به گزارش جی پلاس، دکتر اقبال شاکری، رییس کمیته عمران شورای شهر چند روز قبل اعلام کرده بود که دلیل اصلی آبگرفتگی تونل توحید، عایق نبودن سطح آن بوده است.
خالق تونل توحید چه کسی بود؟
طرح این مساله باعث شد تا ناخوداگاه ذهن پرسشگر مخاطبان به سمت پیمانکاران برود و اینکه آیا پیمانکار در ساخت تونل توحید اهمال کرده است. در ساخت تونل توحید نام دو شرکت «پرلیت» و «مرام» به عنوان پیمانکار طرح به چشم میخورد. این دو شرکت آنگونه که در سایتهای آنها آمده است تاکنون مجری پروژههای بسیاری مثل سد سیمره بودهاند و از تونل توحید به عنوان یکی از طرحهای شاخص خود یاد کردهاند.
تونل توحید؛ تونلی با بیش از دو هزار متر طول است، چندین برابر تونل رسالت است، ولی به جای زمان ١٠ سالهای که صرف ساخت تونل رسالت شد، تنها دو سال برای ساخت آن زمان صرف شد و همین بهانهای شد تا آن زمان انتقادهای زیادی به شهردار تهران و پیمانکاران آن بشود که دقت، قربانی سرعت شده است. حمزه شکیب که امروز به بهانه اینکه دیگر مسوولیتی ندارد، حاضر به گفتوگو در مورد این تونل نیست، در زمانی که تصدی ریاست کمیسیون عمران شورای شهر را برعهده داشت (زمان ساخت و افتتاح تونل) از اصلیترین منتقدان تونل توحید بود. وی آن روزها با انتقاد از هزینه سرسامآور ساخت تونل گفته بود: شهرداری هیچوقت عدد روشنی در رابطه با هزینههای تونل توحید به ما نداد. قرارداد اولیه که بستند ١۴٨ میلیارد تومان بوده که بدون مناقصه واگذار کردند که قاعدتا باید طبق قوانین و مقررات با همین هزینه تمام میشد؛ حالا اگر بخواهیم خیلی دست بالا بگیریم باید با ٢۵ درصد بالاتر به اجرا میرسید، یعنی ١٨۵ میلیارد تومان، اما آماری که به ما داده شده، به صورت مکتوب هم ۵۵٠ میلیارد تومان بود و هم ۶۵٠ میلیارد تومان ارایه دادند. به صورت شفاهی هم مبالغی از ٣٠٠ میلیارد تا ٧۵٠ میلیارد تومان گفته شده است. وی همان زمان در مصاحبهای گفته بود: امنیت تونل توحید را باید به خدا سپرد چرا که در بافت شهری موجود در مسیر تونل توحید حفرههایی وجود دارد که یکبار موجب ریزش تونل شده است و این حفرهها میتوانند برای بار دیگر نیز مشکلآفرین باشند. بنابراین باید دعا کنیم که حفرهای وجود نداشته باشد زیرا میتواند موجب بروز اتفاقات دردناک باشد.
اما اینها تنها انتقادهایی نبودند که شکیب به ساخت تونل داشت. وی که بارها درباره احتمال فرو ریختن این تونل هشدار داده بود، معتقد بود شهرداری به جای تغییر مسیر قناتهای اطراف تونل آنها را مسدود کرده اما «آب بالاخره راه خود را پیدا میکند» و در آینده باعث سستی تونل میشود. اما در مقابل شهرداری دایم و بیوقفه این انتقادها را رد میکرد. انتقادهای رییس کمیسیون عمران شورای سوم شهر تهران از طرف شهرداری «سیاسیکاری» قلمداد میشد چرا که شکیب در جناح مخالفان محمدباقر قالیباف قرار داشت. وی معتقد بود که تونل باید زهکشی شود وگرنه آب به درون تونل هدایت میشود. این انتقاد هم هیچگاه جدی تلقی نشد ولی با این وجود سالهای بعد و بارندگیهای زمستانی که بارها باعث تعطیلی تونل شدند، نشان داد که این انتقادها سیاسی نبوده است. بعد از شکیب، حسن بیادی، نایب رییس شورای سوم مهمترین منتقد تونل توحید در زمان افتتاح بود. وی آن روزها در عین حال که ساخت این تونل را کار خوبی میدانست، معتقد بود که حدود ١٠ درصد کار ایرادی جدی دارد. به گفته بیادی که حالا نیز عضو شورای شهر است، جتفنها و طراحی وسط تونل یکی از مشکلات اساسی این پروژه عظیم است.
