جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

به مناسبت پنجم جمادی الاول؛ سالروز میلاد حضرت زینب(س)

شکوه شکیبایی

امیر عباسی

کد خبر: ۳۷۲۶۲
شکوه شکیبایی

جماران - حریم امام: بانوى بزرگ ایمان «زینب» در سال پنجم هجرى دیده به جهان گشود. او سومین فرزند ارجمند خاندان وحى و رسالت و دودمان پاک و بلندآوازه‏ امامت بود. آنگاه که آن حضرت دیده به جهان گشود، پیامبر بزرگوار اسلام، نام او را «زینب» نهاد. واژه‏ مقدس و جانبخشى که از «زین» و «اب» شکل گرفته است و به مفهوم زینت و آراستگى پدر مى‏ باشد. این بانوى بزرگ، هم داراى زندگى درخشان و تاریخ سرشار از فضایل انسانى و ارزشهاى اخلاقى است و هم همه‏ مراحل زندگى الهام ‏بخش و درس‏آموزش با حوادث اندوه بار و درد و رنج آمیخته بود.

حماسه فضیلت و کمالات:

1. عصمت:

در کتاب «زینب بنت الامام امیر المؤمنین» مقام عصمت را برای این بزرگوار ذکر می کند و می نویسد: هر چند مقام عصمت برای ایشان «ضروری دین» نیست ولی به این مرحله رسیده اند...»[علی محمد علی دخیل، زینب بنت الامام امیرالمؤمنین، ص 21] و خلاصه باید گفت: «شئونات باطنیه و مقامات معنویه حضرت زینب ـ سلام الله علیها ـ نایبه زهرا، امینه خدا.. . را هیچ کس نتواند به تحریر و تقریر در آورد».[خان سپهر، عباسقلی، ناسخ التواریخ، جزء اول، ص 73] «ابن اثیر» می نویسد: «زینب در فصاحت و بلاغت و زهد و عبادت و فضیلت و شجاعت و سخاوت شبیه ترین مردم به پدر خود علی ـ علیه السلام ـ و مادر خود فاطمه ـ سلام الله علیها ـ بود.»[صادقی اردستانی، احمد، زینب قهرمان، ص 392]

2. دانشی از سوی خدا:

زمانی که حضرت زینب(س) خطبه پرمحتوا و آتشین خود را در بازار کوفه ایراد نمود، امام سجاد(ع) در تأیید مقام علمی زینب(س) فرمود: الحمدلله تو دانشمند و عالمه ای بدون معلم و بانوی خردمندی بدون استاد می باشی».[محلاتی، ذبیح الله، ریاحین الشریعه، ج3، ص 75] این سخن امام سجاد(ع) نشان دهنده علم لدنی آن حضرت می باشد.

از روایات و اخبار استفاده می ‏شود که بخشی از علوم بانو زینب سلام الله علیها از جانب پروردگار به او افاضه شده بود. امام سجاد(ع) در خطابی به عمه ‏اش زینب فرموده است: «انتَ ‏بِحمداللهِ عالمةٌ غیرَ مُعلمه و فهمه غیرَ مُفهمه‏»؛ تو بحمدالله دانشمندی معلم ندیده هستی و دارای درک و فهمی هستی که ذاتی تو است.

او «مفسر قرآن‏» بوده است و در ایامی که علی(ع) در کوفه حضور داشت این بانوی بزرگ مجلسی در منزل خود داشته و برای زنان تفسیر قرآن بیان می ‏فرموده است. در یکی از روزها بیان تفسیر «کهیعص‏» را می‏فرمود. در آن میان امیرمؤمنان(ع) وارد شد و فرمود: ای نور دیده! شنیدم که تفسیر کهیعص را برای زنان بیان می ‏نمودی. عرض کرد: بلی فدایت ‏شوم! فرمود: ای نور دیده! این رمزی است در مصیبتی که پس از این بر شما عترت پیغمبر، وارد می‏شود پس برخی از آن مصایب را برایش برشمرد تا جایی که گریه آن مظلومه بلند شد.

