نوشته حاضر چکیدهای برگرفته از مقاله مفصل جناب آقای دکتر فضل الله صلواتی می باشد که اصل آن در سایت چشمانداز ایران قرار گرفته است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، چکیده حاضر در شماره 79 دوماهنامه چشم انداز ایران چاپ شده است:
یکی از شاخص ترین چهره های انقلابی ایران در شهر اصفهان، آیت الله حاج سید جلال الدین طاهری حسین آبادی اصفهانی بود. وی در سال 1305 هجری شمسی در یک خانوادهی مذهبی دیده به جهان گشود. جد پدریش مرحوم آیتالله میرسید عبدالحسین موسوی از علمای بزرگ منطقه حسینآباد اصفهان بود که به زبانهای انگلیسی و فرانسوی نیز تسلط داشت و از مؤسسان دارالتبلیغ «سقاخانه» در محله جلفای اصفهان بود. پدر سید جلال الدین، عبدالخالق، نیز در حوزه علمیه اصفهان درس خواند و ملبس به لباس روحانیت شد، اما با مبارزه پهلوی با آخوندها و لباس روحانیت، از لباس به در آمد. وی با توجه به اطلاعات وسیع علمی، آگاهی و تسلط به رشته ریاضی و زبان فرانسه، وارد خدمت فرهنگ (آموزش و پرورش) شد و در عین حال در منزل به تدریس قرآن و احکام برای جوانان پرداخت.
در بستر فراهم شده توسط این دو بزرگوار، سید جلالالدین از همان کودکی با همت خویش نبوغش را شکوفا کرد. وی پس از طی دوران ابتدایی، در دبیرستان سعدی اصفهان ادامه تحصیل داد و شاگرد اول دبیرستان شد و در سال 1323 دیپلم گرفت، سپس مدتی در مدرسه فرانسوی ها به آموختن زبان فرانسوی پرداخت. جد، پدرش و همچنین افراد دیگری همچون آیتالله حاجسید حبیب روضاتی او را تشویق به تحصیل در حوزه علمیه کردند.
سید بزرگوار دروس مقدماتی را در حوزه علمیه اصفهان خواند و از محضر افرادی چون آیتالله حاجسید محمد جواد موسوی غروی بهره برد. وی برای ادامه تحصیل در سال 1325 راهی حوزه علمیه قم شد. در آن دوران شرایط برای تحصیل طلاب آنچنان مشکل بود که آیتالله طاهری به علت عدم یافتن جایی در مدرسه ای برای سکونت، با نا امیدی تصمیم به بازگشت به اصفهان می گیرد، ولی خدا آیتالله حاجشیخمحمد صدوقی را سر راه وی قرار میدهد و سید جلال الدین در قم ماندگار می شود.
در دوران تحصیل در قم با کوشش و جدیت کامل از محضر آیات عظام: حجت کوهکمرهای، سید محمد تقی خوانساری، حسین بروجردی، محقق داماد و خمینی، کمال استفاده را می برد. در این دوران با آقایان آیات: بهشتی، امام موسیصدر، موسی شبیری زنجانی، جوادی عاملی، احمدی میانجی، آذری قمی، موسوی اردبیلی، مکارم شیرازی و... هم مباحثه ای بود.
آقای طاهری در سال 1343 پس از دستگیری و تبعید آیتالله خمینی به اصفهان بازگشت و به تدریس و تبلیغ پرداخت و در منابر و مجالس در اصفهان و سایر شهرها به طرفداری از نهضت روحانیت و مبارزات امامخمینی داد سخن میداد، هر کجا می رفت، با استقبال مردم روبهرو می شد. ایشان در مسجد اعظم حسینآباد و در مسجد نوی بازار اصفهان، جلسات بحث و تفسیر برقرار کرد و برای آگاهی مردم گام های مثبتی برداشت و جوانان بسیاری به ایشان گرایش پیدا کردند و معظمله یکی از استوانه های انقلاب در اصفهان گردید و در محضر ایشان شاگردان بسیاری تربیت شدند که در خدمت به دین و انقلاب فعال گردیدند.
