روز بیستم بهمن سال پنجاه و هفت نیز به مانند دیگر روزهای قبل از پیروزی اقلاب روزهای پر بیم و امیدی برای ملت ایران بود. ایرانیان خوشحال بودند که مبارزاتشان به پیروزی نهایی نزدیک می شود و مضطرب بودند که حاصل تلاششان از دست برود.
هر لحظه خبرهای ضد و نقیضی به گوش مردم می رسید و تهران آبستن جدال های خیابانی شده بود. گارد سلطنتی هنوز به ملت نپیوسته بود و تلاش داشت که از نظامی که چیزی از آن نمانده بود دفاع کند. داستان از حمله نیروهای گارد به پادگان نیروی هوایی تهران آغاز شد. با حمله مأموران گارد به پادگان نیروی هوایی تهران، جنگ خیابانی آغاز شد. به گفته همافران، وقتی که رادیو اعلام کرد فیلم ورود امام خمینی بعد از اخبار تلویزیون نمایش داده خواهد شد، آنها در سالن پادگان اجتماع کردند. با ظاهر شدن تصویر حضرت امام بر صفحه تلویزیون، طنین صلوات سالن را پر کرد و در این هنگام، افراد گارد به سوی آنها تیراندازی کردند و درگیری آغاز شد. مردم ساکن در اطراف خوابگاه همافران، هنگامی که از حمله نیروی گارد به همافران آگاه شدند، اهالی خیابانهای اطراف را نیز با خبر کردند و طولی نکشید که جمعیت انبوهی در کنار دیوار خوابگاه گرد آمدند که با فریاد اللهاکبر از همافران حمایت میکردند. اجتماع مردم در کنار خوابگاه همافران نیروی هوایی که از ساعت ده شب آغاز شده بود همچنان ادامه یافت. ترس مردم این بود که در صورت پراکنده شدن، نیروهای گارد، مجددا به همافران حمله کنند، لذا از دفتر حضرت امام کسب تکلیف کردند و دفتر امام توصیه کردند که پراکنده نشوید.
مردم در کنار خوابگاه نیروی هوایی همچنان شعار میدادند و خود را با آتش لاستیکهای فرسوده گرم می کردند که در ساعت 3.5 بعد از نیمه شب مأموران حکومت نظامی با خودروهای نظامی و در حالیکه از دور با شلیک رگبار مسلسلها به طرف هوا در صدد ترساندن مردم بودند، به اجتماع مردم حمله کردند. در این هنگام مردم به کوچههای اطراف پناه بردند اما مأمورین توانستند یکصد و پنجاه و دو نفر را دستگیر و به محل استقرار حکومت نظامی در کلانتری تهران منتقل کنند. در بین دستگیر شدگان دو روحانی نیز حضور داشتند. ظاهرا اولین کلانتری ساقط شده در جریان هجوم مردم همین کلانتری بود.
اما این همه اتفاقات روز بیستم بهمن نبود.
از مدرسه علوی تهران نیز که آشیانه انقلاب و امامِ انقلاب شده بود، پیام ها و گفتارهای راهگشایی به گوش مردم می رسید.
در این روز حضرت امام طی نامه ای به مرجع بزرگوار آیت الله العظمی گلپایگانی، از ایشان بابتِ تبریک ورود امام به وطن، تشکر کردند. متن پیام بدین شرح بود:
حضرت آیت اللَّه آقاى گلپایگانى- دامت برکاته
«به عرض عالى مىرساند، مرقوم محترم که حاکى از صحت مزاج شریف و حاوى تفقد و ابراز محبت نسبت به ورود حقیر به کشور ایران بود، واصل و موجب کمال تشکر گردید. امید است ان شاء اللَّه تعالى با حفظ وحدت کلمه، عموم مسلمانان تحت رهبرى آیات عظام و علماى اعلام- دامت برکاتهم- به پیروزى کامل نایل گردند؛ و در این موقع حساس و تاریخى بتوانیم تا حدودى به وظیفه خود نسبت به شریعت مقدسه انجام وظیفه کنیم.
خدماتى که حضرت مستطاب عالى در طول مبارزات گذشته انجام دادهاید و شداید و سختیهایى را که تحمل کردهاید، فراموش نخواهد شد. مرجوّ آنکه در مظانّ استجابت دعا این جانب را از دعاى خیر فراموش نفرمایید. از خداى تعالى عظمت اسلام و مسلمین را خواستارم. و السلام علیکم و رحمة اللَّه و برکاته.
روح اللَّه الموسوی الخمینى» ( صحیفه امام، ج6، ص113)
همچنین حضرت روح الله در دیدار با نمایندگان شوراى هماهنگى اعتصابات، از عواطف ملت تشکر کردند و نقشه راهِ سازندگى و تداوم انقلاب اسلامى را تبیین کردند. متن سخنان ایشان در ادامه می آید:
«اعوذ باللَّه من الشیطان الرجیم
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
از آقایان و خانمها تشکر بکنم که زحمت کشیدند و اینجا تشریف آوردند. و ما بحمد اللَّه در این نهضت این برخوردارى را داریم که با امثال شماها مواجه مىشویم که شما مسائل خودتان را به ما بگویید، ما هم دردهاى خودمان را به شما.
