یک عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه آیتالله مجتبی تهرانی از همان سالهای 40 و41 که رسما نهضت امام(س) آغاز شد، در کنار امام(س) در مجالس و برنامهها و برقراری ارتباطات و در پشتیبانی از آرمانها و نهضت ایشان بود، گفت: ایشان در زمره بانیان انقلاب در کنار امام(س) قلمداد میشد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، حجتالاسلام والمسلمین علی اکبر رشاد، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفتوگو با مهر در مورد ابعاد علمی و شخصیتی آیتالله مجتبی تهرانی، گفت: درباره استاد بزرگوار ما حضرت آیتالله العظمی مجتبی تهرانی، میتوان گفت از اوتاد و استوانههای معنوی جامعه ما بودند. وجود و حضور ایشان مایه آرام و سکون معنوی جامعه بود. اهتمام خاصی که ایشان بر مسائل اخلاق و مباحث اخلاقی، معنوی و سلوکی داشت در بین علما و فقها و مراجع کنونی بی نظیر بود.
وی با بیان اینکه میتوان گفت ایشان از این جهت امتیاز خاص و اهتمام فوق العادهای به این مسئله داشت، افزود: به همین جهت هم افزون بر 30 سال جلسات مباحث اخلاقی شان تعطیل نشد و به هیچ عنوان اجازه نمیداد که این جلسات و مباحث تعطیل شود و سفر و برنامههای دیگر زندگی و دروس شان را با محوریت این جلسات اخلاق و تربیتی که هزاران جوان دانشگاهی و طلبه و طبقات فرهنگی به مجلس ایشان مشرف و بهرهمند میشد تنظیم میکرد.
رشاد با بیان اینکه ایشان اهتمام فوق العاده به این مجلس تربیتی داشت، تصریح کرد: به آن اندازه که ایشان به مجلس معرفتی و معنوی خودشان که طی چندین دهه برگزار میشد و به قصد تربیت نفوس این جلسات دایر میشد، داشت به مباحث فقهی و حقوقی این مقدار اهتمام نمیکرد. حاصل این اهتمام هم این شد که دائرةالمعارف عظیمی از دروس و مباحث مطرح شده از سوی ایشان امروز در حوزه اخلاق و عرفان و سیر و سلوک بر جای مانده است. همچنین ایشان پنج ـ شش دوره خارج اصول را تدریس کرد و بسیاری از کتب فقهیه را در درسهای خود تدریس کرده بود و اینها توسط شاگردانشان تقریر شده؛ هرچند منتشر نشده اما مجموعه دروس اخلاقی و سلوکی ایشان هم از حجم بیشتری و هم از نظم خاصی برخوردار است.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بیان کرد: به همین حیث، ایشان سالها پیش شاید نزدیک به 20 سال (دست کم پانزده سال) بنده را خواست و فرمود: با اینکه افراد بسیاری پیشنهاد میدهند که این دروس را در اختیار آنها قرار دهیم و آنها تدوین کنند و عرضه شود، اما مایلم شما این کار را عهدهدار شوید و نظارت کنید و مجموعه دروس اخلاقی و سلوکی تنظیم و عرضه شود و مراجعه فراوانی طلب میشود و خیلی از افراد از حوزه و دانشگاه از جامعه مراجعه میکنند و دروس را میخواهند و حتی بعضی از مدرسان برجسته و شناخته شده حوزهها مراجعه میکردند که این مباحث را در اختیار بگیرند تا مورد استفاده قرار بگیرد.