آیتالله سیدجلال طاهری از همان ابتدای نهضت روحانیت با نوشتن و امضای اعلامیه ها مخالفت خود را با رفتار رژیم ستمشاهی بیان می کرد. اولین اعلامیه ای که با دیگر روحانیون اصفهان امضا کرد، اعتراض به کشتار 15 خرداد سال 42 در تهران و قم دیگر شهرها بود. البته ایشان در راه مبارزه به صرف اعلامیه و سخنرانی اکتفا نمیکرد و جلسات و نشستهای مخفی بسیاری با افراد مبارز داشت و با نهایت سعی، معضلات و مشکلات آنان را رفع می کرد، بمخصوص در اصفهان در سازماندهی نیروهای پراکنده فعال بود.
آیتالله در راستای فعالیت های خویش در سال 49 اقدام به برگزاری نمازجمعه در مسجد اعظم حسینآباد نمود که اکثر شرکتکنندگان در آن، جوان های انقلابی شهر بودند و این مسجد پایگاه عظیمی برای ارتباطات و فعالیت های انقلابی اصفهان شد و تا پیروزی انقلاب، این نمازجمعه ادامه داشت. البته ساواک تمام تلاش خود را برای برهمزدن آن میکرد و شخص ایشان را شدیداً مورد آزار و اذیت قرار میداد. در واقع بعد از نمازجمعهی نجفآباد به امامت حضرت آیتالله العظمی منتظری، در اواخر دهه 40، این دومین نمازجمعه سیاسی و مبارزاتی در ایران بود.
فعالیتهای آیتالله طاهری با واکنش های تند ساواک و فشار بر ایشان توأم بود، ولی بر اراده آهنینش خللی ایجاد نمی کرد و تا زمان پیروزی انقلاب با عزم و ارادهی قوی و یک دنیا ایمان، اعتقاد، از خودگذشتگی و فداکاری به مبارزه پرداخت.
با مرگ نابهنگام دکتر علی شریعتی در 30 خرداد ماه سال 56، شدیدترین واکنشها در سطح کشور از مسجد اعظم حسینآباد آغاز شد. در آبان ماه همان سال با مرگ مشکوک آیتالله سید مصطفی خمینی، اولین مجلس ترحیم در اصفهان توسط آیتالله طاهری در مدرسه صدر بازار برگزار شد، که منجر به ریختن ترس دیگران برای برگزاری مراسم گردید. از همین مجلس بود که پس از بردن نام خمینی، مردم صلوات می فرستادند. پس از آن با عادیشدن برگزاری مراسم و دادن اعلامیه برای فوت مرحوم مصطفی خمینی کنترل کشور و شهر اصفهان از دست دولتی ها، نیروهای انتظامی و ساواک خارج شد و کوشش های آنها برای سرکوب نتیجه عکس میداد.
آیتالله طاهری به علت نقش محوریش ممنوعالمنبر شد، ولی علیرغم این موضوع در روز جمعه 11 فروردین57 یک روز بعد از کشتار مردم یزد خطبه نمازجمعه را خواند و سه روز بعد با تصمیم کمیسیون امنیت اجتماعی اصفهان به شهر مهاباد تبعید شد. در ایام تبعید ایشان، به صورت مرتب ازجانب مردم تظاهرات برپا میشد و مردم با شعارهای خود، آزادی ایشان را خواستار بودند. سرانجام این تلاش ها منجر به تشکیل دادگاهی مجدد برای ایشان شد و تبعید دوساله به سه ماه تقلیل یافت. پس از اتمام زمان تبعید، در 28 تیر ماه 57 با استقبال بسیار عظیم مردم ایشان وارد شهر شدند. این حادثه در آن روز منشأ تحولات و دگرگونی های بسیاری گردید. آخر این مراسم آیت الله از مردم خواستند که سه روز بعد در مسجد مصلی برای اقامهی نمازجمعه حاضر گردند. علیرغم کارشکنیهای فراوان حکومت این مراسم با استقبال گسترده برگزار شد.
