مقدمه: دیروز شاه به همراه اعوان و انصار و در حالی که به اندازه چند هواپیما اثاثیه با خود برده، کوله بار سفر بسته و از ایران انقلابی رفته است. اشک های شاه سوژه اول تمام رسانه های خبری دنیاست و حالا قلب مردم ایران در پایتخت نه، که در نوفل لوشاتو می زند. پیام های امام هر روز بر شدت امیدها می افزاید و مردم هم سعی می کنند در رفتن شاه از ایران مراسم جشن و شادی بر پا سازند. نیروهای نظامی ایران هم با گل و شیرینی و شعار «برادر ارتشی» استقبال می شوند و گمانه زنی ها برای ورود امام همچنان ادامه دارد. از سوی دیگر شاه به مصر رفته و در هتلی که تمامی مسافران آن را برای آسایش بیشتر شاه و شهبانو تخلیه کرده اند، در شهر «آسوان» سکونت گزیده است. حالا بختیار مانده است و شورای سلطنت و گمانه زنی ها پیرامون آینده ایران. «جزیره ثبات» کارتر در کمتر از یکسال به صحنه ای تبدیل شده که خوشبین ترین تحلیل گران جهانی هم آن را پیش بینی که نه، به خیال خویش هم راه نمی دادند. گویا همه حرف در روز 27 دی 57 همان است که امام در پیامش به مناسبت عزیمت شاه می گوید: «الله اکبر!»
در صفحه اول همه روزنامه های کشور در روز 27 دی ماه 57 عکس هایی از شادی و شعف مردم به چشم می خورد. روزنامه آیندگان تیتر اصلی و تصویر صفحه اول شماره 3262 خود را به شادی مردم پس از رفتن شاه اختصاص داده است: «ملت رفتن شاه را جشن گرفت». این روزنامه گزارش مفصلی هم از رفتن شاه به رشته تحریر در می آورد. از سوی دیگر کیهان در صفحه اول شماره 10615 خود از قول امام تیتر می زند: «پیروزی هنوز کامل نیست» و در ادامه می آورد: «اختلافات حزبی و مذهبی را کنار بگذارید...آمریکا شریک جرم رژیم در کشتار ملت است». همچنین این روزنامه خبر از شادی مردم هم می دهد: «دیشب صدها هزار نفر در خیابانها فریاد می زدند: در طلوع آزادی جای شهدا خالی...میلیون ها نفر رفتن شاه را جشن گرفتند». روزنامه اطلاعات هم مانند دو جریده دیگر در صفحه اول شماره 15762 با تاکید بر خروج شاه به نقل از امام، این تیتر را استفاده می کند: «الله اکبر!» و در ادامه باز هم به بخشی از پیام امام اشاره می کند و در صفحه 2 می نویسد: «هر کس اختلال و تخریب کند مجازات سنگین دارد... عزیمت شاه نخستین مرحله پیروزی ما به سوی پایان دیکتاتوری 50 ساله است و پیروزی نهایی فقط هنگامی به دست می آید که رژیم، خاندان و از آن مهمتر سلطه خارجی ها بر ایران پایان یابد.» کیهان در صفحه اول خود با تیتر درشت نظر امام درباره اموال شاه را نیز اعلام می کند: «به وسیله آیت الله العظمی خمینی: اموال شاه ملی اعلام شد».
روزنامه های 27 دی ماه گزارش های بسیار کاملی از لحظه عزیمت شاه از ایران را در صفحات داخلی خود منعکس کرده اند. کیهان در این باره می نویسد: «شاه در آخرین لحظه گریه کرد...شاه جعبه کوچکی از خاک ایران را همراه برده است...شاه گفت: همانطور که در موقع تشکیل این دولت گفته بودم مدتی است که احساس خستگی می کنم و احتیاج به استراحت دارم...در مورد مدت مسافرت شاه گفت: این بستگی به حالت مزاجی من دارد و نمی توانم آن را الان مشخص کنم...شهبانو طی مصاحبه ای گفت: من به ملت ایران اعتقاد دارم. به فرهنگ ایران اعتقاد دارم و امیدوارم و می دانم که خداوند همیشه پشت و پناه ایران خواهد بود.»