گواه دیگر بر دانش انبوه آن بانو خطبه ‏هایی است که در کوفه و شام ایراد کرده است و دانشمندان زیادی آنها را ترجمه و شرح کرده‏اند. این خطبه ‏ها نشان‏ دهنده تسلط علمی آن بانو در علوم اسلامی به ویژه قرآن کریم بوده است. آیاتی که او در این خطبه‏ ها مطرح کرده است جواب دهنده شبهات بسیاری در زمینه ‏های اعتقادی و غیر آن است.

حضرت زینب علیهاالسلام در خطبه ‏های خود نشان داده که به معارف قرآن کاملا آشنا بوده است. اگر کسی به آیات قرآن معرفتی جامع نداشته باشد چگونه می‏تواند هر آیه‏ ای را برای استدلال مخصوص به گونه ‏ای که دشمن را محکوم کند، به کار برد.

از آنجا که امام حسین علیه‌السلام، از عبادت‏های خواهرش زینب کاملا مطلع بود می‏دانست که او نزد پروردگار خود مقام استجابت دعا دارد در آخرین وداع به وی می‏فرماید: «یا اختاهُ لا تَنسینی فِی نافلةِ اللیل‏»؛ ای خواهرم! مرا در نمازهای شبت فراموش نکن.

آری، تنها غواص ماهر دریای قرآن و حقایق آن می‏تواند حامل پیام امامت ودیعه‏دار اسرار الهی باشد. او در زمان بیماری امام سجاد (علیه‌السلام) از جانب امام حسین(علیه‌السلام) نیابت ‏خاصی برای مراجعات و رفع مشکلات مذهبی مردم داشته است و مردم نیز در امور حلال و حرام به زینب سلام‎ الله ‎علیها مراجعه می‏کردند تا زمانی که امام سجاد(ع) از بیماری شفا پید اکرد.

شاهد دیگر بر مقام علمی او روایاتی است که آن محدثه نقل کرده است، از جمله آنها، خطبه مادرش فاطمه(س) در مسجد مدینه است. و حدیث «ام ایمن‏» پیرامون حوادثی که در آینده در کربلا به وقوع خواهد پیوست.

3. سخن وری:

خطبه های آتشین و زیبای زینب در کوفه و شام که یزید و یزیدیان را رسوا ساخت در حد اعلای فصاحت و بلاغت بود. شهید مطهری در این رابطه می نویسد:

«خطابه ای که حضرت زینب در مجلس یزید خوانده است از خطابه های بی نظیر دنیاست».[مطهری، مرتضی، فلسفه اخلاق، ص 59]

4. عبادت:

«زینب کبری در تمام مدت اسارت تهجد و نماز شبش تعطیل نشد»[مطهری، مرتضی، تفسیر سوره مزمل، ص 68] در کتاب ریاحین الشریعه آمده است: «شب زنده داری زینب در تمام عمرش ترک نشد حتی شب یازدهم محرم».[محلاتی، ذبیح الله، ریاحین الشریعه، ج 3، ص 61]

5. بزرگواری:

در بزرگواری آن حضرت ـ سلام الله علیها ـ همین نکته بس که «زمانی که در عصر روز عاشورا دو پسرش را شهید کردند از خیمه پای بیرون نگذاشت»[محلاتی، ذبیح الله، ریاحین الشریعه، ج3، ص74] در حالی که هنگام شهادت سایر شهدا از خیمه بیرون می آمد و امام حسین ـ علیه السلام ـ را دلداری می داد ولی اینجا برای این که برادرش حسین ـ علیه السلام ـ خجالت نکشد از خیمه بیرون نیامد.

6. صبر:

«شهید مطهری» در این رابطه می نویسد: «در حماسه حسینی آن کسی که بیش از همه درس تحمل و بردباری را آموخت و بیش از همه این پرتو حسینی بر روح مقدس او تابید خواهر بزرگوارش زینب ـ سلام الله علیها ـ بود».[مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، ج 2، ص 225] و در ناسخ التواریخ آمده است: «محققاً از آغاز خلقت تاکنون از هیچ زنی از زنهای انبیاء و اولیاء با این حلم و بردباری پدید نیامده است».[خان سپهر، عباسقلی، ناسخ التواریخ، جزء اول، ص 73]

تربیت

نزد بهترین آموزگاران بشریت:

اولین محیط تربیتی هر انسان خانه اوست. ‏خانواده زینب؛ پدر و مادر او نمونه‏ های کامل انسانیت هستند؛

