جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

یک استاد تاریخ دانشگاه در گفت‌و گو با جی پلاس: نبود «باستانی پاریزی» سخت پر می‌شود

کد خبر: ۴۵۲۵۹۹
یک استاد تاریخ دانشگاه در گفت‌و گو با جی پلاس: نبود «باستانی پاریزی» سخت پر می‌شود

امروز سوم دی ماه زادروز کسی است که بخش زیادی از عمر خود را وقف تاریخ و پژوهش تاریخی کرده است و آنهایی که او را می شناختند و با او در ارتباط بودند اعتقاد دارند که جای خالی اش سخت پر می شود و مادر روزگار سخت می تواند بار دیگر فرزندی مثل او را به دنیا آورد. به گزارش خبرنگار جی پلاس، استاد محمد ابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ‌دان، نویسنده، پژوهشگر، شاعر، موسیقی پژوه و استاد بازنشسته دانشگاه تهران، در سال ۱۳۰۴ در پاریز از توابع شهرستان سیرجان در استان کرمان چشم به جهان گشود. او تا پایان تحصیلات ششم ابتدایی در پاریز تحصیل کرد و پس از پایان تحصیلات ابتدایی و دو سال ترک تحصیل اجباری، در سال ۱۳۲۰ تحصیلات خود را در دانشسرای مقدماتی کرمان ادامه داد و پس از اخذ دیپلم در سال ۱۳۲۵ برای ادامه تحصیل به تهران آمد و در سال ۱۳۲۶ در دانشگاه تهران در رشته تاریخ تحصیلات خود را ادامه داد. باستانی پاریزی در ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد و برای انجام تعهد دبیری به کرمان بازگشت و تا سال ۱۳۳۷ که در آزمون دکتری تاریخ دانشگاه تهران پذیرفته شد، در کرمان ماند. مرحوم باستانی پاریزی دوره دکتری تاریخ را با ارایه پایان نامه ‌ای درباره «ابن اثیر» به پایان رساند و از سال ۱۳۳۸ کار خود را در دانشگاه تهران آغاز کرد و تا زمان مرگ خود با این دانشگاه رابطه تنگاتنگی داشت. باستانی پاریزی در کارهای فرهنگی نیز فعالیت داشت و به عنوان روزنامه نگار دست به قلم بود، او در طول حیات خود بیش از ۴۰ عنون کتاب را در زمینه های مختف به چاپ رساند. دکتر باستانی پاریزی سرانجام در پنجم فروردین سال ۹۳ به علت بیماری کبد در سن ۸۸ سالگی در بیمارستان مهر درگذشت و طبق وصیتش در قطعه ۲۵۰ بهشت زهرا (س) در کنار همسرش به خاک سپرده شد. **** دکتر علی ططری، استاد دانشگاه های امیرکبیر، الزهرا (س) و علم و فرهنگ و همچنین مدیر مرکز اسناد کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی از جمله افرادی است که با مرحوم باستانی پاریزی ارتباط و ملاقات داشته و در فعالیت های خود از او کمک می گرفته است. به همین دلیل به مناسبت تولد مرحوم باستانی پاریزی با او گفت و گو کردیم که در ادامه می خوانید. آقای ططری! چقدر با دکتر پاریزی آشنا بودید و و این آشنایی از کجا شروع شد؟ آشنایی من با استاد از آثارش آغاز شد، یعنی به واسطه مطالعه کتاب های ایشان و همچنین به خاطر شیوه قلم، نگارش و سبک خاص تاریخ نگاری اش با استاد آشنا شدم. من چون رشته تحصیلی ام تاریخ بود حدود ۱۰ - ۱۲ عنوان از کتاب هایشان را از همان دوره کارشناسی مطالعه کردم و از همان زمان هم به استاد علاقه مند شدم؛ اما اینکه از کی با ایشان ملاقات کردم، دقیق خاطرم نیست. ولی اگر اشتباه نکنم، حدود سال ۸۰ یا ۸۱ برای اولین بار او را ملاقات کردم. از سال ۸۷ به بعد خدمت ایشان در دانشگاه تهران می رفتم، آن زمان مسئولیت مرکز اسناد مجلس را بر عهده گرفتم، در نتیجه، در وهله اول هم به دلیل مناسبت شغلی خود و هم به دلیل کار بر روی پایان نامه ام از استاد کمک می گرفتم. در وهله دوم، نیز خیلی علاقه مند بودم که از آرا، افکار و مشاوره های او استفاده کنم. از سال ۸۸ به بعد که درگیر بحث تاریخ نگاری اقتصادی شدم و مطالعاتی را در این زمینه شروع کردم نزد استاد رفتم تا کمک بگیرم. استاد عقیده ای داشت و می گفت که اگر یکبار دیگر به ایام جوانی و میانسالی بر می گشتم شاید بیش از ۵۰ درصد از آثار و کارهایم را به تاریخ اقتصادی معطوف می کردم. از