به گزارش خبرنگار تاریخ جی پلاس، در ابتدا، سید علی آل داوود، عضو هیئت علمی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، ضمن خوش آمد گویی به حضار، از ویژگی آثار استاد افشار گفت و افزود: ایرج افشار دانشمندی بود که در زمینه های گوناگون مطالعه داشته و کتاب های متعدی نوشته است. در صد سال اخیر و در ایران معاصر، افرادی بودند که تلاش به نگارش منابع پرداخته اند، اما کسی که تمام آثارش مرجع باشد وقابل استفاده همگان قرار گیرد، مثل آثار افشار نداشته ایم.کتاب فهرست آثار ایشان، که به همت فرزندانشان در آمریکا منتشر شده است، نشان می دهد که آثارایشان چقدر در زمینه های گوناکون و با تحقیقات اصیل بوده است. هنوز هم آثاری از ایشان هست که منتشر نشده اند و در حال تصحیح و تنظیم هستند. تمام آثار خطی و چاپی، چه منتشر شده، چه نشده استاد فشار، بخشی از آن درزمان حیاتشان و توسط خودشان و بخشی دیگر پس از وفات توسط فرزندانشان به کتابخانه مرکز دایره المعارف اهدا شده و برای آنجا، یک بنیادی هم به نام گنجینه پژوهشی ایرج افشار تاسیس شده است. سپس، محمد بقایی ماکان، سخنرانی خود را آغاز کرد و گفت: ۱۸اسفند، آغاز پنجمین سال درگذشت ایرج افشار از چهره های بسیار ماندگار این سرزمین است. صحبت کردن درمورد چنین شخصیتی آن هم در زمانی کوتاه، کار دشواری است. افشار، دارای ویژگی های بسیاری بود که به خیلی از آنها می توان اشاره کرد. یکی از ویژگی های بارز او، ایران دوستی اش بود. این محقق ارجمند را باید عاشق ایران دانست زیرا هرچه انسان نسبت به موضوعی آشنایی و آگاهی پیدا کند، محبت و علاقه او نیز به آن موضوع بیشتر می شود و رفته رفته این علاقه به عشق تبدیل می شود و به نظر من محبت او تا حدی بود که می توان او را عاشق ایران دانست که پایه این محبت، معرفت است و اگر معرفتی وجود نداشت، چنین محبت و عشقی نیز ایجاد نمی شد. شاید به نظر، عده ای محقق و ایران شناس باشند، اما عشق و علاقه آنها به پای عشق و محبت افشار نمی رسد. همه زندگی افشار بوی ایران می دهد. جامعه فرهنگی برای او احترام بسیاری قائل است به دلیل اینکه در دامن پدر و مادری که از افاضل زمان خود بوده اند پرورش یافت، ولی از پدر خود یعنی محمود افشار که مجله «آینده» را بنا نهاد و خدمات فراوانی در ایران پژوهی داشت، بسیار پر آوازه تر شد. او افزود: ایرج افشار به دلیل داشتن فضل و آگاهی بالایی که از توان یک انسان خارج است هر اسمی را تحت تاثیر خود قرار داد و عرفان عملی را در زندگی خود پیاده کرد. مدیریت کلان فرهنگی ما اگر نگوییم خواب است به طور حتم گنگ است و همین باعث می شود که ما همانند ایرج افشار و باستانی پاریزی نداشته باشیم و جوان ما با آگاه نبودن از حضور چنین اشخاصی به سوی غرب گرایش پیدا کند. ایرج افشار یک چهره یک بعدی نبود، او محقق، روزنامه نگار، ایران شناس، مورخ، ادیب و نسخه شناس بود که اگر تنها یکی از این ویژگی ها در یکی باشد به چهره ای ماندگار تبدیل می شود چه به رسد به افشار که تمامی این ویژگی ها را با هم داشت. پس از صحبت های بقایی ماکان، قسمت اول از پیش نمایش فیلم مستند «فرزانه فروتن ایران مدار ما؛ ایرج افشار» پخش شد که به مصاحبه با افشار و سفرهای او به نقاط مختلف کشور پرداخته بود. سپس سید فرید قاسمی به توضیح چگونگی تهیه کتاب «ایرج افشار» پرداخت و گفت: کتابشناسان، مظلومان عرصه پژوهش هستند، به دلیل اینکه کتابشناس محل قرار گرفتن علم را نشان می دهد و کسانی که شاگردان غیابی او هستند از او بهره می برند و به حوزه های مختلف که کتابشناس معرفی کرده، دست می یابند و هرچند بعد از تدوین کتاب، خود به آن آثار ارجاع می دهند اما نامی از کتابشناس برده نمی شود و این سنتی متداول در کار پژوهش است. در سال ۹۳ که مرکز کتاب پژوهی در خانه کتاب تاسیس شد، طرح تالیف و تدوین کتاب مشاهیر کتابشناس نیز تعریف شد و فهرستی شامل بر ۶۰ بزرگ کتابشناس در ایران معاصر آماده شد که با مشورت با آقای جلیسه، مدیر