جماران ـ اصغر میرشکاری: حضرت امام خمینی(س) در تاریخ 15 بهمن 1358/ مطابق 17 ربیع الاول 1400 به مناسبت ولادت حضرت رسول اکرم(ص) و نیز سالروز هجرت آن بزرگوار پیامی خطاب به مسلمانان ایران و جهان صادر کردند که حاوی نکات بسیار ارزنده و آموزنده است. در فراز ابتدائی چنین آورده اند:
«ولادت سراسر با سعادت و هجرت با برکت حضرت خاتم النبیین و افضل المرسلین را که مبدأ نهضت اسلامى و الهى و مصدر بسط عدالت و فرهنگ انسانساز و منشأ حرکت به سوى برچیدن اساس ظلم و نابکارى و ارتقا به مقام والاى انسانى و هجرت از تمام ظلمها و خصلتهاى شیطانى- حیوانى به سوى نور مطلق و سرچشمه کمال و مؤسس امت و امامت است به جمیع مستضعفین و محرومین و تمام ملتهاى جهان خصوصاً عموم مسلمین تبریک عرض مىکنم.» (صحیفه امام، ج12، ص: 136)
مطالب و موضوعات حائز دقت و توجه متعددی در این فراز نهفته است که گویای شکل گیری نهضت الهی، بسط عدل و گسترش فرهنگ انسان سازی، مقدمه سازی برای برچیدن اساس ظلم و نابکارى، زمینه سازی برای ترقی و کمال انسانی، هجرت از تمام ظلمها و خصلتهاى شیطانى- حیوانى به سوى نور مطلق و سرچشمه کمال و اشاره به شکل گیری جامعه ایدهآل امت و امامت است. و این خود ابزارها و وسائلی را می طلبد که در وجه اخیر آن پس از هجرت به مدینه و تشکیل حکومت توسط آن حضرت پایه گذاری شد. در این جایگاه آن بزرگوار از خود سلسله رفتارهای اجتماعی به یادگار گذاشته اند که مصالح عمده و اصلی آن "خلق عظیم" و "رحمة من الله" و "رحمت و رأفت نسبت به کافه انسانها" و "اندوه و ناراحتی برای انحراف ازجاده هدایت " حتی برای کافران و مخالفان است که با رفتارهایی اجتماعی در حضور در بین همچون مدارا، خیرخواهی، سعه صدر و تحمل دیگران، دلسوزی و مهربانی صادقانه، ترویج روحیه محبت و مهربانی و برادری و نظیر این تحولی در روحیه فردی مردم و فرهنگ اجتماعی آنها ایجاد کرد که قطعا در تمام ادوار تاریخی بی نظیر است. و اگر غیر از این می بود قطعا از دور او پراکنده می شدند و جائی برای عفو و
گذشت و طلب آمرزش و نتیجتا رشد و تعالی انسانها باقی نمی ماند.
او نه تنها خود به این طریقه مدارا و تواضع و خیرخواهی که شواهد بسیاری برای آن شنیده ایم رفتار و سلوک داشت که در حدیثی از قول آن حضرت چنین داریم:
" خداوندا! هرکس سرپرستی کاری از کارهای امت مرا به عهده گرفت و با آنان با رفق و مدارا رفتار کرد تو با او مدارا کن و آن کس که بر آنان سخت گرفت تو بر او سخت گیری فرما." (بحار الانوار،ج72، ص352)
و این البته درس بزرگی خواهد بود برای همه دست اندرکاران امر حکومت و حاکمیت در جوامع اسلامی برای تمام دورانها که به طور طبیعی باعث برقراری انس و الفت و محو و نابودی ظلم و نابکاری و البته دوام و ماندگاری حکومت خواهد بود.
امام خمینی(س) در جایگاه درس گرفته از مکتب نبوی و پرورش یافته فرهنگ اصیل اسلام، پا جای پای نبی مکرم اسلام نهاد و با تشکیل نظام اسلامی زمینه مناسب رشد همه این خوبیها را فراهم کرد، چنین اشاره دارند:
«پیغمبر اکرم که شخص اول بود و بنیانگذار اسلام و بنیانگذار هدایت مردم، سیرهاش را بروید ببینید چه جور بوده. آیا هیچ وقت سلطه جو بوده؟ وقتى با همین اشخاصى که رفقایش بودند، دوستانش بودند، دیگر سیاه و سفید و اینها مطرح نبود، نشسته بودند همه با هم، دور هم مىنشستند؛ یکى آنجا بنشیند یکى پهلویش، بالا و پایین باشد، این هم نبوده. از اول بنا بوده است که یک اخلاق صحیح انسانى، آنکه براى انسان صالح است، آن را تربیت کنند به آن اخلاق، و تربیت کنند به آن عقاید و تمام اعمالى که دستور دادهاند همهاش براى این است که، این را تربیت کنند که به آن مقصدى که به حسب فطرت دارد؛ فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتى فَطَرَ النّاسَ عَلَیْها. این فطرت توحید است، فطرت خداجویى است که در همه هست.» (صحیفه امام، ج12، ص: 509)
در فراز دیگری از سخنان امام خمینی در این باره آمده است:
«یکى از فرقهاى بین حکومت اسلام با سایر حکومتها، این است که در حکومت اسلام جوّ، جوّ محبت است. بین شخص اول مملکت مثل رسول خدا که شخص اول بود و در زمان خلافت امیرالمؤمنین شخص اول امیرالمؤمنین بود با ادنى فردى که به حسب نظر مردم ادنى حساب مىشدند فرق اساسى مربوط به دنیا نبود. این طور نبود که رسول خدا حالا که در رأس واقع شده و رئیس امت است مثل سایر حکومتها ریاست بکند. در مسجد مىآمدند مىنشستند؛ اصحابشان و اتباعشان هم توى مسجد بود؛ کسى، از خارج که مىآمد نمىدانست کدام از آنها پیغمبر است. مىپرسید کدامتان پیغمبر هستید؟ در نشستن این طور نبود که یکى در بالاى تخت بنشیند و ما بقى مقابلش بایستند و سلام نظامى بکنند! حضرت امیر هم همین طور بود. صدر اسلام وضع این طور بود... جوّ محبت بود. آنها در یک محیط دوستى و رفاقت و محبت زندگى مىکردند. بین خودشان «رُحَماء» بودند؛ یعنى همه با هم دوست و رفیق ... با رحمت رفتار مىکردند. و وقتى که مقابل کفار واقع مىشدند، آنجا «اشِداء» بودند.» (صحیفه امام، ج7، ص: 234)
و چنین بود که انسانهای بالنده خداخواهی تربیت شد که درخشانترین دوران تاریخی را بنا نهادند. به قول امام خمینی(س):
«در وقتى که رسول اللَّه آن وقت [در رأس] حکومت بود، آن وقت در مدینه بودند، در مدینه تشکیل حکومت بود بساط، لکن وضعش این طورى بود. از آن طرف، در مقابل هیچ قدرتى خاضع نبود، براى اینکه او خدا را می دید. کسى که توجه دارد به اینکه قدرت هر چه هست مال خداى تبارک و تعالى است و دیگران هیچ نیستند، این دیگر نمى تواند خاضع بشود در مقابل یک قدرتمندى. » (صحیفه امام، ج16، ص: 451)
اکنون اما، در سالروز میلاد مبارک رسول گرامی اسلام و فرزندش عزیز آقا امام صادق(ع)، یادآوری اهمیت سلوک بر راه و روش رأفت و برادری و خطر افراط کاری های جاهلانه ای که به جد به تخریب انسجام ملی می انجامد؛ ضرورت امروزین جامعه ماست.