آیتالله به علت ادامه فعالیت هایش بار دیگر در تاریخ 10 مرداد از اصفهان تبعید شد. این موضوع منجر به واکنش تند و انقلابی مردم اصفهان گردید و همان شب یک نفر شهید شد. فردای آن روز مردم با حرکت به سمت منزل آیتالله خادمی در آنجا متحصن شدند. شرح کامل این ماجرا در این مختصر نمی گنجد و صرفاً یک توضیح کوتاهی داده می شود. ادامه این تحصن با ماه رمضان همزمان شد و همین امر بر شدت مقاومت مردم افزود. پس از 10 روز در 19 مرداد ماه با توجه به شرایط، آیتالله خادمی از مردم می خواهد که موقتاً تحصن را پایان بخشند. متحصنین با قبول این امر تحصن را پایان می دهند، ولی نیروهای نظامی وحشیانه به آنان حمله کرده و در این بین 9 نفر شهید میشوند و از فردای آن روز در اصفهان حکومت نظامی اعلام می گردد.
آیتالله در تبعید به زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری در تهران منتقل و پس از 31 روز به بهداری زندان قصر برده میشود. سپس ایشان بهصورت مخفی در 23 آبان 57 به منزلشان در اصفهان آورده میشود، ولی علیرغم این مخفیکاری، رژیم مردم متوجه شده و به خانهی ایشان هجوم می آورند، آقا هم به استقبال آنها رفته و برای آنها سخنرانی میکند. آیتالله تا زمان پیروزی انقلاب، خستگیناپذیر به فعالیت های خود ادامه می دهد.
آیتالله طاهری به پشتوانه این مجاهدت ها، بعد از انقلاب نیز نقش بسیار کلیدی در ادارهی مسائل داشت. ایشان به همراه آیت الله خادمی تمام تلاش خود را برای ساماندادن به شرایط اصفهان انجام دادند.
آیتالله در انتخابات مجلس خبرگان در سال 58، رأی اول اصفهان که نزدیک به دومیلیون بود را بهدست آورد. ایشان بارها بعد از انقلاب خود را در معرض رأی مردم قرار داد و آخرین آن در انتخابات میاندورهای دوره سوم خبرگان رهبری بود که باز هم ایشان با رأی نزدیک به یکونیممیلیون نفر، بیشترین رأی را به خود اختصاص داد، در صورتیکه دیگر افراد انتخاب شده در این دوره با حدود 40ـ30 هزار رأی به مجلس راه یافته بودند.
آیتالله طاهری در جریان جنگ تحمیلی بیشترین حضور و خدمت را در جبهه های جنگ داشت، دائماً در «لشکر امام حسین(ع)» حاضر میشد و با سردار بزرگ، مرحوم شهید حسین خرازی از خطوط مقدم، مقرها و سنگرها بازدید می کردند. ایشان نقش عمدهای در پیروزی رزمندگان اسلام داشت و در اصفهان و در جبهه ها همهجا حامی و عملاً در کنار آنها بود و پیوسته آنها را تشویق و نیازهای مادی و معنویشان را برآورده می کرد. علی، فرزند ششم آیتالله نیز در روز اول اسفند ماه سال 60 در منطقه چزابه به شهادت رسید.
همانگونه که ذکر شد ایشان از سال 49 اقامه نمازجمعه را در شهر اصفهان آغاز کرده بود، پس از انقلاب نیز امامخمینی در سوم آبان 58 طی حکمی ایشان را بهعنوان امامجمعه اصفهان منصوب نمود. البته نمازجمعه اصفهان از آغاز تا آن زمان هرگز تعطیل نشده بود و بعد از انقلاب بعد از نمازجمعه تهران شلوغ ترین نمازجمعه کشور بود. ولی متأسفانه با اتفاقهای ناگوار 25 دیماه 77 که همزمان با روز قدس بود، حریم نمازجمعه و شخص آیتالله طاهری مورد تعرض واقع شد. سرانجام آیتالله طاهری در روز 17 تیر ماه 81 از سمت امامجمعه استعفا داد.
ایشان سرانجام در تاریخ 12 خرداد 1392 دار فانی را وداع گفته و به دیار باقی شتافت. مردم بار دیگر علاقه وافر خود را به ایشان، در تشییع پیکر مطهرشان از مسجد اعظم حسینآباد به سمت گلستان شهدا نشان دادند.
روحش شاد و یادش گرامی باد.