اما در داخل کشور اتفاقات گوناگونی در حال وقوع است. در پاسخ به خواسته امام خمینی از نمایندگان مجلس برای استعفا و کناره گیری از سمت خود، گروهی از نمایندگان مجلس استعفا می کنند. کیهان در گزارشی مفصل در این باره در صفحه 2 می آورد: «گروه پارلمانی حزب پان ایرانیست متشکل از چهار نماینده مجلس شورای ملی (محسن پزشکپور، پرویز صفری، دکتر سید حسین طبیب، منوچهر یزدی) امروز ضمن نامه ای که برای دکتر جواد سعید رئیس مجلس شورای ملی فرستادند از سمت نمایندگی استعفا کردند... 8 نماینده اقلیت نیز استعفا کردند...عده ای دیگر نیز تصمیم دارند در جلسات علنی مجلس شرکت نکنند و به این ترتیب دست به یک "اوبستراکسیون دائمی" بزنند.» 24 ساعت از رای اعتماد مجلس به کابینه بختیار نگذشته که وزیر دادگستری وی نیز استعفا می دهد. کیهان در صفحه 8 این خبر را بدین گونه بازتاب می دهد: «یحیی صادق وزیری وزیر دادگستری، 24 ساعت پس از آنکه دولت رای اعتماد گرفت استعفا کرد. وزیر 68 ساله کابینه بختیار علت استعفای خود را عدم تجهیز دادگستری برای مجازات متجاوزان به حقوق مردم و بیت المال اعلام کرد.» حتی دکتر جواد سعید رئیس مجلس نیز، به گزارش روزنامه اطلاعات و در مطلبی که در صفحه 8 چاپ می شود، اظهار می دارد که برای استعفا مطالعه می کند! «درصدد هستم که ابتدا مطمئن شوم که این نظریه شخص حضرت آیت الله العظمی خمینی است تا بعد نظر خود را اعلام دارم.» اطلاعات هم در صفحه اول اینگونه تیتر می زند: «وزیر خارجه 8 سفیر را برکنار کرد». البته استاندار زنجان و پیش از آن فرماندار اصفهان نیز از سمت های خود استعفا کرده اند.
همچنان موضع گیری شخصیت ها و گروه ها درباره انقلاب ادامه دارد. در این روزها صفحات روزنامه ها پر است از بیانیه و اطلاعیه و حمایت و برائت و هر آن چیز که به نوعی به انقلاب مربوط باشد. اما مهمترین آنها به دعوت مردم و اقشار مختلف جامعه برای شرکت در تظاهرات عظیم روز 29 دی که مصادف با اربعین است باز می گردد. این راهپیمایی را امام در پیام روز قبل از مردم خواسته است. در این میان جامعه روحانیت مبارز نقش کلیدی را ایفا می کند و طی اطلاعیه ای «مقررات راهپیمایی جمعه» را اعلام می نماید. از سوی دیگر کیهان در صفحه 6 خبر از اقدامی مهم از سوی آیت الله طالقانی می دهد: «پیام حضرت آیت الله طالقانی درباره تشکیل سازمان مرکزی مبارزه و اعتصاب...حضرت آیت الله طالقانی، دیروز در پیامی به ملت ایران خواستار تشکل و همبستگی و انجام اقشار مردم و تشکیل کانون های مرکزی در گروه ها و سازمان ها و صنف ها شده اند تا به این وسیله از پراکندگی و تشتت آرا در امور مربوط به مبارزه و اعتصاب جلوگیری به عمل آید.»
