سیم های خاردار، کانال های حفر شده برای پناه گرفتن، میدان های مین و ارتفاعات صعب العبور در بانه و مریوان، دریاچه نمک، خرمشهر، آبادان، شلمچه، نفت شهر، جزایر مجنون، سه راه جفیر، نهر جاسم، شهرک دوعیجی و کانال ماهی، سوسنگرد، دهلاویه، بستان، تنگه چزابه، مهران و دهلران واژه های آشنایی هستند که زمانی بهترین و خالص ترین انسان ها با آنها زندگی می کردند، همان هایی که فارغ از همه چیز و همه کس در جبهه های جنوب و غرب، در سنگرها، آرپی چی به دست و بی سیم بر دوش بر روی سیم های خاردار و میدان های مین می لغزیدند ، شیرینی شهادت را می چشیدند، جانبازی را می آموختند و یا طعم تلخ اسارت را تجربه می کردند. 26 مرداد ماه 1369 سالروز بازگشت اولین کاروان اسراء جنگ تحمیلی به کشورمان است.اسرایی که بعضی شان نزدیک به دو دهه در بند رژیم بعثی عراق و به دور از خانواده هایشان بودند.
پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران در سالروز بازگشت اولین کاروان از رزمندگان آزاده و سرفراز به مهین مان، گزیده ای از خاطرات و نقل قول های این عزیزان، در رابطه با امام خمینی(س)، در دوران اسارت را به نقل از کتاب «روایت هجران: امام خمینی و آزادگان، خاطرات و نامههای دوران اسارت آزاگان» که در سال 1375 از سوی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) منتشر شده است،عرضه می دارد.
مؤمنان عراقی
مدتی در یک سلول زندانی بودم. کنار سلول من نیز سلولی بود که صدای برخورد شلاق و داد و فریاد و مخصوصاً «الموت لصدام» از آن شنیده میشد. یک روز که من و افراد آن سلول را به محوطه آورده بودند، با دور دیدن چشم عراقیها، با چند نفر از آنان همکلام شدم.
آنان مؤمنان عراقی بودند که دست و پا شکسته فارسی را سر هم میکردند. با همین وصف، شنیدم که چون در مسجد تجمع کرده بودند، دستگیر شدهاند. آنها به من گفتند که از «کربلا» هستند و چشم انتظار ایران، که بیاید و عراق را آزاد کند.
سر و کلۀ سربازی از دور دیده شد، یکی از آنها آهسته و با عجله گفت: ـ اگر به ایران برگشتید، سلام مرا به امام برسانید و به ایشان بگویید که ما در این سلولها منتظرشان هستیم.
سید احمد حدادی ـ از قم
اسم امام
چند روز بعد از رفتن حاج آقا ابوترابی یکی از تیمسارهای عراقی آمد که به اصطلاح برای ما سخنرانی کند. نگهبانان عراقی بچّهها را در یکی از آسایشگاهها جمع کردند و دقایقی بعد، تیمسار عراقی آمد.
وقتی اسم امام خمینی را آورد، همۀ بچّهها باصدای بلند صلوات فرستادند. سربازان عراقی که از شنیدن صدای صلوات وحشتزده شده بودند، با اسلحه ریختند پشت اردوگاه و اردوگاه را محاصره کردند.
تیمسار عراقی هم سریع حرفهایش را جمع و جور کرد و از اردوگاه خارج شد. فرماندۀ اردوگاه که از این کار بچّهها ـ آن هم در حضور تیمسار عراقی ـ خیلی عصبانی شده بود، گفت: «اگر دفعۀ دیگر صدایتان در بیاید، میدهم همۀ شما را اعدام کنند. شما آبروی مرا پیش تیمسار بردید.»
نعمت حسن پور
عشق به امام
به خاطر دارم که یکی از برادران بعد از رحلت حضرت امام هرگاه از ایشان در هنگام دعاها یاد میشد، آنقدر گریه میکرد که به حالت غش میافتاد. ما شبهای سهشنبه و پنجشنبه که دعای توسل داشتیم.
بعد از وادار کردن او به خواب، دعا را میخواندیم. او و همه عاشقان حضرت امام نشان داده بودند که عشق به امام، شیرۀ جانشان است.
