حضر ت امام خمینی (س) چهارم بهمن ماه 1357 طی سخنانی در نوفل لوشاتو بر لزوم نظارت مردم بر امور جارى کشورتاکید کردند .ایشان فرمودند : همه مصیبتهایى که در این سالها واقع شده است براى این بوده است که دستگاهها سرِخود بودهاند. از آن دستگاه اول گرفته، آن شخصى که به اسم شاه در این مملکت حکومت کرده، سرِ خود حکومت کرده، مقید به قوانین نبوده. وقتى که این سرِ خود حرکت کرد، کسانى هم که دنبال او هستند از او یاد مىگیرند، اینها هم سرِ خود مىشوند. وقتى یک مجلسى را به طور سرِخودى و بدون رعایت قوانین به وجود آوردند، نمایندگان این مجلس هم سرِخود خواهند شد، پایبندِ قوانین نخواهند شد. باید اینها خاتمه پیدا بکند اگر بخواهد مملکت ایران یک مملکتى بشود که مترقى به معناى واقعى باشد.
متن این سخنان بدین شرح است :
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
من از همه این آقایان متشکرم که در این موقعى که ما گرفتار این مسائل هستیم، کمک کردند و کارها را انجام دادند. و باید بگویم که کار، کار خودشان بوده و منزلْ منزل خودشان بوده؛ و این معنا را تنبه بدهم که وقتى در یک منزل محقرى ما باید با اجتماع کار بکنیم، یعنى دسته جمعى هر کسى یک کارش را بکند، و میسور نیست براى یک نفر یا دو نفر [که] همه کارها را انجام بدهند، آن وقت راجع به کار کشورى که الآن تقریباً باید گفت مصایب هست و تا حالا خرابکارى بوده، کار یک کشور نمىشود انجام بگیرد الّا اینکه همه اجزاى کشور، همه افراد کشور، در آن همکارى کنند. اگر ملت ایران همه آنها، هرکس در هر جا هست، اقدام به ساختمان این مملکت نکند، مملکت به حال خرابه یا نیم خرابه باقى خواهد ماند و مسئول خواهیم بود همه. هرکس هر کارى را مىتواند باید تا یک مدتى با صبر و تحمل و ...، تحمل زحمات اقدام بکند. اگر همچو چیزى شد مملکتى آباد وصحیح وخوب محقق خواهدشد. همه جهاتش تمام خواهد شد.
و باز همه اجزاى مملکت باید نظارت در امور بکنند که نتوانند شیاطین باز رخنه بکنند. در [ادارات] دولتى اشخاصى که رفت و آمد مىکنند، اینها باید نظارت در کارهاى آنها بکنند، یعنى مثل سمت بازرسى و تفتیش و اینطور چیزها که اگر خطایى اینها مىکنند، تعمدى مىکنند- عرض مىکنم که- خیانتى مىکنند، به دستگاه قضایى اطلاع بدهند تا اینکه آنها تعقیب بکنند ..
خودسرى، ریشه مفاسد و بىقانونى.