از سوی دیگر شاه به مصر رسیده و در شهر آسوان مورد استقبال بسیار گرم انور سادات قرار گرفته است. کیهان در گزارش صفحه 4 خود می آورد: «شاه و سادات درباره ایران مذاکره کردند...اقامت شاه در مصر چند روز طول می کشد...دیشب شاه و سادات به مدت دو ساعت اوضاع ایران را مورد بحث قرار دادند...پلیس امریکا خود را برای حفاظت از شاه آماده می کند» البته ولیعهد 18 ساله شاه هم اظهار نظر جالبی در مورد رفتن شاه از ایران دارد: «شاه بر می گردد»! از طرفی جیمی کارتر رئیس جمهور امریکا اظهارات معناداری را در مورد ایران و تحولات آن به زبان می آورد که در صفحه 6 کیهان منعکس می شود: «من امیدوارم که ایران بعد از پشت سر گذاشتن تغییرات جاری هنوز دوست امریکا باقی بماند و از هر گونه تسلط خارجی، شوروی، ما و هر کس دیگر به دور باشد. و همچنان یک عامل ثبات باشد.» البته در فضای سنگین جنگ سرد شوروی نیز بیکار ننشسته است. کیهان در صفحه 8 به نقل از رادیو مسکو می آورد: « هشدار مسکو در مورد قدرت نمایی امریکا در خلیج فارس...سیر رویداد در ایران حسابهای امریکا را به هم زد.»
نخست وزیر شاپور بختیار هم در این روز پیامی به ملت ایران می دهد که کیهان متن کامل آن را در صفحه 8 کار می کند. بختیار در قسمت هایی از این پیام می نویسد: «نباید کاری کنیم که افراد این آب و خاک در مقابل یکدیگر قرار گیرند...من به اتکای قانون و به عنوان یک نخست وزیر مسئول از تمام اختیارات و امکانات خود را برای جلوگیری از هرج و مرج و تجاوز به حقوق مردم عمل خواهم کرد.» این پیام در حالی صادر می شود که کیهان در صفحه 4 خود خبر از عزم گروهی از مردم برای تخریب زندان قصر می دهد: «مردم می خواستند زندان قصر را ویران کنند... به درخواست آیت الله طالقانی از این کار خودداری شد». اطلاعات هم در صفحه 2 از خنثی شدن توطئه دیگری پرده بر می دارد: «مردم توطئه آتش زدن پالایشگاه تهران را خنثی کردند». روزنامه آیندگان نیز خبری با این مضمون در صفحه اول و دوم را بازتاب می دهد: «240 نفر از محکومین دادگاه های نظامی آزاد می شوند» و همین روزنامه از تصمیم کارکنان صنعت برق کشور می نویسد: «برنامه خاموشی برق لغو شد».
در حالی که منطقه نیاوران در شب رفتن شاه از ایران در قرق نیروهای گارد شاهنشاهی بوده است و خبرنگار کیهان خبر می دهد همه ماموران سرهای خود را "آلمانی" کوتاه کرده اند، «دانشی» نماینده آبادان در مجلس تهدید می کند در صورتی که دولت تازه به سوالات او درباره حادثه سینما رکس آبادان پاسخ ندهد، کابینه را استیضاح خواهد کرد و این مطلبی است که آیندگان در صفحه 3 خود به آن می پردازد. از سوی دیگر جامعه روحانیت و جمعیت دفاع از حقوق بشر در فارس برای نجات «حسن فرد اسدی» سرباز متهم به ترور رئیس شهربانی جهرم، که از سوی دادگاه نظامی به اعدام محکوم شده است، استمداد می طلبد و این رای را غیر قانونی می داند. آیندگان در صفحه 4 خود نامه سرگشاده استادان دانشگاه صنعتی را با تیتر «تفرقه قلب ایرانی به درد می آورد» را به آیت الله طالقانی منتشر می کند: «عده ای از مبارزین مذهبی ناآگاه نفاق را تا بدانجا رسانیده اند که در مقابل حرکت مبارزاتی دیگر بخش های جنبش عملا سنگ اندازی کرده، مبارزه به حق نیروهای مذهبی را کتمان نمود و حتی در بعضی از موارد آنها را ارتجاعی قلمداد نموده اند...تاریخ مبارزات خلقهای جهان نشان داده که بدون وحدت نیروهای انقلابی پیروزی بر امپریالیسم و ارتجاع امکان پذیر نیست، و این اصل در مورد ایران که اهمیت ویژه ای برای جهان خواران بین المللی دارد و این چپاولگران به سادگی دست از منافع سرشارشان بر نخواهند داشت مصداق عمیق تری پیدا می کند...» در بیانیه دیگری استادان دانشگاه آزاد ایران وابسته به سازمان ملی دانشگاهیان ایران نیز «اختناق و ترور افراد» را محکوم می کنند.