استاد پنج، شش خاطره دارم، اما آن یکی که از همه مهمتر است و در میان صحبت هایم به آن اشاره کردم همین بود که در یکی از جلسه هایی که آخرین بار خدمت استاد رسیدم، گفتم استاد ما وارد بحث های تاریخ اقتصادی شدیم. گزارشی نیز از روند انتشار مجموعه هایی که در آرشیو مجلس داشتیم، خدمتشان ارایه کردم. نکته ای که ایشان در آن زمان به من گفت که در ذهنم مانده. گفت که اگر من به ایام جوانی برگشته بودم عمده فعالیتم را معطوف به تاریخ اقتصادی مملکتم می کردم. یکی از شاخه هایی که در تاریخ نگاری کشورمان هم به لحاظ کاربردی و هم به لحاظ پژوهش به آن نیاز است بحث تاریخ اقتصاد است و توصیه اش به ما این بود که در این مسیر قدم برداریم و بخشی از فعالیت هایمان را در کنار دیگر اولویت ها معطوف به تاریخ اقتصاد کشور کنیم. همیشه ما را به مطالعه و پرداختن به مباحث تاریخ اقتصادی تشویق می کرد و می گفت که یکی از مباحثی که مغفول و مهجور مانده تاریخ اقتصادی ایران است. در زمینه های مختلفی از او کمک می گرفتم اگر بخواهم به یک مورد از آنها اشاره کنم زمانی بود که می خواستیم یک ویژه نامه از علی اکبری سیاسی که در مقطعی رییس دانشگاه تهران بود منتشر کنیم. سیاسی در دانشگاه تهران با استاد همکار بود. به همین دلیل، با استاد مصاحبه کردیم و قرار شد مقاله ای هم در این زمینه در اختیار ما بگذارند که متاسفانه انجام نشد. استاد باستانی پاریزی از نظر شخصیتی چگونه بودند و ویژگی بارز ایشان چه بود؟ شخصیت استاد در حوزه کاری به گونه ای بود که به هر سمت و سویی می رفتیم به ما یا مشاوره می داد یا کمک می کرد و با حوصله می پذیرفت. هر بار که تلفنی تماس می گرفتم با روی گشاده دعوتم را می پذیرفت و حتی پیگیر کارها بود. هیچ موقع بی حوصله نبود و هر وقت که حضور داشت با تمام توان کمک می کرد و مشاوره می داد.برای من جالب بود که با این سن و سال به عنوان مورخ از تمام مطالب ریز و درشت، خبر داشت. استاد یک شخصیت ویژه بود که نگاه خاصی هم به مسائل داشت. تاریخ ایران را دغدغه خودش می دانست، همه مسائل علمی را در یک بستر می دید و به ویژه به مسائل مربوط به ایران بیشتر اهمیت می داد. ایران برایش خیلی مهم بود و تا آخرین روزهای عمرش به ایران تعصب داشت. ویژگی دیگر استاد این بود که نگاه ایدئولوژیک نداشت و هر قشری از دانشجویان که به نزدش می رفتند آنها را می پذیرفت، تنها برای ایشان تاریخ و فرهنگ ایران مهم بود و حس می کرد که خودش را در این زمینه وقف کرده است. مرحوم باستانی پاریزی، یک شخصیت و استاد ویژه در همه حوزه های علمی، تاریخی و فرهنگی است که سال ها طول می کشد تا خلا او پر شود. او شخصیتی نبود که بتوان گفت به سرعت جایگزین دارد. زمان می برد که چنین شخصیتی در حوزه فرهنگی ما ظهور کند. خودتان دانشجوی استاد بودید؟ نه! دانشجوی استاد نبودم و متاسفانه این سعادت را نداشتم اما با او ارتباط داشتم. رابطه استاد با دیگر دانشجویان و جوان ها چطور بود؟ بر اساس آنچه که دیدم رابطه خوبی داشتند. به طوری که در زمان تشییع جنازه و مراسمی که بعد از فوت او برگزار شد و همچنین بر اساس آمارهایی که ارائه شد بسیاری از دانشجویان کارشناسی گرفته تا دکتری حضور داشتند. حتی نسل های مختلف هم حضور داشتند. چند نسل از استادانی که درحال حاضر، در دانشگاه ها فعالیت می کنند شاگردان استاد بودند و در مراسم ها حضور داشتند. همه هم از نظر رفتاری و هم علمی نسبت به استاد احترام قایل بودند. جای خالی استاد را احساس می کنیم. من نسبت به استاد احترام خیلی زیادی قایل بودم. باید این واقعیت تلخ را بگویم که پر شدن جای استاد خیلی سخت است البته امیدواریم که در آینده این اتفاق بیفتد و این مایه خوشحالی همه ما می شود ولی خیلی سخت است که مادر روزگار بار دیگر فرزندی مثل باستانی پاریزی به دنیا آورد.

انتهای پیام

دیدگاه شما