همه مصیبتهایى که در این سالها واقع شده است براى این بوده است که دستگاهها سرِخود بودهاند. از آن دستگاه اول گرفته، آن شخصى که به اسم شاه در این مملکت حکومت کرده، سرِ خود حکومت کرده، مقید به قوانین نبوده. وقتى که این سرِ خود حرکت کرد، کسانى هم که دنبال او هستند از او یاد مىگیرند، اینها هم سرِ خود مىشوند. وقتى یک مجلسى را به طور سرِخودى و بدون رعایت قوانین به وجود آوردند، نمایندگان این مجلس هم سرِخود خواهند شد، پایبندِ قوانین نخواهند شد. باید اینها خاتمه پیدا بکند اگر بخواهد مملکت ایران یک مملکتى بشود که مترقى به معناى واقعى باشد، نه اینکه لفظى و همین گفتن ترقى. معنویات یک مملکتى را باید درصدد بود که اصلاحش کرد؛ یعنى باید دست خیانت را کوتاه کرد، دست جنایات را کوتاه کرد. همه جاهایى که یک عضوى از اعضاى ادارات دولتى یا دولت، عضوى از اعضاى دولت تکفل مىکنند، مردم موظفند که نظارت کنند در آن. آنهایى که مىروند آنجا براى گرفتاریهایى که مثلًا دارند، محاکماتى که دارند، مىروند در کلانتریها، مىروند در نظمیه، مىروند در- عرض مىکنم- دادگسترى و امثال اینها، خودشان باید ناظر باشند که چه مىگذرد. و خودشان مکلفند، اگر
بخواهند مملکت اصلاح بشود مکلفند که چیزهایى که گذشته است اگر خلاف بوده است، به جاهایى که براى این امر تأسیس مىشود اطلاع بدهند تا تعقیب بشوند. اگر مدتى یک همچو جهتى پیش بیاید که یک محاکم صالحهاى تصرف بکند در همه امور، یعنى برسد به داد مردم، همچو نباشد که مثل حالا باشد که دادگستریها کارى به این حرفها ندارند یا نمىتوانند داشته باشند- عرض مىکنم- کلانتریها که بخواهند مردم را لخت بکنند، امثال اینها، اگر اینطورها باز ادامه پیدا بکند فرض کنید که آن دزد بزرگ رفت، دزد [هاى] کوچک جاى او مىنشینند و کارها را انجام مىدهند. باید همهتان- همهمان در این امور دقت کنیم و دنبال کنیم و فداکارى بکنیم تا اینکه ان شاء اللَّه یک مملکت صحیحى بار بیاید.
من از خداى تبارک و تعالى سلامت همه شما را مىخواهم. و از اینکه این مدت
شماها زحمت کشیدید عذر مىخواهم. خداوند شما همه را حفظ بکند و سلامت بدارد. و ما حالا مىرویم به این مملکت ببینیم که آیا چه مىشود. هر چه که بشود هم، ما بنا داریم که برویم؛ حالا چه از بین راه برگردیم و باز هم خدمت شما باشیم یا خیر، برویم و پیاده بشویم و هر چه بشود.
[یکى از حضار: ما افتخار مىکنیم قربان در خدمتتان باشیم.].امام: خدا همهتان را حفظ کند ..
نگرانى از سرنوشت همراهان.
و من این را هم باید بگویم به شما آقایان که- به آقاى یزدى (1) و بعضى از آقایان گفتم- که من بیعتم را از شماها برداشتم؛ عرض مىکنم که ممکن است که آنطورى که اینها تهیه دیدند در این سفر خطر در کار باشد و من میل ندارم که به خاطر من شما خداى نخواسته در خطر بیفتید. من سِنم دیگر گذشته، شما حالا جوان هستید. [یکى از حضار: ... این سخن با خون سرخ خویش امضا مىکنم.].
[یکى دیگر از حضار: من به خانمها هم عرض کردم که آقا فرمودند احیاناً خانمها نباشند در هواپیما. ایشان ناراحت هستند که من خدمت شما عرض کنم، مگر امام حسین حضرت زینب و خواهران خویش را همراه نبردند؟].امام: خوب، حالا امام حسین، امام حسین بود. ما یکجور دیگر است وضعمان. نخیر، من میل دارم همراه خانمها نباشم، آقایان هم همین طور. همین هم که، خوب گمان مىکنم اگراینطور بشود که من بروم على حده و بعد آقایان [بیایند نگرانى من کمتراست] ..
خداوند عمر شما را زیاد کند؛ موفق باشید ان شاء اللَّه. در هر صورت من برایم ناگوار است که براى خاطر من کسى به زحمت بیفتد. من براى خودم مانعى ندارد اما ناگوار است برایم که ببینم یکى از برادرهاى من براى خاطر من گرفتار شده است. ان شاء اللَّه خداوند همهتان را حفظ کند و موفق باشید.
(1)- آقاى ابراهیم یزدى.
منبع : صحیفه امام، ج5، ص: 526 تا 528