به گزارش جی پلاس، در تمام شهرهای دنیا که جمعیت بالای ۵۰۰ هزار نفر دارند مسائل ترافیکی یکی از دغدغههای مدیران این شهرهاست با این تفاوت که کشورهای پیشرفته با برنامهریزی صحیح و آیندهنگری، از سالها پیش سرمایهگذاریهای کلان در این زمینه انجام دادهاند. با وجود زیرساختهای قوی حملونقل عمومی در شهرهای پیشرفته جهان، طرحهای مدیریت ترافیک در این شهرها اغلب ایجابی است اما، در شهرهای کشورهای درحال توسعه مانند تهران بهدلیل عدم گسترش حملونقل عمومی، طرحهای سلبی مدیریت ترافیک به کار گرفته می شود.
تاریخچه اجرای طرح زوج وفرد در تهران
از اواسط آذر سال ۱۳۸۴، بهدلیل آلودگی شدید هوای تهران طرح مقطعی تردد زوج یا فرد خودروها دائمی شد. ۷ صبح الی ۱۹ بعدازظهر ساعت این محدودیت و مرز این طرح با وسعت ۷۴ کیلومترمربع بسیاری از نواحی تهران را در برمیگرفت. در سال ۱۳۸۴ با شدت یافتن آلودگی هوا در تهران کمیته اضطرار آلودگی هوا اعمال طرح زوج و فرد بهطور دائمی و در محدودهای بزرگتر از محدوده طرح ترافیک را به اجرا درآورد. ولی دائمیشدن طرح نیز اثر بخش نبود به طوری که در ماههای پایانی سال ۱۳۸۹ آلودگی هوا به حدی شدت یافت که اعمال هیچ طرحی بر آن کارساز نبوده و به تعطیلی مدارس و ادارات منجر شد. اسفندماه سال ۱۳۸۹ محدوده طرح دائمی زوج و فرد گسترش یافت.
زوج وفرد بیتاثیر است
طبق آمار و ارقام منتشرشده از سوی شرکتهای وابسته به شهرداری تهران، از سال ۱۳۸۴ تا پایان سال ۱۳۸۹ فقط در یک بازه زمانی سه ماهه پس از اجرای طرح، کاهش آلودگی هوا و کاهش حجم ترافیک به وقوع پیوسته و بعد از آن، حجم ترافیک داخل محدوده طرح و همچنین میزان آلودگی هوا روند افزایشی داشته است. بهطوری که در نیمه دوم سال ۱۳۸۹ میزان آلایندههای هوا و حجم ترافیک در محدوده زوج و فرد به حداکثر مقدار ممکن رسیده است. این طرح بعد از سال ۱۳۹۰ نیز در تهران و شهرهای دیگر و اغلب مراکز استانها اجرا میشد. سال گذشته این طرح از در منازل در زمان اوج آلودگی اجرا شد که امسال این اتفاق نیفتاد.
طرح خودروهای کم آلاینده
در این راستا روز گذشته رئیس پلیس راهور تهران بزرگ درباره عدم تطابق دائمی شدن طرح زوج و فرد با قانون گفت: دائمیشدن طرح زوج و فرد براساس تصمیم شورای شهر در تهران اجرایی شد. تیمور حسینی با اشاره به مزیتهای طرح محدوده کمآلاینده (LEZ) گفت: مناسبتر است که با سیاستهای طرح (LEZ) خودروها را به چهار دسته آبی، سبز، زرد و قرمز تقسیم کنیم و محدودیت را برای خودروهای دسته زرد و قرمز ایجاد کنیم. حسینی تاکید کرد: اعتقاد دارم هنوز بستر و زمینه این تقسیمبندی را درحال حاضر نداریم و اگر بخواهیم طرح (LEZ) را پیاده کنیم تعداد افرادی که ناراضی خواهند بود خیلی بیشتر از اجرای طرح زوج و فرد میشود چراکه قالب خودروهایی که امروز در شهر تهران تردد میکنند در دسته زرد و قرمز دستهبندی میشوند. برهمین اساس در شرایط فعلی طرح زوج و فرد با همین کیفیت و با نصب دوربینها به نحو شایسته کنترل میشود تا بتوانیم در آینده نزدیک زمینه اجرای طرح محدوده کم آلاینده (LEZ) را فراهم کنیم.