راه طولانى براى سازندگى
شما مىدانید که الآن ما، پس از اینکه ان شاء اللَّه دولت انقلابى هم تحقق پیدا بکند، راه بسیار دورى داریم براى ترمیم خرابیهایى که در این پنجاه و چند سال در مملکت ما به اسم «تمدن بزرگ»، به اسم آزادى کذا تحقق پیدا کرده است. اینها رفتند و فرار کردند و خزاین مملکت ما را یا به باد دادند، یا همراه بردند. و ما وارث یک مملکت درهم ریخته هستیم که تحقق صحت آن و ترمیم آن امکان ندارد الّا به تشریک مساعى همه قشرهاى ملت. اگر هر کس در هر مقامى هست در این مسأله کوشش نکند و بخواهد به عهده قشر دیگر بگذارد، این بار زمین خواهد ماند. خرابیها اندازهاى نیست که دولت بتواند ترمیم بکند، یا قشر یا اقشارى از ملت بتواند ترمیم بکند. این خرابیها بسیار است: در جهت اقتصاد، در جهت فرهنگ، در جهت ارتش، در جهات دیگر. و این با کوشش همه جانبه همه اقشار ملت باید ترمیم بشود. لهذا با اینکه شما سهم بزرگى دارید، این آقایان فرهنگیها و آقایان اعتصابیون و دیگران سهم بزرگى در این نهضت دارند، و این نهضت را این اعتصابات خیلى ثمربخش کرد، لکن ما حالا قدم اول را برداشتهایم. مثل اینکه یک مملکتى جنگزده باشد و اجانب در آن باشد، کوشش کنید اجانب را بیرون کنید. این قدم اول است.
قدم دوم، قدم سازندگى است، مهمتر از قدم اول است. قدم سازندگى از حالا به بعد شروع مىشود. هر جاى این مملکت شما دست بگذارید خرابى هست. این ادارات دولتى را به واسطه اینکه اشخاصى که در رأس بودند بسیارشان اشخاص غیر صحیح بودند، و همین طور وزارتخانهها و اشخاصى که در رأس بودند اشخاصى نبودند که ملى باشند، ادارات دولتى را تقریباً باید گفت اینها خراب کردند.
زاغهنشینى در تهران
و همین طور شما ملاحظه مىکنید که وضع زراعت ما، که یکى از چیزهاى بزرگ مملکت است و اقتصاد مملکت ما بسته به اوست، اینها به اسم «اصلاحات ارضى» از بین بردند و الآن کشاورزى شما ورشکسته است و شما محتاجید به اینکه از خارج همه چیزها را بیاورید. و همین طور مراتع ما را از بین بردند و به غیر دادند؛ به اسم ملى ملت را از آن محروم کردند، و دامدارهاى ما از بین رفتند. این دامدارها، این کشاورزها، که در مَحالّ خودشان نتوانستند زندگىشان را ادامه بدهند رو به شهرستانها آوردند که اینجا یک کارى پیدا کنند. اینجا هم کارى صحیح نبوده است. خیر. از قرارى که من شنیدهام در خود تهران محلههاى بسیارى هست که این محلهها محلههاى زاغهنشین، چادرنشین و امثال اینهاست که این بیچارهها در آنجا با وضع فلاکتبارى زندگى مىکنند.
دورى گزینى از اختلافات
باید همه این آقایان دست به دست هم بدهند، همه اقشار با هم اتحاد پیدا بکنند، و با کمال دلسوزى در این خرابه مشغول ساختمان بشوند. هر کس اهل اداره است مواظب باشد که در آن اداره مفاسدى که بوده تذکر بدهد به دولت. هر کس هر جا هست مَفسَدههاى آنجا را یادداشت کند تذکر بدهد، تا بلکه ان شاء اللَّه با کوششهاى زیاد این امور رفع بشود.
من از خداى تبارک و تعالى سلامت همه شما را خواستارم و امیدوارم که همه با وحدت کلمه، همه با هم این مسائل را حل بکنید. و اختلاف نظر، اختلافات صنفى، اختلافاتى که در ایران آنها انداختند بین مردم، اختلافات را و اینها را توجه کنید که برداشته بشود که دشمن شما از اختلاف شما نتیجه مىگیرد. و شما ملاحظه کردید که با این اتفاق کلمهاى که ایران پیدا کرد، این قدرتهاى بزرگ را به زانو درآورد به طورى که نتوانستند آنها شاه را هم نگه دارند. خداوند ان شاء اللَّه همه شما را توفیق بدهد و مؤید کند.
و السلام علیکم و رحمة اللَّه و برکاته» ( همان ، صص114- 116)
حضرت امام همچنین در سخنرانی دیگری، بیان داشتند: پیروزى نهضت تنها با تشریک مساعى همه قشرها امکانپذیر است.
