جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

همایش شریعتی و دانش تاریخ در پژوهشکده تاریخ اسلام

کد خبر: ۲۵۱۹۶
همایش شریعتی و دانش تاریخ در پژوهشکده تاریخ اسلام

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پژوهشکده تاریخ اسلام در دوم اسفند ماه میزبان همایش تخصصی دکتر علی شریعتی و دانش تاریخ بود. این جلسه با حضور اساتید، صاحب­نظران و دانشجویان علوم انسانی در محل پژوهشکده برگزار شد.

این مراسم با حضور محققان همچون دکتر مهدی محقق سردبیر فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام، دکتر عبدالله ناصری مدیر گروه جغرافیای تاریخی پژوهشکده، دکتر عباس منوچهری، آقای جمشید کیان فر و ... آغاز شد.

در افتتاحیه مراسم، حجت­الاسلام و المسلمین سید هادی خامنه­ای رئیس پژوهشکده، ضمن خیر مقدم به حضار جلسه، گفت: از کسانی که برای تشکیل این سمینار اقدام کردند، تشکر کرد. ایشان اشاره می­کنند که اینگونه سمینارها به دلیل وجه علمی و تخصصی بودن آن، برای اولین بار است که اتفاق می­افتد، به همین دلیل، اهمیت پیدا می­کند. وجه بارز دکتر علی شریعتی از دیدگاه حجت­الاسلام و المسلمین خامنه­ای را علم و آگاهی شریعتی می­داند و همین جوهر دانایی را رمز موفقیت شریعتی در عالم تفکر دانست. ایشان با اشاره به انتظارشان از همایش یادآوری کردند: انتظار ما از همایش دکتر شریعتی این است که شریعتی نسبت به قبل بهتر شناخته شود و نظریات جدیدی از دکتر شریعتی ارائه شود. رئیس پژوهشکده در انتهای سخنانش تأکید کرد پژوهشکده تاریخ اسلام یک محیط علمی است که در آن تنها به مسائل علمی پرداخته می شود و ما مخالف هرگونه بحث سیاسی در پژوهشکده هستیم.

دکتر داریوش رحمانیان دبیر علمی این همایش دومین سخنران مراسم افتتاحیه بود. ایشان با تأکید بر ده ماه کار و برنامه­ریزی انجام شده برای این همایش گفتند که هشتاد مقاله به دبیرخانه همایش ارسال شد که تعدادی از آنها برای ارائه سخنرانی در جریان همایش انتخاب شد.

رحمانیان با اشاره به برگزاری دو پیش همایش برگزار شد که انعکاس خوبی داشته، اظهار داشت این همایش به جهت تأکید بر جایگاه دکتر شریعتی و دانش تاریخ (تاریخ به مثابه جریان و موضوع و هم به مثابه معرفت و دانش) اهمیت پیدا می­ کند. دبیر علمی همایش ضمن اشاره به جمله ای از دکتر شریعتی که «انتظار من از کسانی که فکر مرا خوانده­اند، این است که مرا به نقد بکشد»، یادآوری کردند در این همایش، تحلیل صرف از دکتر شریعتی نیست و صاحبنظران می­توانند از دید خود به نقد اندیشه­های دکتر شریعتی بپردازند.

ایشان در انتهای سخنان خود، با اشاره به محورهای همایش، گفت این محورها از جامعیت بالایی برخوردار است و می تواند در روند شریعتی شناسی و بررسی و نقد آثار شریعتی بسیار تأثیرگذار باشد، به ویژه می تواند برای کسانی که در زمینه روشنفکری دینی تحقیق می کنند، مفید فایده باشد.