حسن حسنی
شفا
آن روز من به واسطۀ کتکهایی که چند روز قبل خورده بودم و صحنههایی که مشاهده کرده بودم، بسیار بدحال شدم و حدود چهل درجه تب داشتم، با این حال در بهشت زهرا مشغول دفن و شستشوی اجساد بودیم که ناگهان گارد حمله کرد و مردم هم از ترس به داخل ساختمان غسّالخانه هجوم آوردند؛ ناگفته نماند که کف غسّالخانه را حدود نیم متر آب فرا گرفته بود، چرا که مردم مشغول غسل دادن اجساد بودند، این آب خیلی کثیف و بدبو بود. من هم با سیل جمعیّت داخل غسّالخانه شدم و در آنجا با توجّه به اینکه بیمار هم بودم و تب داشتم، به زیر دست و پای جمعیّت افتادم و آب کثیف کف غسالخانه، داخل ریههایم شد. حدود یک ربع ساعت، کف غسالخانه بیهوش بودم، ولی صداهای اطراف را میشنیدم. پس از پانزده دقیقه، جمعیّت متوجّه من شدند و مرا از زمین بلند کرده و به بیمارستان رساندند. در بیمارستان حدود سه ماه بیهوش بودم، به واسطۀ آب کثیفی که داخل ریههایم شده بود، سل گرفتم و حدود یک چهارم ریههایم را چرک فرا گرفته بود و ناقص شد.
حدود یک سال در بیمارستان بستری بودم، با ذکر این نکته که بعد از هشت ماه که در بیمارستان دارآباد سابق بستری بودم، پزشکان از بهبودی من قطع امید کردند و به مادرم جواب دادند که پسر شما دیگر خوب نمیشود و باید او را به اطاق ایزوله ببریم در اطاق ایزوله از بیمارانی که ناراحتی خطرناکی دارند، نگهداری میشود. آن روز را هرگز فراموش نمیکنم؛ مادرم جلوی دکتر بسیار گریه کرد. بعد از تمام گریهها و نالهها، ناگهان مادرم مکث کرد و بلند فریاد زد؛ «ای خمینی پسر من در راه تو به این بلا گرفتار شده و من شفای پسرم را از تو میخواهم» و بعد از بیمارستان خارج شد. پانزده روز بعد، مادرم یک روز به بیمارستان تلفن زد و گفت: موسیٰ تو دیگر خوب شدهای و باید مرخص شوی. در کمال ناباوری گفتم؛ چطور چنین چیزی ممکن است و او جواب داد: دیشب امام خمینی را در خواب دیدم که در دفتر کاری نشسته و جلویش پر از پرونده بود و مردم یکییکی وارد میشدند و امام به کارهایشان رسیدگی میکرد. بعد از مدّتی امام صدا زد، مادر موسیٰ کیست؟ و من جواب دادم که اینجا هستم و بعد امام به من گفت، شما برو پسرت را بردار و به خانه بیاور؛ ولی من گفتم که پسر من مریض است و دکترها قطع امید کردهاند، در جواب امام به مادرم گفته بود: تو مگر پسرت را از من نخواسته بودی، شفای او را گرفتم.
بعد، این جریان را مادرم با دکترها در میان گذاشت و به اصرار مادرم یک بار دیگر از من عکس گرفتند و در کمال تعجّب دیدند که هیچ گونه چرکی در ریههای من وجود ندارد و کاملاً سالم هستند. پزشکان باور نمیکردند و رئیس بیمارستان دارآباد کمیسیون تشکیل داد و حدود 15 الی 20 عکس از سینههای من برداشتند و همۀ عکسها حکایت از سلامت ریههای من داشتند و بالاخره دکترها به این نتیجه رسیدند که من بهبود یافتهام. من در همانجا قسم یاد کردم که اگر
کاملاً بهبود یابم، تا پای جان برای انقلاب و امام و اسلام خدمت کنم و همین مسئله یک رابطۀ عاطفی و قلبی بین من و امام برقرار ساخت.
