جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یونیفرم به ایران آمد؛

کلاه یا  کلاه!

کد خبر: ۴۵۲۶۰۸
کلاه یا  کلاه!

«در ملاقات، روزی شاه کلاه مرا برداشت و گفت حالا این [کلاه شاپو] چطور است؟ گفتم فی الجمله از آفتاب و باران حفظ می کند اما آن کلاه که داشتیم اسمش بهتر بود. آشفته چند قدمی حرکت فرمودند، گفتند آخر من می­خواهم همرنگ شویم که ما را مسخره نکنند… در دلم گفتم زیر کلاه است که مسخره می­کنند... » این سخن را میرزا مهدی قلی خان مخبرالسلطنه هدایت، نخست وزیر آن روزهای دربار پهلوی روزی گفت که تمام ایران با یک جمله رضا شاه اداره می شد: « حکم می کنم... » به گزارش خبرنگار جی پلاس، حدود هفت سال قبل از اینکه رضاه شاه پهلوی به ترکیه سفر کند، با خبرهایی که از آنجا به گوشش درباره تغییر ظاهری چشمگیر مردم می رسید، نخستین بار دستور داد تا طبق اساسنامه، در مرداد ماه ۱۳۰۶ قانونی در جلسه هیئت دولت تصویب شود که بر اساس آن کارمندان دولت و شاگردان مدارس موظف به پوشیدن لباس یک شکل یعنی کت و شلوار، کراوات، کلاه لبه دار یا کلاه پهلوی شدند. سرانجام بعد از کش و قوس ها و موافقت ها و مخالفت های متعدد در جامعه و با فشار دربار، روز چهارم دی ماه ۱۳۰۷ خورشیدی، «قانون نظامنامه متحدالشکل شدن لباس» در شهر و روستاهای ایران در مجلس هفتم شورای ملی به تصویب رسید. بدین ترتیب، تمام مردان ایرانی موظف شدند با یونیفرم جدید اعلام شده، در انظار ظاهر شوند. البته قبل از این به صورت پراکنده، برخی روشنفکران و فرنگ رفته ها اینگونه لباس می پوشیدند اما این نوع لباس پوشش با سلیقه مردم ایران غریبه بود. در این قانون هشت گروه از اقشار جامعه ملزم به اجرای این قانون نشدند؛ ۱- مجتهدینی که اشتغال به‌ امور روحانیت داشته باشند. ۲- مراجع امور شرعیه دهات و قصبات پس از برآمدن از عهده امتحان معینه. ۳- مفتیان اهل سنت و جماعت که از طرف دو نفر از مفتیان مسلم اهل سنت اجازه فتوا داشته باشند. ۴- پیش‌نمازان دارای‌ محراب. ۵- محدثین که از طرف دو نفر مجتهدین مجاز اجازه روایت داشته باشند. ۶- طلاب مشتغلین به فقه و اصول که در درجه خود از عهده امتحان برآیند. ۷- مدرسین فقه و اصول و حکمت الهی. ۸ - روحانیون ایرانیان غیرمسلمان. این قانون، متخلفین از مقررات در مناطق شهری را به جزای نقدی یک تا پنج تومان یا به حبس از یک تا هفت روز و در دیگر نقاط کشور را فقط به حبس یک تا هفت روز محکوم می شناخت. تاریخ اجرای این قانون برای مناطق شهرنشین اول فروردین ۱۳۰۸اعلام و برای سایر نقاط کشور نیز تاخیری یک ساله قایل شد. در خرداد ماه ۱۳۱۳، پس از آنکه رضا شاه، از تنها سفر خارجی خود یعنی ترکیه بازگشت، برای ادامه حرکت کشور به سوی پیشرفت غربی و مقابله با لباس روحانیت، دستور داد تا به جای کلاه پهلوی، از کلاه تمام لبه یا شاپو در میان کارمندان دولتی استفاده شود که به زودی در میان عموم مردم جای خود را باز کرد. اما این اقدام خشم مردم ایران را برافروخت و با اعلام رسمی شدن استفاده از کلاه شاپو، مردم در مسجد گوهرشاد مشهد، به رهبری شیخ محمد تقی بهلول، دست به اعتراض گسترده زدند که نتیجه آن ریخته شدن خون بی گناهان بود. اما کار به کشتار مردم ختم نشد و رضا شاه در ۱۷ دی ماه سال بعد، قانون منع حجاب را به تصویب رساند. منابع: مهدی قلی خان مخبرالسلطنه هدایت، خاطرات و خطرات، تهران، کتابفروشی زوار، ۱۳۴۴، چاپ دوم، ص۴۰۵ مرکز اسناد انقلاب اسلامی سایت موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران سایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی سایت آرشیو ملی ایران

انتهای پیام

دیدگاه شما