عامل خانه کتاب، قرار بر این شد که برای هریک از این افراد کتابی به صورت مستقل تدوین شود. قاسمی اضافه کرد: در مرحله اول، ۲۱ نفر انتخاب شدند و ما روی کلمه معاصر هم تاکید داشتیم، به دلیل اینکه برای کتابشناسان معاصر کار در خوری انجام نگرفته و جلد هفدهم آن به «ایرج افشار» اختصاص یافت و امروز در سالگرد فوت او رونمایی می شود. من در زمان حیات افشار و با اجازه خود او کتاب «ایران شناس مجله نگار» را در ۱۲۰۰ صفحه وزیری منتشر کردم و بعد از فوت ایشان ۱۵ مجله از من خواستند تا مقاله هایی درباره افشار بنویسم. من برای تکرار نشدن مقاله ها، ۱۵ موضوع را درباره افشار تعریف کردم و با پیشنهاد مجلس برای نوشتن کتابی راجع به افشار از این ۱۵ مقاله ذکر شده و حذف و اضافه بعضی از مطالب، کتاب «کتاب ورز اطلاع رسان» را نوشتم. مخاطب «کتاب ورز اطلاع رسان»، خوانندگان حرفه ای، مخاطب «ایران شناس مجله نگار»، پژوهشگران و مخاطب کتاب «ایرج افشار» از سری مجموعه کتاب های مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران، افراد کم حوصله ای هستند که علاقه دارند در ۱۰ هزار کلمه مطلب درباره افشار بخوانند. افشار اولین کسی بود که فهرست نامه کتابشناسی ایران را تدوین کرد و ما باید او را در مجموعه مشاهیر کتابشناسی، کتابشناس کتابشناسان بدانیم. پس از صحبت های قاسمی نیز از کتاب «ایرج افشار»، از سری مجموعه کتاب های مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران، با حضور دو پسر وی، رونمایی شد. در پایان این مراسم، سید جواد میرهاشمی، کارگردان فیلم مستند « فرزانه فروتن ایران مدار ما؛ ایرج افشار»، به عنوان آخرین سخنران، به بیان چگونگی ساخت این مستند پرداخت و گفت: در سال ۱۳۸۶ و ۸۷ که مشغول تهیه فیلم استاد ستوده بودم، به واسطه آقای علی دهباشی، با استاد افشار، در مرکز دایره المعارف دیدار کردم . خیلی از دوستان هیئت علمی، به من می گفتند که جلوی ایشان هیچ دوربینی را نیاورید چون ممکن است که دوربینتان را بشکند. خیلی پراکنده توانستیم از ایشان فیلم بگیریم. تا اینکه در اسفند ۱۳۸۷ و در جریان مراسم بزرگداشت استاد ستوده، به من گفتند که من با شما کار دارم. بعد قرار گذاشتند که برای مصاحبه به منزلشان برویم. آنجا ایشان به من عکس های منتشر نشده ای را از دکتر ستوده و خودشان دادند که باعث شد ما فیلم را دوباره تدوین کنیم. چند باری هم اصرار داشتند که درباره استاد مینوی و دکتر شفیعی کدکنی فیلم بسازم ولی هر بار که موضوع خودشان را مطرح می کردیم، به نحوی، بهانه می آوردند و شانه خاله می کردند ولی بعد از فوتشان، با کمک آقای بهرام افشار، فرزندشان، کار سرعت گرفت. برای تهیه این فیلم، به غیراز تهران، خواف، یزد و کرمان در شهرهایی مثل کالیفرنیا توسط آقای تورج دریایی و ونیز و رم، به همت آقای علی علایی و پروفسور پیام وتسن هم کار کردیم تا جنبه ایرانشناسی استاد افشار بیشتر نمود پیدا کند. استاد افشار همیشه وقتی به یک جوان علاقمند به ایران و ایرانشناسی میرسید، حتما به او کمک می کرد. وی همچنین به بیان خاطره ای از استاد افشار پرداخت و گفت: وقتی یک روز با یک جعبه شیرینی به حضور ایشان رفتم، ایشان حتی اجازه ندادند تا نخ جعبه را باز کنم و گلایه کردند که چرا شما عادت کرده اید که هنگام ملاقات با یک استاد، برای او گل و شیرینی ببرید؟ شاید یک دانشجوی شهرستانی پول نداشته باشد. این خاطره را گفتم تا متوجه وجه تمایز ایشان با دیگر اساتید بشوید. کار بعد از فوت ایشان سرعت گرفت و امیدوارم در اردیبهشت ماه، نسخه نهایی این فیلم حاضر شود.
بقایی ماکان در رونمایی از کتاب «ایرج افشار»؛
همه زندگی «ایرج افشار» بوی ایران می دهد
مراسم رونمایی از کتاب «ایرج افشار»، عصر روز یکشنبه ۱۷ اسفند با حضور جمعی از بزرگان عرصه ادب و فرهنگ، با پیش نمایش فیلم مستند «فرزانه فروتن ایران مدار ما؛ ایرج افشار» در پنجمین سالروز درگذشت این محقق و پژوهشگر ایران شناس برگزار شد.
کد خبر:
۴۵۳۵۳۹