رابطۀ عاطفی امام با شهیدان و بازماندگان آنان
رابطه حضرت امام(س) با شهیدان و بازماندگان آنها صمیمانه و دارای جنبههای خاص عاطفی بود. امام(س) عمیقاً خود را عضوی از خانواده شهیدان میپنداشتند و رابطهای بسیار صمیمانه و عاطفی با آنان داشتند، وقتی حضرت حجتالاسلام والمسلمین آقای کروبی که یک انقلابی متدین و خدمتگزار محرومین و بازماندگان شهیدان بوده و هستند در رابطه با کارها و امور بازماندگان شهیدان خدمت حضرت امام(س) میآمدند و از مسئولین بنیاد شهید برخی از مسائل را جویا میشدند حقیقتاً کلام و نگاه امام معنای خاص و بسیار متفاوتی داشت. شما عزیزان اگر حساسیت امام(س) را در زمینه امور بازماندگان شهیدان داشته باشید، بدون شک با انبیا و اولیا در آخرت محشور خواهید شد. باید بر رسیدگی به امور رفاهی و فرهنگی بازماندگان شهیدان انقلاب اسلامی تأکید و تسریع شود. مبادا به خاطر کوتاهی در رساندن پیام انقلاب به فرزندان شهیدان موجب شویم که آنها راهی نادرست را در پیش بگیرند. باید در کنار رسیدگی به نیازهای رفاهی و مادی بازماندگان شهیدان از نظر فرهنگی، اخلاقی، معنویت و روش متعالی اسلامی زمینههای رشد و تکامل آنها را مهیا سازیم.
[مأخذ: مجموعه آثار یادگار امام. جلد دوم. ص 502]
اصل اوّل مردماند
شکست جریانهای روشنفکری در رهبری نهصتهای مردمی و انقلابی ناشی از عدم نفوذ کلام آنان در بین مردم بوده است. صداقت و سادگی کلام امام موجب نفوذ معنوی ایشان در میان مردم و پیوند مستمر امام و امت شد. این خود یک روش مؤثر تبلیغی است. آنچه که موجب شد در طول تاریخ صد ساله اخیر جریانهای روشنفکری در میان مردم نفوذ کلام نداشته باشند و مردم حرف آنها را نپذیرند در این رمز نهفته است که آنها حرف دل مردم را نمیزدند، بلکه حرف دل خودشان را مطرح میکردند. امام همواره زبان گویای مردم بودند و با کلام صمیمانۀ خود درد دل آنها را بیان میکردند. خود این روش تبلیغ باید برای ما الگو باشد.
[مأخذ: مجموعه آثار یادگار امام. جلد دوم. ص403]
آخرین ملاقات با امام به چه صورت انجام گرفت؟
هر وقت برای امام حادثهای اتفاق میافتاد، ایشان نزدیکان را جمع میکردند و سفارش مادرمان را میکردند از سختیها و مشقاتی که مادرمان کشیده است، صحبت میکردند و میگفتند که باید رضایت مادرتان را جلب کنید. روزهای آخر عمر ایشان علی پسر من که کودکی دو سه ساله بود و شدیداً امام به او علاقه داشت، امام او را از اتاق خود بیرون کردند برای اینکه به غیر از خدا به هیچکس توجه نکنند و مرا خواستند و باز سفارش مادرم را کردند و فرمودند که مادرت به جز خدا کسی را ندارد مبادا برخلاف میل او کاری انجام دهی! ساعتهای آخر عمر ایشان من میدانستم که یکی دو ساعت دیگر ایشان به خدا میپیوندند من میدانستم و دکترها ولی به هیچکس نمیگفتم جرأتش را نداشتم. هر وقت یاد سختیهای جسمی که درد زیاد داشتند و همهاش صبر میکردند و آخ نمیگفتند، میافتم سخت متأثر میشوم.