بخش اول همایش در صبح روز چهارشنبه با سخنرانی دکتر سیمین فصیحی آغاز شد. عنوان سخنرانی ایشان «از تاریخ تا متاتاریخ: شریعتی و سه نوع مواجهه با تاریخ» بود. اصطلاح متاتاریخ از نگاه دکتر فصیحی به معنای پرسش از ماهیت تاریخ و اندیشیدن پیرامون تاریخ است. مواجهه شریعتی با تاریخ در زمینه فلسفه نظری، فلسفه انتقادی و موضوعات تاریخی است. دکتر شریعتی در بحث دترمینیسم، به بحث جبر و اختیار پرداخته است. فصیحی در توضیح این سؤال که آیا تاریخ را می­شود مثل علوم دقیقه دید؟ پاسخ دکتر شریعتی را می­آورد که می­گوید آنچه را که یک متفکر از موضوعات علوم انسانی برداشت می­کند، با برداشت یک عالم علوم طبیعی متفاوت است. ایشان در انتهای سخنان خود گفتند اعتراض اصلی شریعتی به متفکران را بی­توجهی به تاریخ­های گزارش نشده و حاشیه رانده شده­های تاریخ دانست.

دکتر فاطمه صادقی با مقاله­ای با عنوان «زمینه­های گفتمانی رویکرد تاریخی شریعتی» سخنران بعدی این نشست بود. وی به پارادایم انحطاط در اندیشه دکتر شریعتی پرداخته و اینکه اصولاً شریعتی در چه زمینه­ای گفتمانی می­اندیشیده است. سؤال اصلی که مطرح می­شود این است که چه چیزی باعث عقب­ماندگی مسلمانان شد؟ رویکرد شریعتی یک رویکرد مشخص است که در پاسخ به پارادایم انحطاط است. شریعتی مخالف رویکرد سنتی و عرفانی به تاریخ بوده است و خود وی یک کنش ایدئولوژیک را جایگزین آن کرده است. به عقیده دکتر صادقی، شریعتی با آگاهی از معضله انحطاط در پی چاره و درمان انحطاط است.

سخنران بعدی همایش، آقای فرید خاتمی بود با مقاله­ای با عنوان «بررسی مفهوم پراکسیس در اندیشه دکتر شریعتی». سؤال اصلی این بحث، چارچوب معرفتی شریعتی بود و نگاه توحیدی او. خاتمی معتقد بود که وجه اصلی شریعتی، نظریه­پردازی سیاسی و اجتماعی اوست.

بخش بعدی همایش، با سخنرانی دکتر عباس منوچهری آغاز شد. وی در سخنرانی خود با عنوان «تاریخ اکنون: روش و نگرش در تاریخنگاری علی شریعتی» گفت: شریعتی در سنت و میراث فکری ایرانی اسلامی مانند فردوسی و ابن­خلدون، از جهت اندیشه­ورزی استثناء است، زیرا به عقیده دکتر منوچهری ما با فقدان تاریخ آگاهی در اندیشه ایرانی اسلامی مواجه هستیم. سه وجهه از شخصیت شریعتی از دیدگاه ایشان، شریعتی به عنوان مسلمان، شریعتی به عنوان متفکری پسااستعماری و شریعتی به عنوان متفکری عصری است که فکر تاریخی در هر سه صورت اندیشه، مقوم اندیشه اصلی است.

سخنران پایانی صبح روز اول همایش، آقای محمد منصور هاشمی با مقاله­ای با عنوان «نظریه امت و امامت شریعتی و تفکیک و تحلیل عناصر شیعی و مارکسیستی در آن» بود. دو هدف اصلی شریعتی در مبحث امت و امامت این بود که در وجه اول شریعتی در پی توجیه نظریه امامت نزد شیعیان است و اینکه چرا امامت، مقدم بر بیعت است؟ و دوم اینکه حکومت مطلوب بعد از انقلاب چه نوع حکومتی است؟ هاشمی معتقد است که جامعه مطلوب از دیدگاه دکتر شریعتی به جامعه بی­طبقه توحیدی می­انجامد، هاشمی در پایان سخنان خود یادآور می­شود که از نظر او شریعتی در توضیح نظریه امامت کامیاب نبوده است.

انتهای پیام

دیدگاه شما