به گزارش خبرنگار تاریخ جی پلاس، ناصرالدین شاه قاجار در ۱۹ آوریل ۱۸۷۳ به توصیه صدراعظم ترقی خواه خود، میرزا حسین خان سپهسالار، برای بازدید از پیشرفت های کشور های غربی و جلب رضایت شاه برای اجرای آنها در ایران، به اروپا رفت. مدت این سفر حدود چهار ماه بود و تا دوم ژوئیه ادامه داشت. ناصر الدین شاه، حدود چهار هفته در راه بود تا از گردنه های کوه های البرز، خود را به بندر انزلی رسانده و با کشتی به بندر آستراخان روسیه رفت. شاه ملازمان بسیاری از جمله عده ای از زنان حرمسرا، سوگلی و عده ای از ملیجکان و خواجگان دربار، وزرا، شاهزادگان، عکاس باشی، قهوه چی و تعدادی از نیرو های نظامی را به همراه خود برد که پس از رسیدن به روسیه، تعدادی از آنها را بازگرداند. او پس از رسیدن به مسکو، که برای اولین بار از طریق قطار صورت گرفت، به سن پترزبورگ رفت و با استقبال گرم تزار رو به رو شد. سپس به ترتیب، به کشور های آلمان، بلژیک، انگلستان، فرانسه، سوییس، اتریش و ایتالیا مسافرت کرد. در آلمان، علاوه بر گیوم اول، امپراطور آلمان، با بیسمارک، صدراعظم آهنین، نیز دیدار کرد و پس از بازدید از شهرهای مختلف این کشور راهی بلژیک شد. در بروکسل، پادشاه لئوپولد دوم، از او پذیرایی کرد و از آنجا راهی انگلیس شد. ناصرالدین شاه، از بدو ورود از بندر دوور تا پای پله های کاخ باکینگهام، مورد استقبال شاهزادگان و رجال درباری واقع شد و روز سوم اقامت در لندن، به ملاقات ملکه ویکتوریا رفت که وی تا پای پله های کاخ به استقبالش آمد. او یکی از پنج ایرانیانی است که در دربار بریتانیا، نشان «بند جوراب» بالاترین نشان افتخار انگلستان را دریافت کرده است. وسعت شهر لندن و کثرت جعیت و خطوط آهن که نقاط مختلف شهر را به هم متصل می کرد، ناصرالدین شاه را تحت تاثیر قرار داد. شاه خیلی از چیزهایی که در شهر لندن دیده در یادداشت های خود نوشته است؛ ماشین چمن زنی، کالسکه بچه ها، اسکله ها، و خیابان هایی که با چراغ گازی روشن می شدند. در فرانسه با مارشال ماکماهون، رییس جمهور، در سوییس با فرانسوا ژوزف و در ایتالیا با ویکتور امانوئل دوم ملاقات و گفت و گو کرد. سلطان قاجار، بجز عکاسی از اماکن و مناظر مختلف، هر شب مشاهدات و خاطرات خود را به منشی می گفت و او یادداشت می کرد که بعدها منتشر شد. در طول این سفر، شاه به مجالس رقص درباری، کنسرت، اپرا و دیگر نمایشها دعوت میشد. ساعتها به نطقهایی گوش میکرد که در مراسم رسمی به افتخار حضور او خوانده میشد و از مفاد آن جز ترجمه به اختصار چیزی نمیفهمید. شاه همچنین در طول سفر با چهرههای سرشناس، هنرپیشگان و خوانندگان گفت و شنود داشت و حتی گاه با مردم عادی در میآمیخت، کاری که هرگز در ایران امکان انجامش را نداشت. ثمره سفر برای ناصرالدین شاه رضایت بخش نبود، چون هم از ارتباط و مصاحبت با همسران خود محروم بود و هم از جانب امپراتور روس به دلیل انعقاد قرار رویترز مورد اعتراض قرار گرفته و براثر جلال و جبروت دستگاه دولت های اروپایی تحقیر شده بود. گذشته از آن، هزینه های هنگفتی که از خزانه دولت در این سفرها خرج می شد، زمینه را برای سوء استفاده بیشتر دولت های اروپائی و مزدوران آنها در ایران فراهم کرد. در پایان سفرش به سپهسالار گفت: «وضع قوانین جدید و ترقیات حاضره این عصر خیلی مشکل است که بتوان به زودی اجرا کرد.» احوال بد شاه، واکنش ملکه ویکتوریا را هم برانگیخت و در یادداشت های روزانه خود از جریان خداحافظی با شاه می نویسد: «او هنگام خداحافظی محزون به نظر می رسید و دست مرا بوسید!» ناصرالدین شاه یکبار دیگر، در سال ۱۲۹۵ قمری به فرنگ سفر کرد که نتیجه آن، تاسیس بریگارد قزاق و نیروی پلیس در ایران بود. تصاویر زیر، که از رسانه های مختلف جمع آوری شده است، شامل، عکس پرتره ناصرالدین شاه از عکاس فرانسوی و لندن گردی شاه با کالسکه به همراه سپهسالار و فرزند ملکه انگلستان است که در ادامه می بینید: منبع: آل داوود، سید علی. «ناصرالدین شاه خاطرهنویس». نشر دانش (تهران)، ش. ۱ (بهار ۱۳۸۰).
اولین سفر ناصرالدین شاه قاجار به اروپا + تصاویر
سلطان صاحبقران 25 سال پس از تاجگزاری اش، نام خود را به عنوان نخستین پادشاه ایران که پای خود را به ممالک اروپایی گذاشت، ثبت کرد.
کد خبر:
۴۵۴۰۷۶