به گزارش خبرنگار جی پلاس، این نشست با سخنرانی استادان و صاحب نظرانی چون دکتر حسن فاضلی نشلی، استاد باستان شناسی پیش از تاریخ دانشگاه تهران، دکتر مهرداد ملک زاده، پژوهشگر عصر آهن در پژوهشکده باستان شناسی، و استاد دکتر ناصر تکمیل همایون، پژوهشگر علوم اجتماعی در پژوهشگاه علوم انسانی برگزار شد. مدیریت جلسه را نیز دکتر حامد وحدتی نسب، استاد زیست باستان شناسی دانشگاه تربیت مدرس بر عهده داشت. در ابتدای نشست، فاضلی نشلی، با نمایش تصاویری از مراحل کاوش در مناطق مختلف دشت تهران و ری به اثبات قدمت بیش از هفت هزار ساله تهران پرداخت و گفت: یک پرسش مهم این است که دقیقاً کجای تهران قابل سکونت یوده است؟ پاسخ این است که در منطقه کویری و کوهستانی زندگی نمی کردند و تنها جایی که ما تعداد بی شماری از آثار باستانی را کشف کردیم، جنوب تهران، به ویژه پیشوا بوده است. در دهه ۱۹۳۰ دکتر اشمیت آمریکایی به تپه چشمه علی می آید و ۶۰۰ متر مربع را کاوش می کند و به ۱۲ متر لایه فرهنگی برمی خورد و ۳۰۰ سال تاریخ زنده و مداوم را مورد مطالعه قرار می دهد. سپس آثار را به دانشگاه شیکاگو برد و در حال حاضر در بهترین شرایط در حال نگهداری از آنها هستند. من هم به همراه همکارانم در سال ۱۳۸۳ برای کاوش به تپه پردیس در جنوب ورامین و قرچک رفتیم. او با انتقاد از وضع نابه سامان اجتماعی و فرهنگی آن منطقه بیان کرد: این ناحیه از نظر گیاهی و جانوری بسیار غنی بوده و ما در آنجا آثار درجه یکی از قبور مربوط به هزاره اول قبل از میلاد پیدا کردیم و متوجه شدیم که این قبرستان ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد، قابل استفاده برای ساکنان عصر آهن بوده است. به جرئت می توانم بگویم که تهران نه تنها هفت هزار سال، بلکه ۹ هزار سال و بیش از آن قدمت و تمدن دارد. سپس ملک زاده، به بیان تاریخ تهران و ری در زمان باستان و موقعیت جغرافیایی آنان پرداخت و تصریح کرد: تاریخ تهران وابسته به ری است که به واقع کلان شهری بوده است که در صدر اسلام به آن «ام البلاد» جهان اسلام می گفتند. جغرافیای طبیعی تهران و ری ایجاب می کرده که این استقرار انسانی شکل بگیرد. جنوب تهران و خود تهران، سرزمین های لم یزرعی (بایری) بوده و فقط باریکه ای میان البرز کوه و دشت تهران و قم قابل سکونت بوده است که تهران امروز از این حدود هم تجاوز کرده است. او با اشاره به اینکه انسان پیش از تاریخ، تسلیم اقلیم جغرافیایی و طبیعت پیرامون خود بوده است، ادامه داد: یکی از مهمترین راه هایی که انسان پیش از تاریخ ساخته است، راه مالروی خراسان بزرگ بوده که از ماوراءالنهر تا بین النهرین امتداد داشته و در مرکزیت این جاده بوده، بنابراین مورد توجه مهاجران قرار می گیرد و در مسیر تاجران و جهانگردان از شرق تا غرب عالم بوده است. حتی مغولان از این راه، راهی بغداد می شوند تا عباسیان را منقرض کنند و قاجاریان هم از این راه به عتبات می رفتند که در زمان ناصری به جاده عتبات می گفتند و الان هم در آن اتوبان تهران- کربلا در دست ساخت است. در نزدیکی تهران، اسکندر به بقایای سپاه هخامنشی و جسد داریوش سوم آخرین شهریار این سلسله برخورد می کند. نام ری در تمام متون جغرافیایی باستان، از جمله کتیبه ماندگار داریوش هخامنشی در بیستون، متون اوستایی و جغرافیایی یونانی و کتاب جغرافیای بطلمیوس وجود دارد. ملک زاده افزود: کشفیات مرحوم دکتر سیف الله کام بخش فر در قیطریه، یکی از