تلخترین و شیرینترین حادثه در زندگی امام
سختترین حادثه که اتفاق میافتاد وقتی خدمت ایشان میرسیدیم عجیب احساس آرامش میکردیم، این موضوع را تمام آنهایی که با امام ارتباط داشتند خیلی روشن حس میکردند ولی سختترین حادثه برای امام قبول قطعنامه بود پس از قبول قطعنامه [598] وقتی مردم با یک اعلامیه امام به خیابانها ریختند و به جبهه هجوم بردند، ایشان بعدها به من گفتند که اگر من میدانستم مردم هنوز حاضرند به جبهه بروند، قطعنامه را قبول نمیکردم. هر کس روحیه امام را میشناسد میداند چه میگویم بعدها باز به من گفتند این اوضاع که پیش آمد من متوجه شدم که چقدر مردم ما مورد لطف خدا هستند. بهترین و شیرینترین خاطرهای که از امام سراغ دارم که خیلی شاد میشدند، وقتی بود که علی [کوچکترین نوۀ امام فرزند حجتالاسلام والمسلمین حاج سید احمد خمینی] با ایشان بازی میکرد و شیرین ترین خاطرهها هم کم نبودند. امام عاشق علی بود یک مرتبه وارد اتاق شدم دیدم علی روی کول امام سوار شده و امام با زانو و دست روی زمین راه میروند خیلی دلم میخواست از آن صحنه عکس بگیرم ولی مهیا نبودم و آن صحنه هم زیبائیش در طبیعی بودنش بود و وقتی شاه رفت و امام وارد ایران شدند، وقتی حوادث بزرگ اتفاق میافتاد مثل فتح خرمشهر آن مقدار عکسالعمل که بشود به آن شادی گفت در ایشان نمیدیدیم. بطور کلی ایشان نه زیاد خوشحال میشدند و نه زیاد متأثر راضی به تمام معنای کلمه بودند.
فقدان امام در منزل چگونه است.
وقتی شما در محلهای دیگر نبودِ امام را حساس میکنید ماها چه بگوییم؛ یک مرتبه منزل ما پر از خالی شد کلیه کارها مختل بود، امام در منزل حضور قوی داشت مثلاً از تشکیل یک غنچه تا ریختن پرهای گل همان غنچه را بارها و بارها زمانش را حساب میکرد. مثلاً در همان روز انفجار حزب جمهوری و شهادت مرحوم بهشتی و سایر دوستان رو کردند به دختر خواهر من و گفتند میدانی این گل چند روز است که شکفته شده است؛ این سؤال نشان میداد که فضای تفکر امام غیر از فضای تفکر آدمهای معمولی است، حال و هوای دیگر داشت. بارها به من میگفتند: [با اشاره به یک درخت گل] آن غنچه علی است و این گل که برگهایش دارد میریزد من هستم. یا وقتی دو تا گربه با هم دعوایشان میشد میگفتند دعوای امریکا و شوروی هم همین است و هیچ فرقی با هم ندارد. امام به زیبایی، تمیزی و عطر عشق میورزیدند، خیلی ساده زندگی میکردند، بگذرم که این خاطرات شدیداً متأثرم کرده است.
[مأخذ: دست نوشتههای یادگار گرامی امام حجتالاسلام و المسلمین حاج سید احمد خمینی (ره)- منابع موجود در مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی]
اطمینان امام به همسر گرامیشان مثال زدنی است.