البته من نذر کردم که پس از بهبودی کامل، به خدمت امام برسم و یک عمامه برای ایشان ببرم، اتفاقاً روزی که ما برای دیدار امام به سمت جماران حرکت میکردیم، مصادف بود با هفتم تیر و شهادت شهید بهشتی و 72 تن از یاران با وفای امام و ملاقات ما با امام بنا به دلیل فوق، به هم خورد و من موفّق به زیارت ایشان نشدم.
پس از ترخیص از بیمارستان، دکترها به من گفته بودند که باید یک سال تمام استراحت کنید؛ ولی من بعد از گذشت شش ماه متوجّه شدم که از نظر بدنی کاملاً سالم هستم و شاید باور نکنید که قدرت و توان بدنی من دو برابر گذشته شده بود؛ به طوری که بعدها در عملیات بستان در سال 60 من هم موشک ار . پی . جی حمل میکردم و هم اسلحه کلاشینکف بسیار هم پیادهروی میکردم و ابداً هم ضعف یا خستگی در خود احساس نمیکردم.
موسی حسین زاده
الله اکبر
همه دور او جمع شدند؛ ولی میترسیدند از فاصله پنج متری جلوتر بروند؛ بعد یک سرهنگ عراقی آمد و آن پاسدار ایرانی را زیر باران مشت و لگد گرفت و از او خواست که به امام توهین کند؛ ولی او قبول نکرد. بعد سرهنگ عراقی به زبان فارسی گفت: به خدا قسم تو را دو شقّه میکنم و دستور داد تا با سیم یک دست و یک پای اسیر ایرانی را به دو جیپ بستند، به صورت ضربدری. آن وقت به آن برادر پاسدار گفت: به امام توهین بکن؛ ولی پاسدار باز هم قبول نکرد و
سرهنگ عراقی دستور حرکت جیپها را داد و بدن او را دو شقّه کرد. آن برادر پاسدار چنان فریاد «الله اکبر» سر داد که همۀ ما ترسیدیم. حتی من یک بار بیهوش شدم، چند تا از عراقیها هم از ترس بیهوش شدند.
موسی حسین زاده
من هم فرزند خمینیام
سرباز عراقی مرتّب مرا تکان میداد و تکرار میکرد؛ تو اسیر هستی. راستش را بخواهید در آن لحظات من گریه کردم. سرباز عراقی که فارسی بلد بود، گفت: چرا گریه میکنی، آیا میترسی؟ چند بار سؤال کرد، من به او گفتم که نمیترسم، ولی ناراحت از این هستم که چرا مثل امام حسین(ع) شهید نشدم و حالا که اسیر شدم، بدان که مثل حضرت زینب با شما مبارزه میکنم و میدانم که این دنبالۀ جبهۀ من است و پایان آن نیست. سرباز بعثی ناراحت شد و شروع کرد به کتک زدن من. در همین حال یک استوار پیر عراقی جلو آمد و به او گفت که این زخمی است و او را کتک نزن. استوار عراقی مرا سوار یک جیپ کرد و به سمت خط دوم عراق برد. هنوز سیصد متر جلو نرفته بودیم که ترمز کرد و مرا پیاده کرد، پشت یک تانکر آب برد. منطقه خلوت بود، هیچ کس در آن اطراف دیده نمیشد. بعد ناگهان مرا در آغوش کشید و شروع کرد به گریه کردن. من تعجب کردم و کمی هم اشک در چشمانم حلقه بست. اسم آن استوار جعفر بود که بچّهها به آن حاجی جعفر میگفتند. من سؤال کردم که چرا گریه میکنی؟، گفت: من فقط یک پسر دارم که آن هم در جبهه با ایران میجنگد و ترکیب ابرو و چشمهایش بسیار شبیه به تو است و من الان که ترا دیدم، به یاد پسرم افتادم. حاجی جعفر شیعه بود و یک عکس امام خمینی از جیبهایش بیرون آورد و آن را بوسید و روی چشمهایش گذاشت و بلند بلند گریه کرد و با عربی و فارسی دست و پا شکسته به من گفت: تو فرزند خمینی هستی و من هم فرزند خمینیام؛ نگاه نکن که در ارتش عراق هستم. در همین موقع یک جیپ دیگر عراقی آمد، حاجی جعفر سریع عکس امام را در جیبهایش گذاشت و به من گفت که به کسی چیزی نگویی.