علاوه بر اینها ایراد اصلی بیادی به آلودگی هوای داخل تونل بود. بیادی نیز ابتدا به بهانه اینکه این بحثها مال خیلی وقت پیش است و نباید مردم را مشوش کرد، از گفتوگو طفره میرود ولی درنهایت میگوید: به هر حال ما خیلی ایرادها به مسائل فنی این تونل داشتیم. مثل همین آلودگی هوا که باعث شد تا دودکشهایی را در سقف نصب کردند و مشکل جمع شدن گاز مونوکسیدکربن در آن حل شد. وی در مورد نشتی آب و حادثه هفته گذشته این تونل میگوید: ریزش آب آن زمان هم مطرح بود.
نایب رییس شورای اسلامی شهر وقت تهران و عضو فعلی شورای شهر میگوید: آن زمان شهرداری میگفت که وزارت نیرو حاضر نیست مسیر لولهها را تغییر دهد. تا این مشکل حل نشود ریزش آب یا پوسته بتن طبیعی است. اما در نهایت این کارشناسان هستند که باید در مورد مشکلات تونل توحید اظهارنظر کنند.
اختلاف بر سر زمان افتتاح
تونل توحید در همان سالهایی ساخته شد و به بهرهبرداری رسید که شهرداری تابلوهای روزشمار اتمام پروژههایش را در بالای سر پروژه نصب میکرد تا نشان دهد که به قول خود پایبند است. گفته میشود که در زمان ساخت تونل توحید خیلیها به قالیباف تذکر داده بودند که تونل توحید را نباید با عجله ساخت چرا که میتواند عواقب جبرانناپذیری را برای شهر و شهروندان به دنبال داشته باشد. با این وجود شهردار مثل همیشه پایش را در یک کفش کرده بود که باید این تونل در همان بازه دو ساله افتتاح شود. ٣٠ ماه از مراسم کلنگزنی تونل گذشت تا اینکه قرار شد قالیباف در مراسمی در روز عید غدیرخم سال ٨٩ تونل را افتتاح کند. همان زمان مهدی چمران، رییس شورای اسلامی شهر وقت تهران معتقد بود که امکان افتتاح آن در این روز وجود ندارد. همچنین گروهی از کارشناسان معتقد بودند که برخی ملاحظات فنی در ساخت این تونل دیده نشده و لازم است که پیش از افتتاح و بازگشایی آن برای استفاده عموم مردم، موارد فنی و ایمنی لازم لحاظ شود. با تمام این تفاسیر مراسم افتتاحیه در روز مقرر برگزار شد و خودروهای نوستالژی قدیمی، نخستین ماشینهایی بودند که به صورت نمادین از این تونل عبور کردند تا اشک شوق قالیباف را درآورند.
پیمانکار کجاست؟
پرلیت پیمانکار اصلی ساخت تونل توحید است. همان شرکتی که گفته میشود تونل توحید را عایق نکرده و مسبب همه این مشکلات است. با این وجود زارعزاده که خود را مدیر روابط عمومی شرکت پرلیت معرفی میکند وقتی که از وی میخواهیم تا زمینه را برای انجام گفت و گویی در مورد تونل توحید با مسوولان شرکت فراهم کند، به تندی میگوید: من شما را نمیشناسم. شما هم حق ندارید در مورد این تونل بنویسید. اگر بنویسید از شما شکایت خواهیم کرد.
اما با این وجود درسال ٩١ سایت آفتاب در گفتوگویی با فرد بدون نامی که وی را یکی از مدیران پیمانکاری این پروژه نامیده است به تشریح مشکلات این پروژه پرداخته است. این عضو تیم پیمانکاری تونل توحید در مورد هزینه تمامشده این تونل گفته است: برای اینکه کسی نتواند به شهرداری ایراد بگیرد، در ابتدا یک قرارداد ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیارد تومانی برای پروژه تونل توحید امضا شد، اما در ادامه، در چند نوبت مبالغ و مواردی را با عنوان «متمم» به قرارداد اولیه اضافه کردند.
