چهار معیار برای بررسی هدفمند بودن یا نبودن قیام امام(ع) وجود دارد که نخستین معیار شناخت اجزا و خصوصیات این حرکت است. قابل درک بودن پیامها و سخنان امام حسین(ع) برای مردم، معیار دوم سنجش هدفمند بودن این قیام است که با توجه به برخی سخنان ایشان، قابل تفسیر بودن پیام ها تایید می شود.
به عنوان نمونه امام در جایی میفرماید «انی لااری الموت الاالسعادة»، من مرگ را نمی بینم جز سعادت، یا سایر تعبیراتی که ایشان دارند، مواردی ناشناخته و غیر قابل فهم نیستند. سوم اینکه آن پیام ها معقول و برای دیگران نیز قابل اقتدا باشد، به عنوان مثال مواردی مانند جایگاه انسانیت، کرامت انسانی، مبارزه با استبداد، تعالی اخلاقی و... که در سخنان امام بر آنها تاکید می شود که با روح انسانیت ارتباط دارد و برای همه قابل استفاده است. این معیار، شاهدی است بر تضمین معیار چهارم که ارزیابی هدفدار بودن این قیام یعنی فرامذهبی و فراملیتی بودن پیام های جریانی که در کربلااتفاق افتاد. گرچه امروز ما سعی داریم به عاشورا و کربلاتنها هویت دینی مذهبی دهیم، اما با توجه به استفاده دیگرانی که علاوه بر شیعه نبودن برخی حتی مسلمان نیز نبودند، می توان دریافت که آنها معنایی فرامذهبی و مرتبط با روح انسان از آن درک کرده اند. لذا دلیل صحبت های امام حسین(ع) با دیگرانی که حتی می دانست برخی از آنها از کسانی نیستند که با او همراه شوند، بیان این مطلب بود که این سخنان را برای خود نمی زند بلکه مخاطب او دیگران هستند: با تثبیت این سخنان در نوشتهها
نسلهای آینده را نیز مخاطب سخنان خود قرار می دهند. اما باید بگویم که سخنرانی های امام حسین(ع)، در طول تاریخ بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این توجهات، اختصاص به مذهب یا دین خاصی ندارد حتی شخصیتهای غیردینی مانند گاندی یا کسانی که در طول تاریخ از مبارزان بودهاند به این پیامها توجه بسیاری کرده اند به عنوان مثال کتابی به نام «ابوالشهدا» توسط عقاد در مصر در این ارتباط نگاشته شد. برای قیام امام به عنوان یک قیام آزادیخواهانه و در برابر استبداد، معنا و مفهوم ایجاد کرده اند. پیام حرکت امام حسین(ع)، پیامهایی معقول بوده است.
با مورد توجه قرار دادن ایده ها، آرمان ها و سخنان امام در اهداف این حرکت، مشاهده می شود که این جریان، نه فقط برای شیعیان و حتی تنها برای مسلمانان بلکه پیامهایی برای کل انسانیت دارد.
منبع: اعتماد