مهمترین اماکن باستان شناسی تهران است که به همراه مناطقی چون دروس، بوستان پنجم در پاسداران، لویزان و باغ سفارت انگلیس، اثبات می کند که تهران در دوران عصر آهن حیات داشته و در آنها سفالینه های خاکستری که وابسته به مهاجرت آریایی هاست وجود دارد. عصر آهن به ۱۵۰۰ تا ۵۰۰ سال قبل از میلاد گفته می شود که با آغاز دوره هخامنشیان پایان می یابد. آریایی ها از جنوب ازبکستان امروزی مهاجرت می کنند و عده ای به موازات البرز، به دشت تهران می رسند و تا غرب ایران، سفال خاکستری را گسترش می دهند و عده ای هم تبه سمت جنوب ایران می روند و در مناطقی چون سیلک کاشان، تمدن سفالی ایران را با خود به آنجا بردند. تکمیل همایون، استاد تاریخ تهران در دوره معاصر، کفت: اهمیت تهران در عین گمنامی، به انار و چنارش بوده است که در متون تاریخی و علمی به این دو شاخص تهران را می شناسند. صفویان که خود را سادات می نامند، نسب خود را امامزاده حمزه(ع) که در کنار حضرت عبدالعظیم (ع) است می دانند. برای همین به ری می آمدند تا به زیارت ایشان بروند. جایی می خواستند تا اطراق کنند و تهران را انتخاب می کنند. به جایی می رسد که تهران توسط شاه عباس شهریت حکومتی پیدا میکند و به آنجا حاکم می فرستد. در زمان شاه طهماسب، تهران شهریت دینی هم پیدا می کند یعنی اینکه نمازجمعه در تهران اقامه می شود. آخرین جهانگردی که به تهران آمد و آن را وصف کرده، احمد افندی بوده است که از عثمانی به تهران می آید و با شاه سلطان حسین دیدار می کند. او به حضور افغان ها پس از صفویه و بعد از آن در تهران پرداخت و گفت: در دوره افشاریه تهران تبدیل به پادگان نظامی می شود ولی شخص کریم خان زند به تهران می آید و چند ماهی هم در تجریش ساکن می شود و اعلام می کند که اگر روزی به سلطنت برسد، تهران را پایتخت خود می کند. آغا محمد خان قاجار به چهار دلیل تهران را به پایتختی برگزید: نخست، تهران توسط کوه ها از سه طرف محاصره شده است و فقط از یک طرف را دارد. بنابراین، برای جنگ، منطقه استراتژیکی است.دوم، رود آب از دو طرف تهران می رود و باعث تامین نیاز می شود.سوم، اگر خطری تهران را تهدید کند، عرب ها و خلج های ورامین که بسیار هوادار قاجاریان بودند، خطر را پیش از رسیدن، دفع می کنند و چهارم، از تهران به راحتی می تواند به مازندران برود. تکمیل همایون در پایان خاطر نشان کرد: این وضع تا بعد از محمد شاه ادامه داشته تا زمان ناصرالدین شاه که تهران را در جواب شاه عثمانی که خود را خلیفه مسلمین می نامید، دار الخلافه ناصری نامگذاری کرد و خود را خلیفه مسلمین خواند. همچنین در اطراف تهران به جای قلعه، خندق درست می کند و چهار دروازه که بعدا به ۱۳ عدد افزایش پیدا کرد، برای ورود و خروج مردم می سازد. در دوره پهلوی، کریم آقا بوذرجمهری، شهردار تهران شد و تمام دروازه ها را ویران و خندق ها را پر کرد و را ه را برای گسترش شهر تهران باز کرد تا به امروز که هم جمعیت تهران و هم وسعت آن به شدت، افزایش پیدا کرده است.
در نشست «تهران هفت هزار ساله؟!» بیان شد؛
تهران بیش از ۹۰۰۰ سال قدمت دارد
پس از پیدا شدن بقایای انسانی هفت هزار ساله در حوالی خیابان مولوی تهران، همگان کنجکاو شدند که آیا به واقع قدمت تهران هفت هزار سال است؟! به همین بهانه دیروز، انجمن علمی باستان شناسی ایران با همکاری گروه باستان شناسی خانه هنرمندان ایران نشستی را در محل خانه هنرمندان ایران برگزار کرد.
کد خبر:
۴۵۳۲۳۴