ا- پدر زینب یعنی علی(ع): تا زمانی که زنده بود ذره ‏ای غیر از حلال نخورد و برای غذای خود به نان جو خشکی همراه با شیر اکتفا می‏ کرد. آخرت را بر آسایش و راحتی زندگانی دنیا ترجیح می ‏داد و اگر در مقابل دو کار الهی قرار می ‏گرفت کار سخت ‏تر را انتخاب می ‏کرد. خود آب از چاه می ‏کشید و هیزم برای آتش می‏آورد. حضرت علی(ع) همیشه خوشرو و متبسم، متواضع و فروتن بود. بسیار ساده مانند بردگان می‏ نشست و غذا می‏ خورد. در عبادت بی ‏نظیر بود. در هر شبانه ‎روز ای بسا هزار رکعت نماز می‏ خواند. کانون خانواده‏ اش سراسر ایثار، محبت و تعاون بود.

همسرش «عبدالله بن ‏جعفر» از نیکان زمان و ثروتمندان آن عصر بود و در جود و بخشش مشهور به «ابوالمساکین‏» است. با این حال زینب سلام الله علیها برای خود هیچ اندوخته ‎ای نداشت و با دست‏ خالی به کربلا به اسارت رفت و بازگشت. امام سجاد(ع) فرمود: «زینب سلام الله علیها در زندگانی خود برای آینده‏اش هیچ چیز ذخیره نکرد.»

2- مادر زینب یعنی فاطمه زهرا(س): نیز الگوی فضایل و در تربیت فرزندانش بسیار کوشا بود. تمام کارهای خانه را خود انجام می ‏داد. گندم آرد می‏ کرد و آرد را خمیر می‏ نمود و نان می‏ پخت و لباس ‏وصله می ‏زد. شب های جمعه تا صبح در حالت رکوع و سجده به سر می‏برد و جز برای دیگران برای خود هیچ دعا نمی ‏کرد. در اثر کار زیاد بدنش رنجور شد، تا آنجا که علی(ع) فرمود: در پی آب کشیدن از چاه اثر آن بر سینه زهرا باقی ماند و در اثر آرد کردن با آسیاب، دست‏ هایش پینه بست و در اثر نظافت و پخت و پز لباسش پیوسته گردآلود بود. در سخن گفتن از راستگوترین افراد بود.

این خانواده بهترین الگو برای احترام متقابل نسبت ‏به یکدیگر است، احترام به همسر یکی از اصول زندگی خانه آنهاست، علی(ع) می ‏فرماید: «به خدا قسم من هیچ زمان فاطمه را خشمناک نکردم و او را بر کاری اجبار ننمودم تا این که از دنیا رحلت کرد و همچنین هیچ‏ گاه فاطمه مرا خشمناک نکرد و از من نافرمانی ننمود و هر وقت ‏به او نگاه می ‏کردم غم‏ها از وجودم رخت‏ برمی ‏بست.»

انفاق این خانواده سرمشق زندگی همگان است، زیرا پناهگاه یتیمان، فقیران و بردگان بوده و از کوچک تا بزرگ ایشان حتی غذای خود را برای خدا از خویش دریغ می‏داشتند و به نیازمند می‏دادند. (آیات ‏7 تا 11 سوره «هل اتی‏» بیان کننده روحیه جود و بخشش این خانواده است.)

حضرت زینب علیهاالسلام در خطبه ‏های خود نشان داده که به معارف قرآن کاملا آشنا بوده است. اگر کسی به آیات قرآن معرفتی جامع نداشته باشد چگونه می‏تواند هر آیه‏ای را برای استدلال مخصوص به گونه‏ای که دشمن را محکوم کند، به کار برد.

فرزندان این خانواده که از جمله آنها «زینب‏» است، از مکارم اخلاق این پدر و مادر بهره‏ها گرفته‏ اند؛ در دانش، زهد، صبر، عفت، حضور در صحنه‏های سیاسی .

از روایات و اخبار استفاده می‏شود که بخشی از علوم بانو زینب سلام الله علیها از جانب پروردگار به او افاضه شده بود.

زینب در چنین خانواده و محیطی بزرگ شد. او نزد بهترین آموزگاران بشریت تربیت ‏یافت.[مجله ماهنامه کوثر، شماره 6، حسین علوی مهر]


انتهای پیام

دیدگاه شما