اما دو واقعه بسیار مهم دیگر در ایران اتفاق می افتد که همه جراید 27 دی ماه آن را پوشش داده اند. اولین اتفاق در اهواز روی می دهد و طی آن «بر اثر تیراندازی نظامیان گروهی کشته و مجروح شدند...حوادث امروز اهواز پس از مراسم صبحگاه در پادگان آغاز شد». هر چند «ارتشبد قره باغی کودتا و تمرد لشگر اهواز را تکذیب کرد» اما اطلاعات در صفحه اول خود می نویسد: «پیش از ظهر امروز هنگامی که دهها هزار نفر از مردم اهواز در خیابانها تظاهرات آرامی بر پا کرده بودند ناگهان ماموران انتظامی به سوی آنها آتش گشودند...دهها هزار نفر از مردم در حسینیه اعظم و در دانشگاه جندی شاپور و مراکز دیگر شهر اجتماع کرده بودند و مشغول تظاهرات و با جشن و پایکوبی بودند که ناگهان از پادگان لشگر 92 زرهی اهواز، گروهی از افسران و سربازان با تانک و توپ و مسلسل وارد مراکز تجمع مردم شدند و شروع به تیراندازی کردند.» و گویا این اتفاق نگرانی هایی که طی روزهای پیش از آن از سوی بزرگان مذهبی کشور ابراز شده بود را بازگو می نماید. کیهان مانند مابقی روزنامه های این روز در صفحه 8 هشدار آیت الله العظمی شریعتمداری را منتشر می کند: «دستهایی مرموز، جوانان را به انتقام جویی می کشاند...ارتش نباید برای هموطن مسلمان خود تیراندازی کند، یا خشونت نشان دهد.» و همین روزنامه در صفحه 3 صحبت های آیت الله دستغیب و هشدار او را بازتاب می دهد: «دشمنان می خواهند بین مردم و ارتش نفاق بیاندازند...در بسیاری از شهرهای فارس مردم مسلح شده اند.»
و اتفاق دوم هیچ ربطی به وقایع انقلاب ندارد. اتفاقی که کیهان برای آن چنین تیتری را در نظر می گیرد: «ایران یک چشم خندان یک چشم گریان: زلزله خراسان صدها نفر را کشت» و اطلاعات وقوع زلزله را اینگونه گزارش می دهد: «زلزله در قائن صدها نفر را کشت...زلزله شدیدی مقارن 30/13 بعدازظهر دیروز شهرهای بیرجند، تربت حیدریه، قائن و بیدخت را لرزاند...این زلزله به گزارش مراکز زلزله نگاری فنلاند 1/7 و سوئد 8/6 ریشتر اعلام شد.» زلزله ای که تلفات آن در روز اول پس از وقوع بسیار متفاوت گزارش می شود: « آمار تلفات زلزله: آیت الله شیرازی: 800 نفر/ژاندارمری قاین: 152 نفر/خبرگزاری پارس: 130 نفر».
روزنامه های ایران در این روز عکس های متنوعی از شادی مردم و سقوط مجسمه های شاه در کشور به چاپ رسانده اند. کیهان در صفحه اول خود درباره عکسی که سقوط مجسمه رضاشاه را نشان می دهد با تیتر «وقتی لحظه سقوط فرا می رسد» نوشته است: «اینجا میدان توپخانه است. سیل جمعیت نیروی خود را به کار برده و حالا مجسمه سنگین پدر شاه در حالیکه سوار اسب است، به آستانه سقوط رسیده است. لحظه ای بعد اسب و اسب سوار فرو می افتند.» اسب و سوار فرو می افتند در حالی که روزنامه آیندگان در همین روز تبلیغات بسیار جالبی از یک موسسه زبان انگلیسی در صفحه 3 چاپ نموده است: «موسسه انگلیسی شکوه شاهرضا جهت ادامه کلاس های ترم پاییز از چهارشنبه 27 دی باز خواهد بود» ...