یاد امام همانقدر که به آزادگان دربند در سیاهچال های رژیم بعث آرامش می بخشید، بر دلهره زندانبانان می افزود. روایت دلدادگی های آزادگان به رهبرشان بخش بزرگی از خاطرات آنان به خود اختصاص داده است. بعدها این خاطرات به همت نهادها و افراد مختلف در مجموعه های متنوعی گردآوری شد. یکی از این مجموعه های گرانقدر ، کتاب «روایت هجران» است که با تیتر فرعی "امام خمینی و آزادگان" توسط موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س) در سال 1375 منتشر شده است. روایت هجران علاوه بر 220 خاطره حاوی 20 نامه آزادگان به امام به همراه 26 خاطره از اسرای عراقی درباره علاقمندی آنان به امام است.
در این زمینه کتاب دیگری با عنوان "قصه یوسف تباران" از سوی انتشارات امید آزادگان در زمستان 78 منتشر شده است که حاوی خاطراتی بسیار زیبا از سوی آزادگان است. مقدمه این کتاب از آن سیدعلی اکبر ابوترابی سیدالاسرای جنگ تحمیلی است که در قالب آن به بیان خاطرات خود از اردوگاه های نظامی پرداخته است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، به مناسبت سالروز ورود آزادگان به میهن بخش هایی از خاطرات نقل شده در این دو کتاب منتشر می شود.
تونل مرگ
نوبت به یکی از پاسداران عزیز به نام سید کمال معنوی رسید. خیلی ریز بود تمام سربازها با کابل به جانش افتادند. آنقدر او را زدند که بیهوش بر زمین افتاد. در این هنگام یکی از سربازها به فرمانده شان گف: سیدی هذا شقی. این از لات هاست!
فرمانده: چطور؟
سرباز: در اردوگاه رمادیه هنگامی که می خواستیم آنها را بزنیم با تیغ به سربازها حمله کرد.
فرمانده: عجب! بیاوریدش.
درد شکنجه طاقت را از او گرفته بود و دیگر توان حرکت نداشت. لذا سربازان به طرفش هجوم بردند. ده تا ده تا کابل بود که بر سرش فرود می آمد و سینه و صورتش را می آزرد.
بعد از این همه شکنجه به آن مرد گفته شد: سب الامام و باز راضی به این خلاف نشد و چون دید عذاب سخت تر شد قرآن را به بغل گرفت و به قرآن پناه برد. در اینجا بود که با یاری خداوند ستوانیار دستور داد چون به قرآن پناهنده شد رهایش کنید ولی هرگز از آن دلیر مرد سخن خلافی شنیده نشد.
بعد از آقای معنوی نوبت به من رسید و ستوانیار بعثی گفت: حالا ابوترابی تو بیا! و دستور داد به این پنج تا پنج تا بزنید. جلادان شروع به زدن نمودند. بدنم پر از خون شده بود که آنها از ترس مردنم رهایم کردند. (روایت هجران، ص 9 ، خاطرات حجت الاسلام و المسلمین ابوترابی)
هرچه امام بگوید
در اردوگاه مرتب روزنامه های منافقین توزیع می شد. هنگامی که با عدم استقبال بچه ها روبرو شدند سهمیه روزنامه منافقین را هم قطع کردند. بچه ها می گفتند :«چون امام خوندن روزنامه منافقین رو حروم اعلام کردن ما نمی خونیم» (روایت هجران، ص 7، خاطرات آزاده محمدحسین ابراهیم بیگی)
اگر مرا بکشید...
آنها بچه ها را مجبور می کردند تا به حضرت امام خمینی (س) فحش بدهند. یادم نمی رود که برادری را گرفتند و گفتند: «به خمینی فحش بده»
او با آنکه سرش شکسته شده بود و خون صورتش را پوشانده بود تکبیر سر داد و گفت: «اگر مرا بکشید هرگز به امام عزیزم توهین نمی کنم .»