استانداردهای روز جهانی؟
از ابتدای پاییز امسال شهردار تهران از اجرای طرح محدوده هوای پاک در پایتخت خبر داده و گفته بود: پروژه «منطقه کمآلوده در تهران» بهصورت پایلوت اجرا میشود که در محدوده این طرح تنها خودروهای پاک یا کمآلاینده که از استانداردهای روز جهانی برخوردار هستند اجازه ورود و تردد خواهند داشت. در بسیاری از شهرهای دنیا مانند لندن، محدودههای کمانتشار از نظر آلایندههای هوا به ویژه در بخش مرکز شهر ایجاد میشود که معیار ورود خودروها به این محدودهها تنها آلاینده بودن یا نبودن آنهاست. در شهر تهران نیز محدوده مرکز شهری محدودهای بسیار پرتردد است که میزان آلودگی هوا در آن بسیار بالاست، از اینرو اگر بخواهیم محدودیتی برای تردد خودروها اعمال کنیم بهتر است مبنا، میزان آلایندگی آنها باشد. در اکثرشهرهای دنیا هزینههای بسیار زیادی از خودروهای فرسوده و آلاینده اخذ میشود که همین مساله باعث شده مالکین خودروهایشان را قبل از فرسوده شدن تعویض کنند و با خودروهای آلاینده در سطح شهر تردد نکنند. اما در تهران خود این خودروها به معضل اصلی زیستمحیطی تبدیل شدهاند که باید قبل از هر تصمیمی برای خودآنها چارهاندیشی کرد.
طرح محدوده خودروهای کمآلاینده بیفایده است
یک کارشناس محیط زیست دراینباره میگوید: این طرح هم مانند طرح زوج وفرد بهجای اینکه علت را بررسی کرده و با آن مقابله کند درگیر معلولهاست. محمدرضا فاطمی میافزاید: درمورد آلودگی هوای تهران باید گفت درحالی که عامل اصلی این آلودگی تردد حجم بالای خودروهاست و تعداد زیادی از این خودروها هم به لحاظ فنی ایمن نبوده و از دور خارج شدهاند، به نظر میرسد بهبود سیستم حملونقل عمومی در کشور و مقابله با خودروهای فرسوده وجمعآوری آن بیش از هر اقدام سلبی دیگری میتواند موثر باشد. فاطمی میگوید: همانطور که طرح زوج وفرد در عمل نتوانست معضل آلودگی هوا در تهران را حل کند و حتی کمکی به بهبود آن نکرد این طرح هم فقط هزینه اضافی بر دولت و شهرداری تحمیل میکند و درعمل شدنی نیست.
این طرح اجرا نخواهد شد
یکی از اعضای فراکسیون محیط زیست مجلس درمورد اجرای این طرح میگوید: با اشاره به کمبود منابع مالی بعید است این طرح اجرایی شود. کمالالدین پیرموذن میگوید: طرح خودروهای کم آلاینده درصورتی که اجرا شود ومنابع مالی این طرح تامین شود تازه میتوان به اجرای طرح محدوده این خودروها امیدوار بود. او میگوید: جایگزینی خودروهای خورشیدی بهجای فسیلی اساس این طرح را تشکیل میداد و در حالی که این خودروها هزینه تولیدشان در داخل بسیار بالاست و از سوی دیگر واردات آنها بهصرفه نیست نمیتوان به اجرای این طرح امیدوار بود. بنابراین منظور از خودروهای کمآلاینده تنها این خودروهاست و نمی توان همه خودروها را بر این اساس تقسیم بندی کرد. پیرموذن عنوان میکند: این خودروهای خورشیدی که ضرری برای محیط زیست ندارند قرار بود در قالب تاکسیهای حملونقل عمومی از آنها استفاده شود که منابع مالی آن تامین نشده است و امیدی هم نمیرود که این اقدام صورت پذیرد. به گفته او این طرح اگر اجرایی میشد میتوانست با کاهش تردد خودروهای فرسوده در کشور به کاهش آلودگی هوا کمک کند.
منبع: روزنامه آرمان