حضرت امام خمینی(س) در پى اقامت اجبارى در نجف اشرف، بر آن شد که نهضت اسلامى ایران را از هر راه ممکن رهبرى کند و در راه استوارى، پایدارى و پویایى آن بکوشد، نیروهاى مبارز مسلمان و خداجو را ازکژراهه، بیراهه، گرایش به سازش و کرنش در برابر طاغوتیان و زورمندان بازدارد و از مادىگرایى،سرخوردگى، سستى، نومیدى و بىهمتى برهاند و سرشت جانبازى، از خودگذشتگى، فداکارى،شهادتطلبى و شهامت و شجاعت را در آنان استوارى بخشد.امام براى ارتباط نزدیک، تنگاتنگ، منظم و پیوسته با ملت ایران و رهبرى آنان راههایى برگزید، برنامههایى به کار بست و تاکتیکهایى را به کار گرفت و بدینگونه توانست نهضت اسلامى ایران را از تبعیدگاه رهبرى کند و آن نهضت را فراگیر سازد و به انقلابى زندگىساز وکاخبرانداز بدل کرده وآن به پیروزى برساند.یکی از آن راه ها فرستادن نامه بوده است که نامه زیر نمونه ای از آن است .این نامه نخستین پیام منتشر شده امام از نجف است که درتاریخ 27 فروردین ماه 1346 از شهر نجف به مناسبت افزایش فعالیت های رژیم شاه برای تسلط بر حوزه های علمیه برای علما و روحانیون حوزه های علمیه قم،مشهد و تهران ارسال شد.متن کامل این پیام به شرح زیر است :
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
خدمت ذى شرافت حضرات فضلا ومحصلین حوزه مبارکه قم و مشهد و تهران و سایر حوزههاى علمیه- ایّدهم اللَّه تعالى
اینجانب در این تبعیدگاه و غربت، از اوضاع اسفانگیز ایران و خصوص حوزههاى دینیه- کم و بیش- مطلع و در رنج به سر مىبرم. مىدانم که دستگاه جبار چه خوابهاى خطرناکى دیده است براى اسلام و مسلمین و احکام مقدس قرآن و خدمتگزاران به دیانت مقدسه. شما در نظر آنها مجرم هستید؛ جرم شما خدمت به دیانت و قرآن و مخالفت با سلطه اجانب بر کشورهاى اسلامى است؛ جرم شما مخالفت با دستگاه ظلم و استبداد و غارتگرى و چپاول است؛ جرم شما دانش شماست و عدم تسلیم کورکورانه در مقابل اجانب و دست نشاندگان بىحیثیت آنهاست. این جرم را دانشگاهیان و طبقه تحصیلکرده و جوان هم دارند لذا با محرومیتها و رنجها و سختیها مواجه مىباشند.
نقشه استعمار محو اسلام و احکام مقدس قرآن است. دستگاه جبار مجرى مقاصد شوم آنهاست؛ نقشه آن است که به اسم اصلاحات، مملکت را به حال عقب افتادگى نگاه دارند و به اسم دانش دوستى و سپاه دانش، دانشگاه و مدارس علمیه را بکوبند و با نام اسلام احکام مقدس آسمانى را پایمال کنند و با اسم مقدس اسلام و قرآن احکام مسلّمهآن را یکى پس از دیگرى محو کنند. شما باید به نظام اجبارى بروید و در حبس و زجر و فشار و اهانت و تبعید به سر برید تا راه براى عمال اجانب و عمال اسرائیل باز شود. کاخ نشینان باید در شهوات و هرزگیها غوطهور شوند تا خوشخدمتى کنند و طبقه مزاحم یعنى علماى اعلام اسلام و دانشمندان و جوانان بیدار را از سر راه بردارند؛ خطبا و گویندگان باید از گفتار دم ببندند، مگر آنکه از جنایات و خیانتهاى آنها به اسم ترقى و پیشرفت تمجید کنند. نقشه محو و مسخ قانون اساسى است که در آن تضمین اسلام و مذهب و احکام شده است؛ قانونى که در آن تضمین آزادیهاى فردى و اجتماعى شده است باید برود و به جاى آن سرنیزه، اختناق، حبس بیاید. اینها خیالات خامى است که دستگاه دست نشانده و نوکر مآب در مغزهاى تکان نخورده خود پختهاند؛ غافل از آنکه با عواطف و احساسات یک ملت بزرگ نمىتوان بازى کرد. غافل از آنکه دستگاه خداى بزرگ را نمىشود به بازى گرفت. من به شما آقایان محترم و به ملت ایران اطمینان مىدهم که دستگاه با شکست مواجه خواهد شد. پیشینیان آنها سیلى اسلام را خوردند، اینها نیز خواهند خورد.