وی در ادامه سخنانش اظهار داشت: ایشان فرمود شما این مجموعه را نظارت کن تا تدوین و آماده عرضه شود. فرموده بودند اگر دروس فقهی و اصولی را تدوین کردید، من نهایتا ببینم اما مباحث اخلاقی و سلوکی را به همین میزان که شما نظارت میکنید و تنظیم میشود کفایت میکند و لازم نیست که من هم ببینم. بر همین اساس ما اقدام کردیم در حدود 30 جلد مباحث اخلاقی ایشان آمده شد که حدود 10 جلد آن منتشر شده و مباحث سلوکی ایشان هم حدود 20 جلد خواهد شد. اهتمام خاص ایشان در مقام نظر به ارائه این مباحث و تدوین این مباحث فوقالعاده است و هم در مقام عمل، یعنی آنچه که به عنوان دوره اخلاق ایشان و همین طور مباحث سلوکی و عرفانی ایشان که امروز در دسترس هست و ان شاء الله تکمیل میشود و به عنوان وظیفه سعی میکنیم همه را تنظیم و عرضه کنیم.
رئیس حوزه علمیه امام رضا(ع) گفت: استاد بیش از این در مقام عمل و عینیت به این امر اهتمام کرد یعنی آثار تکوینی ایشان بیش از آثار کتبی است؛ هر چند احیانا دهها جلد اثر فقهی، اصولی، اخلاقی، عرفانی تدوین و عرضه شود به اندازهای که در عمل و عینیت ایشان بر روی جامعه و طبقات مختلف تحصیلکرده خصوصا از حوزه و دانشگاه تأثیر گذاشتند و شاگردان بینام و نشان را تربیت کردند. اگر میشد بررسی میکردید که از مجموعه کسانی که در عرصه جهاد در مسیر امام(س) وارد شدند از جوانها، دانشگاهیان، طلاب و کسانی که در مسیر جهاد فی سبیلالله و در راستای آرمانها حضرت امام(س) و استاد ایشان به شهادت رسیدند میدید که جمع کثیری از مجاهدان مسیر امام(س) و شهدایی که در این مسیر طی انقلاب و جنگ به شهادت رسیدند تربیت یافتگان مجلس انس و معرفت ایشان هستند.
وی تأکید کرد: آنچه که به صورت مکتوب و احیانا به صورت صوتی از آن بزرگوار در حوزههای معرفتی باقی مانده بخشی از آثار معنوی مینوی ایشان قلمداد می شود باید آثار و تأثیرات آن بزرگوار را در وجود و نفوس کسانی که طی این چندین دهه هزاران نفری که طی این چندین دهه از محضر معنوی ایشان بهرهمند شدند جستجو کرد و آن بسی وسیع تر و گسترده تر و ماندگار تر است، چرا که نسلی که ایشان در مجالس معرفتی و سلوکی ایشان تربیت کرد این نسل، نسل بعدی را تربیت خواهد کرد. این اثر معنوی و مینوی عملی و عینی ایشان در وجود افراد و نفوس آحادی که به محضر ایشان ارادت داشتند، دوره به دوره و نسل به نسل حفظ خواهد شد که قابل برآورد و مقایسه نیست.
وی در بخش دیگری از سخنانش در مورد نقش مبارزاتی آیتالله مجتبی تهرانی بیان کرد: آیتالله تهرانی از شاگردان خاص حضرت امام(س) بودند و از بدو نهضت امام(س)، ایشان در کنار امام(س) حضور داشتند و از خواص شاگردان ایشان بودند که در خواص مربوط به امور نهضت و همچنین در قلمرو علم و عرصه علم ایشان حضور و نقش داشت و فعال بود، لهذا از همان سالهای 40 و41 که رسما نهضت حضرت امام(س) آغاز شد، ایشان کنار دست امام(س) در بیت امام(س) و در مجالس و برنامه ها و برقراری ارتباطات و در پشتیبانی از آرمانها و نهضت ایشان بود به همین جهت می توان گفت که ایشان در زمره بانیان و پی گذاران هرچند نه چندان با نام و نشان انقلاب در کنار حضرت امام(س) قلمداد میشد.