ایشان فرمودند:
« بسم اللَّه الرحمن الرحیم
آقایانى که در بیمارستان هستند بیشتر از سایر مردم مصیبتها را دیدهاند، حتى از آنهایى که در خیابانها بودهاند. آنهایى که در خیابان بودهاند دیدهاند که جوانى تیر خورد و افتاد لکن آنها که بالاى بستر او بودهاند دیدهاند چه گذشته است. پدر و مادر او آمدهاند لا بد- اگر گذاشته باشند بیایند- آمدهاند در بیمارستان و شما حال آنها را دیدهاید. مصدومین را، مجروحین را، آنهایى را که کشته شدهاند و بردهاند که شما هم ندیدهاید- همه در نظر خدا محفوظ است.
گناه این ملت این بود که مىخواست که اجانب در مملکتشان تصرف نکند. گناهشان این بود که مىخواستند آزاد باشند، اختناق نباشد؛ مىخواستند غارتگرها را بیرون کنند. اینها گناه این ملت بود که به روى آنها این طور مسلسلها کشیدند و حالا هم دست برنمىدارند. همین چند روز هم باز در شهرستانها از این کارها بوده است.
عمال اجانب در چهره «ملیت»
اینها- یعنى عمال اجانب- هر روزى با یک صورت در پردهها و در چهرههایى هستند. اینها عمالشان را ممکن است بیست سال، سى سال، به صورت یک آدم ملى درآورند و بر ملت معلوم نباشد که این چه کاره است! وقتى که چهره واقعى پیدا شد، آن وقت ملت مىفهمد چه بوده این. یک نفر سى سال، بیست سال در چهره ملیت بوده است، در چهره دیانت بوده است آن وقتى که آن محفوظ بوده است این؛ و نگه داشتهاند این را براى یک روزى- یک روزى که احتیاج دارند که با حربه ملیت ملت را بکوبند، مثل امروز. امروز با حربه «ملیت» و رفتن سر قبر دکتر مصدق ملت را دارند مىکوبند. و چنانکه شریف امامى با حربه «صلح» آمد و ملت را کوبید، اینها با این حربه آمدند. و این ملت که الآن دارد صدایش ... دیروز سرتاسر مملکت، تمام مملکت، یکصدا مىگفتند که ما دولت جدید را مىخواهیم. اینها را ملت حساب نمىکنند.! ملت آن است که امریکا بشناسد که او ملت است، اگر امریکا تثبیت کرد ملیت کسى را! آن هم تثبیتش به این است که منافع او را تأمین بکند و الّا آن اشخاصى که مىگویند ما ملى هستیم و ما مطیع ملت هستیم، به آراى ملت احترام مىگذاریم، [خیر.] دیروز این آراى ملت نبود؟ دیروز چند میلیون مردم فریاد کردند، اینها ملت نیستند؟ باز هم آن ملتى که باید در نظر امریکا و عمال امریکا باشد اینها نیستند. این «ملت» آنهایند که مىگویند باید همه چیز را داد به امریکا، همه چیز را داد به خارجیها!
دزدیها و غارتگریها
شما که در بیمارستانها بودید مىدانید به این ملت چه گذشت. شما یک گوشهاش را مىدانید، بیمارستانهاى دیگر هم گوشههاى دیگرش را مىدانند. بسیارىاش هم از چشم شماها و سایر برادرهاى شما مخفى بوده است. چنانکه دزدیهایى که اینها کردند، خیانتهایى که اینها کردند، از چشم ما اکثرش مخفى است؛ ما نمىدانیم اینها چه کردند.
آقا من یک قصهاى را برایم نوشتند یا در مجله دیدم- یادم نیست الآن- که یکى از خواهرهاى این محمد رضا در خارج یک ویلایى خریده است که قیمت او را من الآن نمىدانم چه قدر بود لکن نوشته بود که براى گلکارى او شش میلیون دلار خرج گلکارى آن ویلاست.! اینها یک همچو کارهایى کردهاند و ما بىاطلاعیم و نمىدانیم چیست.
شش میلیون دلار، یعنى تقریباً 32 میلیون تومان، خرج گلکارى! اینها برداشتند هر چه ما داشتیم، رفتند. ارتشبدهایشان چقدر بردند، و خودش و عائلهاش چه قدر بردند؛ و خزاین ملت را خالى کردند و یک مملکت خراب و ویران گذاشتند و رفتند.
لزوم بردبارى و تشریک مساعى
خداوند ان شاء اللَّه شما که زحمت کشیدید براى این ملت و تَعَب کشیدید- خوب، من مىدانم که کسى بالاى سر یک کسى که مظلوم است و کتک خورده است مجروح شده است دارد مىمیرد شاید در حضور شما بسیارشان مردهاند من مىدانم به شما چه گذشته است، خدا هم مىداند- شما اجرتان با خداست. خدا مىداند که شما چه کشیدهاید؛ و خداوند جبران خواهد کرد. ان شاء اللَّه خداوند به همه شما سلامت بدهد. رفقا همه تشریک مساعى کنید در این امور؛ در این نهضت متحد بشوید. اگر در این نهضت شکست بخورید تا آخر شکست خوردهاید. همه با هم باشید، همه با هم تشریک مساعى بکنید تا اینکه پیروزى برایمان حاصل بشود.» ( همان،صص 117-119)