شما فضلاى محترم و دانشجویان جدید و قدیم صبور باشید و استقامت کنید. در مقابل ظلم تسلیم نشوید. اینها رفتنى هستند و شما باقى هستید. سرنیزه در مقابل عواطف یک ملت دوام ندارد. این شمشیرهاى کند و عاریتى در غلاف خواهد رفت. ما روزهاى بسیار سیاه، بسیار وحشتناک و بسیار اسفانگیز در حکومت اسلاف اینها دیده ایم؛ ما با حکومت اختناق و ترور، با حکومت غارت و ستمگرى، با سلب آزادیهاى همه جانبه سالها مواجه بودیم و استقامت کردیم تا آنها رفتند؛ شما هم استقامت کنید تا اینان نیز بروند و به جزاى اعمال خود برسند.
تسلیم نشوید. زیر بار امتحانات پوچ آنها نروید. نقشه آن است که قدم به قدم پیشروى کنند. هر قدر شما عقب نشینى کنید آنها پیشروى مىکنند. آنها کمر به نابودى شما بستهاند. گمان نکنید با ملایمت و تسلیم دست بردار هستند، بلکه با استقامت و ایستادگى و اظهار حق و فریاد مظلومانه عقب مىنشینند.ملت را و ملل آزاد دنیا را از ستمگرى دستگاه و مظلومیت ملت مسلمان ایران آگاه کنید. با هر وسیله ممکنه جنایات اینها را به دنیا برسانید. خداى متعال با شماست. دست اتحاد و برادرى به هم دهید و از اختلافات جزئى دست بکشید تا زنده بمانید، تا احکام خداوند پایدار بماند.
حضرات مراجع عظام و علماى اعلام- دامت برکاتهم- راضى به محو حوزههاى دینى با ذلت و خوارى نشوند. مرگ با عزت از زندگانى با ذلت و تحت اسارت بهتر است. از خداى بزرگ عظمت اسلام و مسلمین را خواستار است. وَلا تَهِنُوا وَلا تَحْزَنُوا وَانْتُمُ اْلَاعْلَوْنَ انْ کُنْتُمْ مُؤمِنینَ. (2) والسلام علیکم و رحمة اللَّه و برکاته. (3).
روح اللَّه الموسوى الخمینى
------------------------------------------------------------------------------
(1)- سوره آل عمران، آیه 139: «سست نشوید و محزون نباشید و شما برترید اگر ایمان آورده باشید»..(2)- این اعلامیه توسط شهربانى آذربایجان شرقى به تاریخ 6/10/46 چنین گزارش شده است: «طبق اطلاع واصله اخیراً تعدادى نسخ ماشین شده متن اعلامیه روح اللَّه خمینى بدون تاریخ تحت عنوان (حضرات فضلا و محصلین حوزه مبارکه قم و تهران و مشهد) که مفاد آن بر علیه مصالح کشور بوده به تبریز رسیده و به طور غیر محسوس بین طرفداران وى پخش گردیده است»..
منبع:صحیفه امام، ج2، ص:129 و130