آن برادر را از بقیه جدا کردند و دیگر او را ندیدم. ( روایت هجران، ص 23، خاطرات آزاده محمد ترک)
سلام برای امام
وقتی ما را به اردوگاه می بردند یک عده از نظامیان عراقی نیز که قصد فرار از مرز ترکیه را کرده بودند تا در جنگ علیه کشورمان شرکت نکنند با ما بودند. آنها به ما گفتند: ما را اعدام می کنند . شما سلام ما را به به امام و مردم ایران برسانید. (روایت هجران، ص 85، خاطرات آزاده حسین صالحی)
رفتار سبعانه
هنگامی که اسیر شدم یکی از بچه ها محاسن بلند و پرپشتی داشت. او را از ما جدا کرده و در حالی که دست هایش را از پشت بسته بودند از او خواستند تا به امام اهانت کند. او نپذیرفتت و زیر بار نرفت. آنها شروع به آزار و اذیت ایشان کردند و موهای صورتش را کشیده عاقبت هنگامی که مقاومت و سرسختی او ار دیدند فندک را به زیر صورتش گرفته و محاسنش را آتش زدند. (روایت هجران، ص107، خاطرات آزاده ناصر قهرمانی)
اشک های عزادار
می خندیدند، می گریستیم قاه قاه آنها و هق هق ما...
قلم مقدس ترین زبان است؛ اما در تردیدم که آن نیز بتواند حق اخلاص و ارادت فرزندان آن پیر راه را به توصیف بنشیند. هرچند که چشمه های چشم ما عجول تر از که به اندازه لحظه ای نیز صبر داشته باشند؛ ولی قطره های گرم آرام اشک همه چیز را افشا کرده بود.
آن روز اشک های عزادار ما ، عزادار کسی بودند که روح خدا بود. ( روایت هجران، ص 324، خاطرات آزاده علی قنبری از تبریز )
قبلا پدر پیری داشتیم که با دلخوشی او اسارت را حل می کردیم. ولی حالا کمی سخت است! کم که چه عرض کنم! خوش به حال شما که این اواخر عمر او را دیدید و از فیض دیدار او مستفیض شدید. اما ما جدا سعادت و لیاقت نداشتیم. (روایت هجران، ص 420، نامه یک آزاده به خانواده اش و افسوس او بخاطر ارتحال امام)
علی جان! عجب خبری را به من دادی که قلبم را لحظاتی از کار انداخت ولی باور نمی کردم. چهار سال اسارت را کشیدم و امید داشتم که روزی بیایم و چهره اش را ببینم. آری خبری که کمرم را شکست چهره ام را غمزده کرد-خبر رفتن پدرم- امیدوارم که خداوند مارا بیامرزد و در آن دنیا او ما را شفاعت کند. (روایت هجران، ص 416، نامه یک آزاده به خانواده اش و افسوس او بخاطر ارتحال امام)
شیرجه بر حوض یخ در زمستان اسارت
آزاده، ح.ط. می گوید: روزی در اردوگاه تکریت عراقی ها همه را تهدید کردند و گفتند: «باید علیه خمینی شعار بدهید!» هیچ کس قبول نکرد. آنها به آسایشگاه ها ریختند و بچه ها را زدند و اتمام حجت کردند که اگر تا دو روز دیگر شعار ندهید چه و چه می کنیم.
بچه ها زیر بار نرفتند و وقتی عراقی ها سر رسیدند یکی از اسرای کم سن و سال به نام حسن اصغری نژاد را گرفتند و می خواستند او ار در حوض بیاندازند. آن زمان فصل زمستان بود و آب خیلی سرد. وقتی حسن را در کنار حوض بردند او اول بسم الله گفت و بعد خودش شیرجه زد در حوض که چشم های همه چهار تا شد. همین که از آب بیرون آمد باز افسر او ار به داخل آب پرت کرد. با همه این احوال نه از حسن و نه از هیچ کس دیگر نتوانستند یک حرف علیه رهبر انقلاب حضرت امام خمینی (س) بشنوند. بچه ها با ایمان خود داغ شنیدن حتی یک حرف را هم بر دلشان گذاشتند. (قصه یوسف تباران، ص 31 )
من هم خمینی (س) را دوست دارم
آزاده ،ا.ب. می گوید: بعد از اسارت مرا سوار ایفای عراقی کردند تا به پشت جبهه ببرند. دست هایم را بسته بودند و نگاهم به افق های دوردست خیره مانده بود. به این فکر می کردم که دنیای اسارت چگونه خواهد بود و سرانجام چه خواهد شد؟ در این افکار غوطه ور بودم که ناگهان چشمم به سرباز عراقی که در کامیون نشسته بود افتاد. دیدم به من خیره شده است. کنجکاو شدم و پرسیدم: چرا به من نگاه می کنی؟
او به جای جواب از من پرسید : خمینی را دوست داری؟
تعجب کردم و مردد بودم که چه بگویم چون جواب درست دادن ممکن بود به قیمت کتک خوردنم تمام شود اما به خدا توکل کردم و به او گفتم: خمینی فرزند رسول الله است. البته که او را دوست دارم.