مادر بسیار عزیزمان از چهرههایی هستند که تاکنون ناشناخته ماندهاند. ایشان در طول مبارزات حضرت امام با وجود مشکلات و مصائب گوناگونی که در طول سالهای طولانی با آنها مواجه بودند، صبورانه ایستادند و سختیها را بی هیچ تزلزلی پشت سر گذاشتند. به عنوان نمونه در قضایای 15 خرداد سال 42 هنگامی که حضرت امام را روز بعد از عاشورا دستگیر کردند، مادر عزیزمان با کمال خونسردی مدیریت داخل منزل را به عهده گرفتند و به زنانی که از شدت ناراحتی بیهوش میشدند، دلداری میدادند. اطمینان حضرت امام نیز به ایشان مثال زدنی است که نمونهای از آن را در همان سالهای تبعید شاهد بودیم. هنگام تبعید امام به ترکیه، حضرت امام مُهر خودشان را که حساسترین و مهمترین چیزها برای یک روحانی محسوب میشود، به مادر عزیزمان سپردند و ایشان بدون آنکه به ما یا دیگران حرفی در این مورد بزنند، از آن نگهداری کردند تا وقتی که امام از ترکیه به نجف مشرف شدند و از نجف پیغام کتبی فرستادند که مُهر را به وسیلۀ یکی از افرادی که در پیغام نامش را ذکر کرده بودند، به نجف بفرستند و تازه آن هنگام بود که متوجه شدیم، حضرت امام چنین امانت سنگینی را به همسرشان سپردهاند.
و یا هنگامی که امام در زندان به سر میبردند و شایع شده بود که نیروهای امنیتی رژیم شاه میخواهند به منزل هجوم بیاورند و افراد را قتل عام کنند، مادر گرامیمان با صلابت ایستادند و مدیریت منزل را به عهده گرفتند و چنان رفتار کردند که به مردهای منزل نیز قوت قلب میدادند.
[مأخذ: مجموعه آثار یادگار امام. جلد نخست. ص 403-402]
ضرورت حذف تشریفات
اینجانب بارها تذکر دادهام که نباید دست به کارهایی بزنیم که در آینده برای مردم و سردمداران حکومت به عنوان روش مورد قبول باشد. باید تلاش کنیم که دچار تشریفات زاید نگردیم. حضرت امام در سال 58 بعد از انجام رفراندوم که مرتباً روزنامهها آگهیهای تبریک را چاپ میکردند به من فرمودند که به روزنامهها بگویید این کار طاغوتی را انجام ندهند و آن را متوقف کنند. رهبر معظم انقلاب در سخنرانی که در شهرکرد داشتند، فرمودند: من دوست دارم روی سنگها و خاک کوچههای شما راه بروم و هرگز برای من کوچه و خیابانی را آسفالت نکنید که این کار زشتی است. همۀ دست اندرکاران نظام با سخنان رهبر انقلاب موافقاند. آقای رئیس جمهور به استانی تشریف میبرند، سری به روزنامهها بزنید، دهها صفحه پر از تبریک سفر ایشان به آن استان است! و اکثر تبریکها مثل هم! میلیونها تومان
خرج این آگهیهاست! ریاست جمهور عزیز چه احتیاجی به این نوع کارها دارند؟ خوشامدگویی کسانی که میتوانند پول این آگهیها را بدهند چه نفعی برای مردم و ریاست جمهوری دارد؟! آیا بهتر نبود اینگونه مخارج را به جای این کارها، خرج دارو یا غذای فقرا و مستمندان میکردیم.
این کارها امروز برای ریاست محترم جمهوری است فردا برای فلان وزیر، پس فردا برای استاندار! مسلماً ریاست جمهور عزیز ما که خود من یکی از ارادتمندان جدی ایشان هستم، راضی به این کارها و تشریفات زاید نیستند.
اگر امروز جلوی این قبیل کارها گرفته نشود فردا ترک کردنشان برای دیگران توهین تلقی میشود. نباید اجازه دهیم که در چنین مسیر تلخ وارزش کشی بیفتیم. تمام مسئولین جراید را به روح بزرگ امام و شهیدان انقلاب اسلامی قسم میدهم که دست از این کارها بردارند. از آنها مجدانه میخواهم که از این استفاده مالی بگذرند و دیگران را تشویق نمایند که پول این کارها را خرج فقرا و مستمندان کنند. از کارهای عادی ریاست جمهوری و سایر مسئولین نظام و انقلاب رسیدگی به کارها در سراسر کشوراست. همه باید سعی کنیم با تلاش در راه سازندگی ایشان را مدد کنیم که رضای خدا و مردم در این است.
[مأخذ: مجموعه آثار یادگار امام. جلد دوم. ص 560- 561]