موسی حسین زاده
سربازان خمینی
بعد از یکسری مسائل ما را به کربلا بردند. بدون اینکه روی ماشینها عکس صدّام باشد و یا از ما عکس بگیرند و هیچ تبلیغاتی هم نکردند. از موصل تا بغداد با قطار و از آنجا تا کربلا با اتوبوس رفتیم.
در این مسیر زیباترین حادثهای که اتفاق افتاد، در راهآهن موصل بود. زمانی که میخواستیم به بغداد برویم، یک گروهبان شیعه به همراه سه سرباز مسؤول ما بودند. ما با اینها حرف میزدیم و برخورد خوبی داشتیم. با یکی از سربازها شب صحبت کردیم و گفتیم در ایران اسلام بیشتر رعایت میشود یا عراق؟ و پرسیدیم که تو جمهوری اسلامی را میشناسی؟
او گفت: «مگر میشود که کسی شیعه باشد و جمهوری اسلامی را نشناسد؟»
گفتیم چه کسی را از ایران میشناسی؟ جواب عجیبی داد؛ گفت: «مگر میشود شهید رجایی را کسی نشناسد؟» بعد از آن به کربلا رسیدیم، کربلا زیاد دست نخورده بود؛ ولی خیلی کثیف بود و ما باور نمیکردیم که آنجا کثیف باشد. آنها به ما میگفتند به خدا اینجا کربلاست؛ ولی ما خود بخود گریه میکردیم و دست خودمان نبود. در هر حرمی بیست دقیقه ماندیم و توان نماز خواندن هم نداشتیم. کارهای ما غیر ارادی بود. پس از بیست دقیقه ما را از حرم بیرون آوردند. روبروی حرم، قبر حضرت قمر بنیهاشم است. بچّهها همانجا ایستادند و پوتینهایشان را درآوردند و دور گردنشان گره زدند. وقتی این کار را کردند، مردم به طرف ما هجوم آوردند و بچّهها و پارچهها را به طرف ما میمالیدند و میگفتند شما سربازان خمینی هستید. و آنجا بود که سربازان به میان جمعیّت ریختند و جمعیت را میزدند. ما نیز سربازها را میزدیم. به هر حال ما را جدا کردند و به زیارت حضرت ابوالفضل بردند.
حرم حضرت علی(ع) بعد از آنکه دستمان را به ضریح زدیم گوشهای ایستادیم تا دو رکعت نماز بخوانیم، ولی دستی به شانهام خورد و یک سروان سه ستاره عراقی به من گفت که تو جلو نماز بخوان تا من پشت سر تو بخوانم و خیلی اصرار کرد. من قبول نکردم و به او گفتم، تو جلو نماز بخوان تا من به تو اقتداء کنم؛ ولی چشمانش پر از اشک شد، و گفت: فرق تو با من این است که تو سرباز خمینی(ره) هستی و من سرباز صدّام، شما پیش خدا آبرو دارید. از خود سؤال کردم، اگر دوران شاه بود و ما اسیر صدّام میشدیم، باز هم همین آبرو را داشتیم؟ پس ببین خمینی چه عزّت و شرفی به ما داده است. و چگونه دشمن را تحت تأثیر خویش قرار داده است. بعد سروان عراقی به من اقتدا کرد و دو رکعت نماز خواندیم. آن وقت دو تا از سربازانش
را صدا کرد و با ما زیارت کرد و به سربازان خود گفت، شما ضریح را زیارت نکنید، سربازان خمینی را زیارت کنید. ما شرم داریم که بگوییم شیعه علی(ع) هستیم. بعد هنگام خروج از حرم به فارسی برای مرگ صدام دعا کردیم.
موسی حسین زاده
سلامم را به امام برسانید
او «مجتبی احمدخانی» نام داشت و اهل تهران بود سرطان خون گرفته بود و با دردی جانسوز پنجه میانداخت. در آخرین کلامش که حجةالاسلام ابوترابی نیز در کنار تختش بود، از امام میگفت و اینکه: «به محض ورود به حسینیه جماران سلامم را به امام برسانید.» کلمات شهادت پلکهایش را در هوای غریبانه اسارت به هم رساند.
سید جلال حسینی