وی با ذکر اینکه هزینههای داخل تونل توحید یک بحث است و قراردادهای مربوط به امور «روی تونل» بحثی دیگر و اینکه فعالیتهای روی تونل را یک پیمانکار دیگر انجام داده است، گفته بود: رفع معارضات هم پروسه جداگانهای بود. ضمن اینکه برای رفع مشکل ریزش آب از بدنه تونل توحید نیز قراردادهای جداگانهای امضا کردند. تمام این هزینهها را که جمع ببندید، حداقل به مبلغ هزار میلیارد تومان خواهد رسید.
وی آن زمان رسما اعلام کرده بود، شهرداری تهران هنوز میلیاردها تومان به پیمانکار پروژه تونل توحید بدهکار است. عضو تیم پیمانکاری تونل توحید در پاسخ به اینکه تمام کارهای تونل توحید به پایان رسیده است یا نه اظهار میدارد: نه! هنوز کارهایی از قرارداد به خاطر سهلانگاری شهرداری باقی مانده است البته از نظر سازهای، تونل کامل است.
با این وجود عضو تیم پیمانکاری تونل در این مصاحبه مدعی است که از نظر استحکام و کیفیت از بهترین نوع بتن در تونل توحید استفاده شده است. قطر این بتنها ۷۰ سانتیمتر است و هیچ خطری شهروندان را تهدید نمیکند.
گویا آن زمان هم مشکل آب و ریزش آن همچنان موضوعی دغدغهبرانگیز بوده است. آنچنان که عضو پیمانکاری تونل در مصاحبه خود اشارهای هم به مشکل ریزش آب از بدنه تونل میکند و میگوید: شهرداری باید قبل از آغاز ساخت تونل مطالعات کافی درباره قناتها و تاسیسات آب و گاز انجام میداد، اما متاسفانه یکدفعه و بدون مطالعات لازم شروع کردند به سوراخ کردن زمین! بعد فهمیدند که یک جا لوله گاز است، جای دیگر تاسیسات آب است و در برخی نقاط هم با قنات مواجه شدند.
گرچه به گفته وی در آن زمان این مسائل مشکل چندانی از نظر ایمنی ایجاد نمیکند و فقط هزینهها را تا حد بسیار زیادی افزایش داده است. عضو تیم پیمانکاری تونل توحید همچنین در مصاحبه با سایت خبری آفتاب چند ماه بعد از افتتاح گفته بود: از نظر ما تونل توحید، ناقص افتتاح شد و کارهای تکمیلی آن بعدها پیگیری شد و البته هنوز در حال پیگیری و انجام است.
وی در مورد حل مشکل آب ریزش تونل به قراردادی اشاره میکند که برای رفع این مشکل با یک پیمانکار دیگر منعقد شده است: ۹۰ درصد از مشکل را حل کردهاند و ۱۰ درصد باقی مانده است. هنوز مشکل نشت آب از بدنه تونل بهطور کامل حل نشده است.
به گفته وی مایع مخصوصی از خارج کشور خریداری شده است که آن را با فشار زیاد و از طریق دستگاههای مخصوص به محل نشت آب تزریق میکنند. به این صورت که ابتدا سقف و بدنه تونل را سوراخ میکنند و مواد مخصوص تزریق میشود و محل نشت و نفوذ آب را کاملا مسدود میکند.
همهچیز طبیعی است
دکتر مهدی حجت، معمار و مجری پروژه تونل رسالت که چند ماهی نیز مجری تونل توحید بوده با وجود اینکه معتقد است تونل ایمن و مقاوم است در مورد مشکلات آن میگوید: تونل توحید تونلی شمالی - جنوبی است که اتفاقا دو خط مترو هم از زیر آن عبور میکند به همین دلیل با شیب و طراحی خاصی ساخته شده است. مشکل ریزش آب یا آبگرفتگی تونل هم دلیلی برناامن بودن آن نیست. تا جایی که من اطلاع دارم تعداد منفذهای خروجی آب در این تونل حتی چندین برابر تعداد استانداردهای چنین تونلهایی است ولی باز هم از آنجایی که مردم هنگام تردد در تونل در آن آشغال میریزند این منفذها میگیرد و وقتی مواردی چون ترکیدگی لولههای آب یا بارش باران هم اتفاق میافتد، باعث بروز سیل آبها و آبگرفتگی میشود. به گفته وی، حتی شوره زدن و خیس بودن دیوارهها نیز دلیلی برناامن بودن تونل نیست گرچه بهتر است که نباشد و بالاخره دکتر حجت در مورد اینکه چرا تونلهای تهران از جمله تونل توحید زمانی که به بهرهبرداری میرسند باز هم شبها بسته میشوند تا در آنها فعالیتهای عمرانی صورت گیرد، میگوید: این یک امر طبیعی در جهان است. معمولا وقتی کار به یک حدی میرسد تونلها به بهرهبرداری میرسند تا راندمان خوبی برای شهرداشته باشند ولی فعالیتهای عمرانی در آن ادامه پیدا میکنند تا کار بهطور کامل تمام شود.
