستگاه اموی به کار گرفته و با استفاده از جهالت نسبت به حقیقت دین به اسم شریعتمدار بر گرده مردم سوار شده و بزرگترین جنایتها را در حق دین و دینداران واقعی انجام می داد؛
و او همچنین آموخته است که باید پرده جهل و بیخبری را در هم درید و با جور و خود کامگی جباران حاکم مبارزه کرد ولو به قیمت از دست دادن تمامی عزیزان و به اسیری رفتن و آن همه نامردمی ها را تحمل کردن.
اما در نگاهی، دورانهای مختلف زندگی حضرت زینب(س) را میتوان به دوره کودکی تا زمان ارتحال جد بزرگوارش و به فاصله کمی پس از آن از دست دادن مادر، دوره خانهنشینی و نیز حکومت پدر تا زمان شهادت ایشان و سپس تا روز شهادت برادر بزرگوارش حضرت امام حسن و پس از آن تا عصر عاشورا و وقایع دردناک آن روز و دوره دیگر بعد از عصر عاشورا تا زمان وفات آن بانوی بزرگوار تقسیم بندی کرد. در همه این دورانهای فراز و نشیبهایی وجود داشته و خوشیهای و رنجها و مصیبتهائی رخ نموده است. اما آنچه بیشتر شکوفائی و عظمت شخصیت فرهیخته و بهره وافر گرفته از همه این دورانهای حضرت زینب را به نمایش می گذارد، مرحله آخر است و قافله سالاری کاروان اسیران خاندان وحی و حضور شکوهمند در مجلس ابن زیاد در کوفه و سپس مجلس یزید و حضور در کاخ سبز معاویه و شکستن هیمنه و ابهت یزید در طول در جغرافیای آن روز دنیای اسلام و در طول تاریخ بشریت برای همه دوران ها.
یک زن که همه عزیزان و برادران و فرزندان و برادر زادگان و دیگر اقوام و کسان خود از اولاد رسول الله و بنی هاشم را از دست داده است و آن همه داغ در آن صحنه های سبعانه و غیر انسانی را مشاهده کرده است و در ادامه آن رنج و درد اسارت در کوفه و به وِیژه در شام و در طول مسیر را از سر گذرانده است، اکنون در مجلس یزید با آن همه وصفی که شنیده ایم حضور یافته است، قاعدتا باید توان حرکت و نای تکلم و تمرکز بیان مطالب منسجم و منظم را نداشته باشد؛ اما زینب چه در کوفه و چه در مجلس یزید چنان از موضع عزت و استواری شخصیت و تسلط بر نفس و اتکای به حق و حقیقت، به سخن می پردازد که گوئی خداوند سخن یعنی علی بزرگ لب به سخن گشوده است. کلمات او که با آیات کلام الله مجید مزین است، همچون تازیانه های عذاب بر روح و حیثیت یزید و دم و دستگاه اموی فرود می آید و شخصیت حقیر اورا حقیرتر می کند و به نابودی و انفعال می کشاند و چنان است که بنا به قول حضرت امام خمینی(س):
«در مقابل یزید، حضرت زینب- سلام اللَّه علیها- ایستاد و آن را همچو تحقیر کرد که بنى امیه در عمرشان همچو تحقیرى نشنیده بودند، و صحبتهایى که در بین راه و در کوفه و در شام و اینها کردند و منبرى که حضرت سجاد- سلام اللَّه علیه- رفت و واضح کرد به اینکه قضیه، قضیه مقابله غیر حق با حق نیست؛ یعنى، ما را بد معرفى کرده اند؛ سید الشهدا را مى خواستند معرفى کنند که یک آدمى است که در مقابل حکومت وقت، خلیفه رسول اللَّه ایستاده است. حضرت سجاد این مطلب را در حضور جمع فاش کرد و حضرت زینب هم.» (صحیفه امام، ج17، ص 54)
در انتهای این خطبه امیدواری حضرت زینب نسبت به ماندگاری حق و حقیقت و نابودی باطل را چنین مشاهده می کنیم:
«...ای یزید! هر کید و مکر که داری بکن، هر کوشش که خواهی بنمای، هر جهد که داری به کار گیر، به خدا سوگند هرگز نتوانی نام و یاد ما را محو کنی، وحی ما را نتوانی از بین ببری، به نهایت ما نتوانی رسید، هرگز ننگ این ستم را از خود نتوانی زدود، رای توسست و روزهای قدرت تو اندک و جمعیت تو رو به پراکندگی است،در روزی که منادی حق ندا کند که لعنت خدا بر ستمکاران باد.
سپاس خدای را که اول ما را به سعادت و مغفرت ثبت کرد و آخر ما را به شهادت و رحمت فائز گرداند، از خدا می خواهیم که ثواب آنها را کامل کند و بر ثوابشان بیفزاید، و برای ما نیکو خلف و جانشین باشد، که اوست خداوند رحیم و پروردگار ودود، و ما را کافی در هر امری و نیکو وکیل است »
اما با نگاهی به نظرات حضرت امام خمینی(س) می توان به این نتیجه رسید که از منظر ایشان حضرت زینب(س) در زندگی فردی و به ویژه احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت اجتماعی انسانها برای همه دورانها به عنوان الگویی برتر و اسوه ای حسنه در ابعاد مختلف، قابلیت تأسی و پیروی را دارد؛ چنانکه آمد و ملاحظه شد در باب ظلم ستیزی:
« ...آنها به ما فهماندند که در مقابل جائر، در مقابل حکومت جور، نباید زنها بترسند و نباید مردها بترسند... »
و یا این که در زمینه انجام امور برای رضایت پروردگار و کار هدفمند و جهت دار:
«شما ملاحظه کنید که بهترین خلق اللَّه در عصر خودش، حضرت سید الشهدا- سلام اللَّه علیه- و بهترین جوانان بنى هاشم و اصحاب او شهید شدند و از این دنیا رفتند با شهادت، لکن وقتى که در آن مجلس پلید یزید صحبت مى شود، حضرت زینب- سلام اللَّه علیها- قسم مى خورد که ما رَایْنا الّا جَمیلًا؛ رفتن یک انسان کامل، شهادت یک انسان کامل در نظر اولیاى خدا جمیل است، نه براى اینکه جنگ کرده و کشته شده، براى اینکه جنگ براى خدا بوده است، قیام براى خدا بوده است.» (صحیفه امام، ج20، ص 204 )
و در باب پاسداشت ارزشها و تأسی به حضرت زینب(س)، چنین آورده اند:
«ما مکرر دیدیم که زنان بزرگوارى زینب گونه- علیها سلام اللَّه- فریاد مى زنند که فرزندان خود را از دست داده و در راه خداى تعالى و اسلام عزیز از همه چیز خود گذشته و مفتخرند به این امر؛ و مى دانند آنچه به دست آورده اند بالاتر از جنات نعیم است، چه رسد به متاع ناچیز دنیا»(صحیفه امام، ج21، ص 398).
در باره تاریخ و محل وفات حضرت زینب(س) نقلهای متفاوت تاریخی وجود دارد که مشهورترین آن روز پانزدهم ماه رجب سال بعد از واقعه عاشورا و در دمشق است که گویا به حالت تبعیدی در آن جا به سر می برده اند. این مناسبت را به همه دوستداران خاندان عصمت و طهارت تسلیت و تعزیت گفته و بهره گیری کامل از همه خیر و برکات موجود در زندگانی این بزرگواران را برای همه طالب است. والسلام.