وی افزود: زمانی که امام(س) در قم بودند و بعد تبعید شدند ایشان پیگیر آرمانهای حضرت امام(س) بود و مدرسهای را در قم با همراهی دیگر شاگردان حضرت امام(س) تأسیس کرده بود و کتابخانهای را به وجود آورده بود با حمایت حضرت امام(س) و تأمینی که از سوی ایشان می شد و سرانجام آن زمان ساواک ریخت و این کتابخانه را از بین برد و جمع کرد و مدرسه عملا تعطیل شد و طلاب پراکنده شدند و بعد هم که حضرت امام(س) به نجف رفتند و ایشان هم مدتی به نجف مشرف شد و در دسته حضرت امام(س) حضور پیدا میکرد و در کنار حضرت امام(س) بود. وقتی به تهران مراجعت کرد باز محضر ایشان کانون هدایت و جهت دهی به جوانان و فضلا و طلاب بود و در واقع منزل و محضر ایشان و محلی که ایشان به مثابه دفتر کاری و محل برنامه های ایشان قلمداد می شد محضر آمد و شد علما و مبارزین به حساب می آمد و شخصیتها و روحانیون و علمایی که در واقع مبارزات را در تهران هدایت میکرد به نحوی از جمله به محضر ایشان وصل شدند و در ارتباط با ایشان بودند.
رشاد با بیان این که ایشان از بدو نهضت در کنار حضرت امام(س) بود و در طول نهضت هم نقش آفرین بود، اظهار داشت: اما ایشان هرگز مایل نبود که نام ایشان مطرح شود و پس از پیروزی انقلاب هم همچنان در مسیر حضرت امام(س) و حامی آرمانهای ایشان بود، اما هیچگاه آشکارا خودنمایی نکرد و هرگز سمتی نپذیرفت. سمتها برای ایشان بی ارزش بود هیچ شوق سمت و جایگاه در مسائل دنیوی نداشت و موضوع مرجعیت ایشان را هم شاگردان ایشان ازجمله حقیر طلبه و بسیاری از بزرگان با اصرار ایشان را در معرض قرار میدادند استنکاف میکردند با اینکه مرجعیت یک مقام معنوی و معرفتی و هدایتی است کسی که صلاحیت دارد و دارای شأنیت است خود به خود شبیه به امامت است.
این شاگر آیتالله العظمی مجتبی تهرانی بیان کرد: هرچند که به هر حال ذاتاً این مرتبت و این موقعیت جنبه اعتباری دارد اما شبیه به مقام امامت است، گویی پایی در امامت و تکوین و حقیقت دارد و به عالم حقایق وصل است و اگر کسی استنکاف هم بکند مردم مراجعه میکنند و اگر آرای او منعکس باشد و بتوانند به آرای او دست پیدا کنند میتوانند از آرای او تقلید کنند. به رغم اینکه مرجعیت یک حالت تعینی دارد نه تعیینی و خود به خود اتفاق میافتد اما ایشان به شدت استنکاف داشت از اینکه این شرایط فراهم شود و این موقعیت پیش بیاید.
وی با اشاره به اینکه استاد به شدت از مقام، موقعیتهای اجتماعی، سیاسی، دنیوی پرهیز و اجتناب داشت، اذعان کرد: به همین جهت به رغم اینکه موقعیتها و مناصب بسیاری را به محضر ایشان پیشنهاد داده بودند و شاید ایشان به نحوی هم می دانست ممکن است این مناصب مورد نظر حضرت امام(ره) هم باشد و دست کم ایشان رضا دارد بر اینکه این منصب را بپذیرد، اما هرگز تن در نداد و به زندگی طلبگی خود ملتزم و پایبند بود به درس و بحث طلبگی و تربیت نفوس و مباحث اخلاقی و پشتیبانی از آرمانهای حضرت امام(ره) بی آنکه نامی از ایشان مطرح باشد و ایشان جایگاهی را احراز کنند، لهذا می توان گفت ایشان از وجوه شاگردان حضرت امام(ره) و از پیش آهنگان و پیش قراولان پی گیری آرمانهای مبارزاتی حضرت امام(ره) قلمداد می شد.