شهید آیت الله سیدمحمد باقر صدر در بیست و پنجم ذی القعده سال 1353 هجری قمری مصادف با 1934 میلادی و 1313 هجری شمسی در شهر کاظمین بدنیا آمد. پدرش "سید حیدر صدر" از دانشمندان بزرگ شیعه عراق و مادرش دختر "عبدالحسین آل یاسین" از مردان برجسته علمی و مذهبی عراق بود. شهید صدر در سه سالگی پدرش را از دست داد و تحت سرپرستی برادر بزرگ آیت الله "سیداسماعیل صدر" و دائی خود پرورش یافت. دروس ابتدائی خود را در مدرسه منتدی النشر فرا گرفت و در همان دوران ابتدائی بر فراز منبری که در صحن کاظمین قرار داشت به ایراد خطبه می پرداخت. او در 12 سالگی برای گذراندن دوره عالی حوزه به نجف اشرف رفت و در محضر "شیخ محمدرضا آل یاسین" دایی خود و" آیت الله سید اسماعیل خوئی" شاگردی نمود. او در سن 17 سالگی به درجه اجتهاد رسید و در سن 25 سالگی تدریس خود را در دروس عالی برای دانش پژوهان حوزه آغاز کرد و از عالی ترین کرسی تدریس برخوردار گشت. از شاگردان شهید صدر می توان از شهید "سیدمحمد باقر حکیم" ، "نورالدین اشکوری"، "سید محمود هاشمی شاهرودی"،"شیخ محمدرضا نعمانی"، "سیدکاظم حسینی حائری"، "محمدعلی تسخیری"، شیخ "محمدباقر
ایروانی" و بسیاری دیگر نام برد. او در سال 1377 هـ ق حزب الدعوه الاسلامیه را تأسیس نمود.
شهید صدر بیش از 24 کتاب در زمینه های مختلف علوم دینی و اجتماعی به رشته تحریر در آورد که برخی از آنان عبارتند از: اقتصادنا، الابنک الربوی فی الاسلام، بحوث حول الولایه، فلسفتنا، العالم الجدید الاصول، فدک فی التاریخ، بحوت حول المهدی (ع)، الفتاوی الواضحه مطالعات و پژوهش های شگرف و عمیق او در مسائل کلان مثل هستی شناسی، انسان شناسی، معرفت شناسی، فلسفه تاریخ، ولایت، پاسخ گوی بسیاری از شبهات پژوهشگران می باشد.
شهید صدر چهار بار توسط حزب بعث عراق دستگیر و زندانی شد. بار چهارم به دستور صدام حسین،ماموران وی، آیت الله سیدمحمد باقر صدر را به همراه خواهرش بنت الهدی در22 جمادی الاول سال 1400 هجری قمری مطابـق با 19 فروردین 1359 هجری شمسی به شهادت رساندند. حضرت امام خمینی(س) در تاریخ 2 اردیبهشت 1359پیامی را خطاب به مسلمانان ایران وجهان صادر کردند که متن کامل آن به این شرح است:
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
إنا للَّه و إنا إلیه راجعون
با کمال تأسف حسب گزارش جناب آقاى وزیر خارجه که از منابع متعدده و مقامات کشورهاى اسلامى به دست آورده است و حسب گزارشاتى که از منابع دیگر به دست آمد، مرحوم آیت اللَّه شهید سید محمد باقر صدر و همشیره مکرمه مظلومه او- که از معلمین دانش و اخلاق و مفاخر علم و ادب بود- به دست رژیم منحط بعث عراق با وضع دلخراشى به درجه رفیعه شهادت رسیدهاند. شهادت ارثى است که امثال این شخصیت هاى عزیز از موالیان خود بردهاند؛ و جنایت و ستمکارى نیز ارثى است که امثال این جنایتکاران تاریخ از اسلاف ستم پیشه خود مىبرند. شهادت این بزرگواران که عمرى را به مجاهدت در راه اهداف اسلام گذراندهاند به دست اشخاص جنایتکارى که عمرى به خونخوارى و ستمپیشگى گذراندهاند عجیب نیست؛ عجب آن است که مجاهدان راه حق در بستر بمیرند و ستمگران جنایت پیشه، دست خبیث خود را به خون آنان آغشته نکنند. عجب نیست که مرحوم صدر و همشیره مظلومهاش به شهادت نایل شدند؛ عجب آن است که ملت هاى اسلامى و خصوصاً ملت شریف عراق و عشایر دجله و فرات و جوانان غیور دانشگاه ها و سایر جوانان عزیز عراق از کنار این مصایب بزرگ که به اسلام و اهل بیت رسول اللَّه- صلى اللَّه علیه و آله-
وارد مىشود، بىتفاوت بگذرند و به حزب ملعون بعث فرصت دهند که مفاخر آنان را یکى پس از دیگرى مظلومانه شهید کنند. و عجب تر آنکه ارتش عراق و سایر قواى انتظامى آلت دست این جنایتکاران واقع شوند و در هَدم اسلام و قرآن کریم به آنان کمک کنند.
من از رده بالاى قواى انتظامى عراق مأیوس هستم؛ لکن از افسران و درجه داران و سربازان مأیوس نیستم و از آنان چشمداشت آن دارم که یا دلاورانه قیام کنند و اساس ستمکارى را برچینند،همان سان که در ایران واقع شد؛ و یا از پادگانها و سربازخانهها فرار کنند و ننگ ستمکارى حزب بعث را تحمل نکنند. من از کارگران و کارمندان دولت غاصب بعث مأیوس نیستم؛ و امیدوارم که با ملت عراق دست به دست هم دهند و این لکه ننگ را از کشور عراق بزدایند. من امیدوارم که خداوند متعال بساط ستمگرى این جنایتکاران را درهم پیچد.
این جانب براى بزرگداشت این شخصیت علمى و مجاهد، که از مفاخر حوزههاى علمیه و از مراجع دینى و متفکران اسلامى بود، از روز چهارشنبه سوم اردیبهشت به مدت سه روز عزاى عمومى اعلام مىکنم، و روز پنجشنبه چهارم اردیبهشت را تعطیل عمومى اعلام مىنمایم، و از خداوند متعال خواستار جبران این ضایعه بزرگ و عظمت اسلام و مسلمین مىباشم. و السلام على عباد اللَّه الصالحین.
دوم اردیبهشت 59
روح اللَّه الموسوی الخمینى
منبع: صحیفه امام، جلد12، صفحه 254