این استاد دانشگاه که نمیخواهد در مورد دلایل استعفای خود از پروژه تونل سخن بگوید، در پاسخ به این سوال که چرا تونل توحید این همه مشکل ساز شده ولی تونل رسالت در ظاهر مشکلی ندارد و تاکنون نداشته، لبخندی میزند و میگوید: به هر حال تونل توحید دو ساله ساخته شد ولی رسالت ١٠ساله.
شورا بررسی میکند
اما مدیران شهری و حتی برخی اعضای شورای شهر تمام قد از این پروژه و سلامت فنی آن دفاع میکنند بهطوری که احمد دنیا مالی، معاون اسبق عمرانی شهرداری تهران که تونل توحید در زمان مدیریت وی به سرانجام رسیده و حالا عضو شورای شهر است در جلسه هفته گذشته شورای شهر با انتقاد از آنچه آن را نظرات غیرکارشناسی مینامید، تونل توحید را تونلی ایمن و کامل دانست و از اعضای شورای شهر خواست تا بدون داشتن اطلاعات کافی دراین مورد مصاحبه نکنند. با این وجود وی حاضر نیست در این مورد گفتوگو کند و جزییات بیشتری را ارایه دهد. هفته گذشته محمد باقر قالیباف نیز گفته بود که ریزش آب از سقف تونل ماجرای جدیای نیست.
با این وجود برخی اعضای شورای شهر انتقادهایی به این دیدگاهها دارند. ابوالفضل قناعتی، عضوکمیسیون عمران شورای شهر در واکنش به این صحبت قالیباف گفت: این مساله اصلا قابل قبول نیست. ما سخنان همکارانمان در شورا در مورد این تونل را شنیدهایم و مطمئن باشید که مساله را رها نخواهیم کرد چرا که موضوع ایمنی و فنی تونل توحید با جان مردم سروکار دارد و نباید در مورد آن اغماض کرد.
معاون عمرانی شهردار: به دنبال عایق تونل هستیم
علیرضا جاوید، معاون فنی عمرانی شهردار تهران نیز ضمن تشریح روند ساخت تونل در مورد دلیل واترپروف نبودن تونل گفت: عموما تونلهایی که زیر آنها آبهای زیر زمینی وجود دارد دیوارهایشان عایق میشود ولی اگر تونل پایینتر از آبهای سطحی باشد، سقف آن هم عایق خواهد شد، از آنجایی که تونل توحید هم در ردیف تونلهای اول است سقف آن عایق نشده بود. البته الان به کمک یکی از دانشگاههای کشوربه دنبال بررسی امکان آببندی تونل از داخل هستیم.
وی با تاکید براینکه با تمام این تفاسیر تونل توحید به هیچ عنوان مشکل فنی خاصی ندارد و ما دایم آن را رصد میکنیم درباره جلسات دادگاه و شکایتهایی مالی در خصوص اختلافهای حساب با پیمانکار تونل گفت: « این دادگاه به دلیل اختلاف حساب مالی بین پیمانکار و ناظر شهرداری تشکیل شده که همچنان در حال پیگیری و در جریان است. » حالا باوجود همه این چالشها و اختلافها چند روزی است که دوباره تردد در تونل توحید به حالت عادی درآمده و جلوی نشت آب و ریزش آن به داخل تونل گرفته شده است اما باید دید باتوجه به نزدیک شدن به فصل بارش و سرما این شرایط عادی ادامه پیدا میکند.
منبع: روزنامه اعتماد