گفت: من هم او را دوست دارم.
بیشتر متعجب شدم و پرسیدم: پس چرا با ما می جنگی؟
گفت: اگر نجنگم زن و بچه ام را می کشند. (قصه یوسف تباران، ص 109)
بی هوشی آزادگان با شنیدن خبر ارتحال امام
آزاده ، س.ع. از خاطرات در اردوگاه موصل 1 می گوید: روزهای سخت طولانی گذشت تا آن روز شوم رسید روزی که هرگز دوباره نیاید. کاش آنروز سپیده نمی زد و خورشید طلوع نمی کرد. دو سه روز قبل از آن شنیدیم که حال امام بحرانی شده است و ملت ایران برای سلامتی رهبرشان دعا می کنند جامعه اسرا همدست با امت اسلامی دستان زنجیر شده خود را بسوی آسمان برافراشته بودند. روزنامه عراق عکسی از امام را در بیمارستان قلب به چاپ رسانده بود. بچه ها دور آن عکس حلقه زده بودند عده ای می گریستند و عده ای آرام بغض خود را فرو می دادند.
روز چهاردهم خرداد خبر دادند حال امام بهتر شده همه نماز شکر خواندند برای بزرگداشت روز 14 خرداد سال 42 برنامه ای داشتیم یکی از دوستان پیشنهاد کرد برای سلامتی امام شعری بگویم که در برنامه خوانده شود، من که انگار حادثه ای به دلم برات شده بود پیشنهادش را رد نکردم اما عصر به او گفتم نتوانسته ام چیزی بنویسم تا اینکه ناگهان ابتدا به صورت پچ پچ و بعد بصورت علنی خبر رحلت امام در بین بچه ها پیچید.
سکوت دردناکی سراسر اردوگاه را فرا گرفته بود صدایی از کسی بر نمی آمد همه در دل آرزو می کردند که این خبر شایعه باشد تا اینکه نزدیکی های عصر روزنامه های عراق را به داخل اردوگاه آوردند. عده ای به طرف روزنامه ها حمله بردند عکس حضرت امام در روی تخت بیمارستان و و عبارت خمینی وفات یافت به زبان عربی همه چیز را بازگو می کرد.
بغض ها ترکید و به فریاد و شیون بدل شد. بسرعت در چند آسایشگاه مجلس ختم و تلاوت قرآن برپا شد. عظمت مصیبت به حدی بود که عراقی ها جرات نداشتند چیزی به اسرا بگویند در شرایطی که دشمن اجازه هیچ فعالیتی به اسرا نمی داد در روز رحلت امام اردوگاه در اختیار اسرا بود. به صورت آشکار به عزاداری پرداختیم. چند مداح شروع به خواندن مصیبت کردند و بسرعت نوحه هایی در سوگ امام سروده شد.
هنوز از خاطرم نمی رود در همان ساعات اولیه پخش خبر دوستی بود به نام علی که بسیار خوب مداحی می کرد. خداوند به او هم صدای گرمی عطا کرده بود و هم زبان غرایی. علی به من گفت: افکارم درهم ریخته است آخر در این مصیبت چه بخوانم؟ من که در کنار او نشسته بودم گفتم: از جنگ احد بگو از زمانی که شایع شد پیامبر شهید شده. آنجا که صحابه ای با وفا گفت: اگر محمد (ص) کشته شد اما خدای محمد باقی است، راه محمد باقی است. پس ما می جنگیم یا کشته می شویم یا پیروز ... اکنون هم اگر امام رفته است اما راه او باقی است مهم ادامه طریق است. این نهضت که متکی به فرد نیست.
شخصی در کنارم نشسته بود از او خواهش کردم اندکی جابجا شود تا رد شوم همینکه شانه اش را تکان دادم مانند مجسمه ای بیهوش بزمین افتاد. بچه ها بسرعت او را بیرون بردند یکی از سربازان بی احتیاطی کرد و به در آسایشگاه آمد و گفت: ساکت باشید. نزدیک بود یکی دو نفر به حمله کنند ارشد اردوگاه که موقعیت را درک کرده بود فورا او را دور کرد و برایش حرف هایی زد که قانع شد و رفت. عزاداری بچه ها یک هفته ادامه یافت. (قصه یوسف تباران، ص 121)
منابع:
روایت هحران (امام خمینی (س) و آزادگان) ، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، چاپ اول، خرداد 1375
رحمانیان، عبدالمجید، قصه یوسف تباران، انتشارات امید آزادگان، چاپ اول، زمستان 78